Καλοκαίρι, τάμπλετ και παιδιά!

Γράφει η Ιωάννα Χαρμπέα κοινωνιολόγος/εγκληματολόγος.

Σίγουρα τώρα το καλοκαίρι τα παιδιά έχουν περισσότερο χρόνο στη διάθεσή τους για παιχνίδια λόγω διακοπών αλλά πολλά παιδιά ακόμα και από πολύ μικρές ηλικίες κολλάνε στο διαδίκτυο ή απλά στο τάμπλετ παίζοντας παιχνίδια ή σερφάροντας. Και όμως ουδέν καλό αμιγές κακού. Και ενώ και εγώ η ίδια επικροτώ και επισημαίνω τα καλά της τεχνολογίας ωστόσο δεν παραβλέπω τους κινδύνους. Θα ήθελα λοιπόν να επιστήσω την δέουσα προσοχή των γονιών. xarbea

Πιο συγκεκριμένα:
Τι πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς για την εξάρτηση των παιδιών από το ίντερνετ; (Μπορείτε να κάνετε και το τεστ εξάρτησης!)
Ο εθισμός στο διαδίκτυο είναι μια σχετικά νέα μορφή εξάρτησης, η οποία βρίσκεται υπό εξέταση από την επιστημονική κοινότητα προκειμένου να οριοθετηθεί, αφού η εξάρτηση από το ιντερνέτ δεν είναι ακόμη μια κλινική οντότητα που συναντάμε σε εγχειρίδια ψυχιατρικά. Αυτή η μορφή εθισμού ορίζεται ως την «ενασχόληση με το ιντερνέτ για άντληση αισθήματος ικανοποίησης που συνοδεύεται με αύξηση του χρόνου που καταναλώνεται για την άντληση αυτού του αισθήματος».

