Ν. Κοτζιάς: Γνώση και πολιτιστική δράση

Στην κατάμεστη αίθουσα του ΕΒΕΑ, πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 28 Μαΐου, η παρουσίαση του βιβλίου του Νίκου Κοτζιά Ελλάδα αποικία χρέους. Ευρωπαϊκή Αυτοκρατορία & Γερμανική Πρωτοκαθεδρία, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη. Με τον συγγραφέα συζήτησε ο Αλέξης Τσίπρας, πρόεδρος ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, ο Νότης Μαριάς, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος Ανεξάρτητων Ελλήνων και ο Θάνος Μικρούτσικος, συνθέτης. Τη συζήτηση συντόνισε ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου, δημοσιογράφος-αναλυτής.

Στο βιβλίο του, ο Νίκος Κοτζιάς διατυπώνει µια νέα ερμηνεία των πολιτικών-θεσµικών επιπτώσεων της Ελληνικής και Ευρωπαϊκής Κρίσης. Μέσα από την εξέταση των αυτοκρατοριών τα 500 τελευταία χρόνια καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ΕΕ μετεξελίσσεται σε µια αυτοκρατορία στηριζόμενη: α) στις χρηματοπιστωτικές αγορές, β) στη γραφειοκρατία των Βρυξελλών, γ) στη Γερμανία. Ο συγγραφέας υποστηρίζει ότι στην ΕΕ κυριαρχεί όλο και περισσότερο η τάση άνισης διαβάθμισης των κρατών-μελών της. Δημιουργείται µια αλυσίδα στην κορυφή της οποίας βρίσκεται η Γερμανία, η οποία κατέχει την πρωτοκαθεδρία στην ΕΕ, και στο κάτω μέρος ο ευρωπαϊκός Νότος. Οι ισχυρές χώρες της ΕΕ, ιδιαίτερα η Γερμανία, χαρακτηρίζονται πλέον από «οικονομικό πολιτιστικό εθνικισμό», ακόμα και «ρατσισμό». Η τάση της ΕΕ να αναπτυχθεί σε αυτοκρατορία συνδέεται µε την εξέλιξη της Γερμανίας σε ένα είδος «αυτοκρατορικού κράτους», µιας Νέας Ρώµης που είναι το πραγματικό κέντρο του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι. Αυτή η αλλαγή συνδέεται µε τη μετατροπή της Ελλάδας σε αποικία χρέους. Ο συγγραφέας δείχνει μέσα από τις εμπειρίες και τις θεωρητικές συζητήσεις του παρελθόντος, µε σειρά συγκρίσεων, τι είναι και πώς ορίζεται η «αποικία χρέους». Ο συγγραφέας αναλύει το σημερινό σύστημα επιτροπείας που έχει στηθεί στην Ελλάδα. Πώς και µε ποιους μηχανισμούς, θεσμούς, προγράμματα λειτουργεί αυτό. Τις καταστροφικές επιδιώξεις της τρόικας και των Γερμανών. Τις τεράστιες ευθύνες της ελληνικής ολιγαρχίας και διαπλοκής. Τις επιπτώσεις που έχει η μετατροπή της Ελλάδας σε αποικία χρέους στην κοινωνία και την οικονομία της, καθώς και στην Κύπρο. Αναλύει το δημοκρατικό πρόβλημα και το πρόβληµα κυριαρχίας που προκύπτει για την «Ελλάδα αποικία χρέους».

Ομιλητές

Την εκδήλωση χαιρέτισε η εκδότρια Έλενα Πατάκη, δίνοντας στη συνέχεια τον λόγο στους ομιλητές.

Αρχικά πήρε τον λόγο ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου, σημειώνοντας: «Το νέο βιβλίο του Νίκου Κοτζιά πραγματεύεται ένα θέμα που παρουσιάζει όχι μόνο θεωρητικό- επιστημονικό ενδιαφέρον για τους ειδικούς της πολιτικής επιστήμης, αλλά και εξαιρετικό πολιτικό-πρακτικό ενδιαφέρον για κάθε σκεπτόμενο και μαχόμενο πολίτη. Μας μιλάει γι’ αυτό το πελώριο μαύρο σύννεφο που ρίχνει τη σκιά του σε όλη την Ευρώπη, το φάντασμα του νέου γερμανικού ηγεμονισμού. Ο Νίκος Κοτζιάς καταφέρνει για άλλη μια φορά να συνδυάζει, στο πόνημά του, το ιστορικό εύρος με το αναλυτικό βάθος, τη θεωρητική σοβαρότητα με την πολιτική ευθυβολία. Μακριά από κάθε εθνικιστική προδιάθεση –άλλωστε η αιχμή του δόρατός του στρέφεται εναντίον της υποτελούς και κρατικοδίαιτης ελληνικής ολιγαρχίας– προσφέρει τροφή και γνώση σε όλους όσοι αναζητούν έναν νικηφόρο δρόμο απεμπλοκής της Ελλάδας από τον μνημονιακό λαβύρινθο της κοινωνικής καταστροφής, της αντιδημοκρατικής εκτροπής και της εθνικής ταπείνωσης».

