Δημογραφική γήρανση και υπογεννητικότητα: Δυο όψεις του ίδιου νομίσματος

Η παγκόσμια κοινότητα αναγνώρισε και επίσημα την κοινωνική προσφορά των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας, με ψήφισμά της στη Γενική συνέλευση του ΟΗΕ το 1990. Καθιερώθηκε από τότε η 1η Οκτωβρίου ως η παγκόσμια ημέρα των ατόμων της 3ης ηλικίας.  Συμβολικός φόρος τιμής στους ηλικιωμένους αλλά και μια ημέρα ευαισθητοποίησης για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

Στην Ελλάδα ο σεβασμός στους μεγαλύτερους είναι αναπόσπαστο στοιχείο της  κουλτούρας μας. Καλλιεργείται από την ανθρωποκεντρική ελληνική φιλοσοφία και τις αρχές της ελληνικής οικογένειαςπου εμπεδώνουν το   γενικότερο σεβασμό στο συνάνθρωπο.

Ο σεβασμός και η αναγνώριση της αξίας του ανθρώπου που έχει προσφέρει στην κοινωνία με την εργασία του και τις επιλογές του για δεκαετίες, του ανθρώπου που είναι φορέας και θεματοφύλακας γνώσης βιωμένης, με νωπό το αποτύπωμά του στη σύγχρονη ιστορική πραγματικότητα, είναι σεβασμός χωρίς περιεχόμενο αν δεν είναι έμπρακτος και δεν οδηγεί στα ανάλογα έργα.

Τα προβλήματα της τρίτης ηλικίας είναι συγκεκριμένα. Η περίθαλψη, η συνταξιοδότηση, η ποιότητα ζωής.

Σε μια Ευρώπη και μια Ελλάδα που γερνάει με επικίνδυνους ρυθμούς, τα προβλήματα αυτά αντιμετωπίζονται δυσκολότερα.Με βάση τις εκτιμήσεις των Ηνωμένων Εθνών για την προοπτική εξέλιξης του παγκόσμιου πληθυσμού μέχρι το 2050, προβλέπεται αύξηση 188% για τα άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών, 351% για τα άτομα ηλικίας άνω των 85 ετών και 1004% για τα άτομα που ξεπερνούν τα 100 χρόνια. Αυτές οι εντυπωσιακές αυξήσεις των ατόμων της τρίτης ηλικίας βρίσκονται σε αντιδιαστολή με μία αύξηση μόλις 22% του γενικού πληθυσμού ηλικίας από 0-64 ετών για το ίδιο χρονικό διάστημα.

Αυτή η δημογραφική γήρανση -κοινή σε όλες τις δυτικού τύπου χώρες σύμφωνα με τη θεωρία της Δημογραφικής Μετάβασης- προκαλεί πολλά προβλήματα ιατρικά, κοινωνικά, οικογενειακά, οικονομικά, ασφαλιστικά. Η δυσάρεστη πραγματικότητα για την πατρίδα μας σήμερα είναι 2 εργαζόμενοι για κάθε 1 συνταξιούχο και θα προκαλέσει τεράστιοζήτημα βιωσιμότητας στο ασφαλιστικόμας σύστημα.

Τα στατιστικά στοιχεία πολλά και βαρετά. Απαραίτητα όμως για να καταλάβουμε ότι η αντιμετώπιση των αναγκών των ηλικιωμένων απαιτεί πολιτική μακρόπνοη και πολυδιάστατη. Δεν λύνει το πρόβλημα η διατήρηση ή η αύξηση των συντάξεων, η αύξηση των δαπανών για την Υγεία.Αντίθετα το επιδεινώνει. Η Ελλάδα πρέπει να λύσει το δημογραφικό της πρόβλημα που είναι κυρίως η υπογεννητικότητα και η μετανάστευση.Να στηρίξει ουσιαστικά τη μητρότητα και να δώσει τα οικονομικά κίνητρα στους νέους να παραμείνουν στη χώρα. Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι μόλις 1% αύξησηστο ρυθμό των γεννήσεων, θα αυξήσει κατά 2.5% περίπου το ΑΕΠ και κατά συνέπεια μπορεί να μας επιτρέψει να σχεδιάσουμε ένα αξιοπρεπές συνταξιοδοτικό σύστημα.

Η Παγκόσμια Μέρα Ηλικιωμένων έχει στόχο να αναγνωρισθεί η συμβολή των ηλικιωμένων στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Στη σύγχρονη εποχή  τα άτομα της τρίτης ηλικίας παίζουν ενεργό ρόλο. Το εθελοντικό έργο τους, η μετάδοση των εμπειριών και των γνώσεών τους, η βοήθεια που δίνουν στα παιδιά τους, και η φροντίδαστα εγγόνια τους, μπορούν να εξασφαλισθεί μόνον εάν οι ηλικιωμένοι διατηρούν ένα ικανοποιητικό επίπεδο υγείας και μια καλή ποιότητα ζωής.

Το Υπουργείο Υγείας με την αναβάθμισητης πρωτοβάθμιας περίθαλψηςμέσω των Τοπικών Μονάδων Παροχής Υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας [ΤΟΜΥ], με τον Οικογενειακό Γιατρό και επιπλέον προγράμματα πρόληψης  προάγει την πρόληψη και διασφαλίζει την υγεία των ηλικιωμένων.

Με σωστό σχεδιασμό για παροχή στήριξης στα άτομα τρίτης ηλικίας,και θεσμούς όπως «Βοήθεια στο Σπίτι»,οι ηλικιωμένοι μπορούν να διατηρήσουν την αυτονομία και την ανεξαρτησία τους, σε μεγάλο βαθμό και να παραμείνουν ενταγμένα στο κοινωνικό σύνολο, κοντά στις οικογένειές τους.

Το επίπεδο του πολιτισμού της σύγχρονης κοινωνίας είναι άμεσα συνδεδεμένο με τον τρόπο αντιμετώπισης της τρίτης ηλικίας, μιας ομάδας ευαίσθητης που έχει όμως πολλά να προσφέρει σε όλους μας.Η σημερινή ημέρα είναι μια πρώτης τάξεως αφορμή να εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας σε όλους αυτούς τους ανθρώπους που με το παράδειγμά τους μας εμπνέουν να αγωνισθούμε για ένα καλύτερο παρόν και ένα ακόμα καλύτερο αύριο.

 

Χρυσούλα Κατσαβριά – Σιωροπούλου

Βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Καρδίτσας