Ο πρόεδρος της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ, Αλέξης Τσίπρας, τόνισε:

«Η Αριστερά πρέπει να πείσει όχι μόνο ότι αυτός ο κόσμος πρέπει να αλλάξει, αλλά και ότι μπορεί να αλλάξει». Ο κ. Τσίπρας επεσήμανε ότι το ευρωπαϊκό αφήγημα της δεκαετίας του ’70 σχετικά με την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση (ότι δηλαδή, ναι μεν είναι καπιταλιστική, αλλά θα βοηθήσει τους λαούς της Ευρώπης να ξεφύγουν από το φάντασμα του πολέμου) γκρεμίστηκε με το μνημόνιο, τη βαρβαρότητα και τις κυνικές αποφάσεις σαν αυτές που πρόσφατα λήφθηκαν για την Κύπρο. «Η μάχη σε ιδεολογικό επίπεδο», σημείωσε ο κ. Τσίπρας, «σχετίζεται με την ιδέα της Ευρώπης –η οποία ενέπνευσε λαούς και οράματα– και την οποία καταστρέφουν, γιατί «δεν είναι ευρωπαϊστές, είναι μερκελιστές, όπως ο κ. Σαμαράς. Υπερασπίζονται την επιθετικότητα του κεφαλαίου και των αγορών και επιδιώκουν την εξόντωση του Νότου και την κατάργηση του ευρωπαϊκού κεκτημένου».
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ συμπλήρωσε πως «χρειάζεται αγώνας για την αλλαγή της δομής της (ευρωπαϊκής) αυτοκρατορίας, και σίγουρα όχι με το να βγάλουμε την ουρά μας απ’ έξω». Όπως τόνισε, «η λύση δεν είναι να οδηγηθούμε στο κενό, αλλά να κερδίσουμε τη μάχη της ιδεολογικής ηγεμονίας».

Σχετικά με τη μάχη στο πολιτικό πεδίο, ο κ. Τσίπρας σχολίασε πως «μια εκλογική νίκη του ΣΥΡΙΖΑ δεν θα είναι απλά μια αλλαγή διακυβέρνησης, θα είναι μια πολιτική αλλαγή που θα αλλάξει και το τοπίο στην Ευρώπη» για να συμπληρώσει ότι «δεν θα γίνει χωρίς τον ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και ο ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί μόνος του». Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ σημείωσε, επίσης, πως χρειάζεται «ο κοινωνικός παράγοντας στο προσκήνιο, για να υπάρχει δυναμική» και «συμμαχίες στο εσωτερικό αλλά και στο διεθνές επίπεδο με χώρες, κινήματα και λαούς».
«Θέλει σχέδιο, θέλει όραμα, στρατηγική, διαρκή αξιολόγηση των στόχων και στήριξη από την κοινωνία» επεσήμανε ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ.

Στη συνέχεια ο Θάνος Μικρούτσικος αναφέρθηκε αναλυτικά σε όλα τα θέματα που θίγει το βιβλίο, ξεκινώντας από τη βασική σκέψη ότι Ο Ν. Κοτζιάς εξετάζει την ελληνική περίπτωση μ’ έναν δικό του όρο: αποικία χρέους. Αλλά για να ισχύει αυτό, απαιτείται ο άλλος πόλος του διπόλου, δηλαδή η ΕΕ, να μετεξελίσσεται με ταχύτατους ρυθμούς σε αυτοκρατορία. Δηλαδή από ένωση ισότιμων κρατών-μελών να μετατραπεί σε μια οντότητα διαβαθμισμένων κρατών και να αποκτήσει τα χαρακτηριστικά αυτού που η επιστήμη ονομάζει αυτοκρατορία.

Ο Νότης Μαριάς αναφέρθηκε κυρίως στον γερμανογαλλικό άξονα καθώς και τις ευρωπαϊκές υπερεθνικές εταιρείες.

Ο Ν. Κοτζιάς ανέλυσε και συνέκρινε τις αποικίες στον 19ο αιώνα, εποχή της διεθνοποίησης, με τις αποικίες χρέους σήμερα, εποχή της παγκοσμιοποίησης. Ανέλυσε τις αλλαγές στη Γερμανία και τη γερμανική πολιτική, καθώς και εκείνες στην ΕΕ. Στο τέλος προσδιόρισε τα προβλήματα που προκύπτουν για τη χώρα ως αποικία χρέους στο πλαίσιο της ΕΕ ως αυτοκρατορίας και της λειτουργίας της Γερμανίας ως αυτοκρατορικού κράτους. Εξήγησε γιατί η Γερμανία δεν είναι ηγεμονική δύναμη και εξασκεί περιοριστικά πρωτοκαθεδρία. Υποστήριξε ότι τα κύρια προβλήματα που αναδύονται σε αυτό το πλαίσιο είναι τρία.

α) Η διατήρηση της ισχύος της Ελληνικής Ολιγαρχίας, όπως την ονόμασε, που προκειμένου να συνεχίσει να έχει τον πρώτο λόγο στη χώρα, δεν είχε καμία αναστολή να την παραδώσει στον ξένο παράγοντα, την τρόικα.

β) Οι δανειστές, που το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να ελέγξουν τη χώρα με μηχανισμούς εποπτείας, προκειμένου να διασφαλίσουν τα υπερκέρδη τους.

γ) το ζήτημα της εθνικής κυριαρχίας, της δημοκρατίας και των δημοκρατικών θεσμών, καθώς και της χώρας συνολικά.

Ο συγγραφέας συμπέρανε ότι αυτές είναι οι αντιθέσεις γύρω από τις οποίες θα διεξαχθούν οι αγώνες, η έκβαση των οποίων θα καθορίσει το μέλλον της Ελλάδας. Προκειμένου αυτοί να έχουν καλή κατάληξη, υποστήριξε, χρειάζεται να ενισχυθεί ο πατριωτισμός, η δημοκρατία, η κοινωνική δικαιοσύνη, ο πολιτισμός και η παιδεία. Ο Ν. Κοτζιάς επέμεινε ότι η γνώση και η πολιτιστική δράση είναι τα στοιχεία με τα οποία θα υπερβεί η κοινωνία φόβους και αναστολές στη μάχη για τα δίκαιά της, για μια Ελλάδα του αυτοσεβασμού, απαλλαγμένη από τα δεσμά της αποικίας χρέους.