Τα συμπτώματα αυτής της μορφής εξάρτησης είναι τα εξής: κατάθλιψη, άγχος, απομόνωση, μείωση της παραγωγικότητας, διαταραχές ύπνου, πονοκέφαλοι, ξηρότητα οφθαλμών, σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα από την υπερκόπωση των χεριών από τη χρήση του πληκτρολόγιο. Η μοναξιά επίσης , η ανία, η πλήξη είναι μερικές από τις αιτίες που οδηγούν στον εθισμό. Ο εθισμός λοιπόν από το λάπτοπ αποτελεί μια σύγχρονη μορφή εξάρτησης που πλήττει ιδιαίτερα τα παιδιά, χωρίς να αποκλείει άλλες ηλικιακές κατηγορίες.
Δυστυχώς η εποχή μας κρύβει παγίδες που δεν ορατές σε πολλούς από εμάς. Όταν αρχίσουν να φαίνονται είναι ήδη αργά. Στόχος είναι να μεριμνήσουμε από πριν. Τα παιδιά λόγω της ηλικίας τους θεωρούνται ευάλωτη κοινωνική ομάδα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι έφηβοι ή οι ενήλικες δεν είναι επιρρεπείς. Όλοι μπορούμε να γίνουμε θύματα της δικτυακής προσκόλλησης και απάτης. Οφείλουμε να προστατεύσουμε τους μικρούς οπαδούς του διαδικτύου χωρίς να τους αποκλείσουμε τη χρήση του. Όλα τα κοινωνικά προβλήματα έχουν τη ρίζα τους στην απαξίωσή μας. Δε τα δίνουμε σημασία και μετά φτάνουμε σε ένα σημείο όπου δεν μπορούμε να τα κοντρολάρουμε. Η αναχαίτιση τους φαντάζει πλέον σχεδόν αδύνατη. Μην αμελούμε λοιπόν την αρχή της ύπαρξης του εθισμού. Η πρόληψη κρίνεται αναγκαία και σίγουρα θα έχει αποτέλεσμα. Η καταστολή πάντα είναι αβέβαιη και χρονοβόρα.
Το παιδί μέσω του διαδικτύου ανοίγει νέα παράθυρα στη γνώση, ταξιδεύει, μαθαίνει, επικοινωνεί όταν φτάσει όμως στο σημείο ο κολλητός φίλος του να είναι το λάπτοπ και δε μπορεί να το αποχωριστεί τότε υπάρχει σοβαρό πρόβλημα. Φυσικά και δε θα πρέπει να απαρνηθούμε την εξέλιξη, όμως το ρητό που λέει παν μέτρο άριστον θα πρέπει να το έχουμε στο μυαλό μας. Η κατάχρηση είναι εκείνη από την οποία κινδυνεύουμε και όχι η απλή χρήση του. Σωστή χρήση λοιπόν θα πρέπει να γίνεται όχι μόνο στο χρόνο απασχόλησης του, αλλά και  στην ποιότητα όσων απασχολείται. Ο αποκλεισμός από ορισμένες σελίδες, ο έλεγχος των φίλων που συνομιλεί, ο κωδικός που πρέπει να γνωρίζουν μόνο οι γονείς για να κλείνουν αυτές τις σελίδες είναι κάποια πράγματα που θα πρέπει να προσέξουμε.
Προσοχή, λοιπόν, γιατί ο κίνδυνος στις μέρες μας είναι διπλός. Οι γονείς προσκολλημένοι στην καθημερινότητα, κατατρεγμένοι από τον καταιγισμό χαρατσιών, φόρων, ανεργία, απολύσεις κλείνονται στον εαυτό τους. Τους απασχολεί τι θα γίνει στο μέλλον, που θα καταλήξει όλο αυτό το σαθρό σκηνικό, παραμελώντας έτσι άθελά τους τις συνήθειες του παιδιού. Κοιμούνται ήσυχοι που είναι κλεισμένο στο δωμάτιό του και παίζει με το λάπτοπ. Μάλιστα θεωρούν θετικό το γεγονός ότι δεν ξοδεύει χρήματα έξω ή ότι δεν κινδυνεύει από κακές παρέες. Έχουν αναλογισθεί όμως ότι φιλοξενούν ένα εχθρό στο σπίτι τους; Ότι αυτοί οι ίδιοι μπορεί να οδηγήσουν το παιδί τους στην καταστροφή; Ίσως όχι, δεν το έχουν σκεφτεί!
Η εποχή μας και η κρίση που βιώνουν και πλήττουν αλύπητα τα ελληνικά νοικοκυριά δεν αφήνει την πολυτέλεια και τα περιθώρια για εμβάθυνση της σκέψης. Και όμως, όπως και να έχει, πρέπει να τα σκεφτόμαστε όλα. Το αθώο παιχνίδι στο ίντερνετ καμιά φορά αλλάζει μορφή. Δυστυχώς, ο κίνδυνος να παρασυρθεί το παιδί βρίσκεται μέσα στο σπίτι. Αναρωτήθηκε ποτέ κανείς πού εξαφανίστηκαν τα παιδιά των φαναριών; Έπεσαν θύματα εκμετάλλευσης παιδεραστών ή παιδικής πορνογραφίας που οπωσδήποτε είναι μια πιο κερδοσκοπική επιχείρηση! Ο εγκλεισμός αποδίδει περισσότερο απ’ ότι η εργασία στα φανάρια! Μη νομίσετε λοιπόν δεν είναι εκτεθειμένο σε τέτοιους κινδύνους ακόμα και μέσα στο ίδιο του το σπίτι. Ο αθώος φίλος του παιδιού γίνεται ο εφιάλτης του. Στο «Αγλαΐα Κυριακού», τα παιδιά που παρακολουθούνται ως εξαρτημένα είναι σίγουρα εβδομήντα στον αριθμό, άλλα παιδιά έχουν πέσει θύματα παιδεραστίας και πορνογραφίας, άλλα είχαν επαφή με άτομα που τα προσηλυτίζουν σε διάφορες μορφές θρησκευτικών οργανώσεων και άλλα έχουν φτάσει στα πρόθυρα της αυτοκτονίας ή έχουν αυτοκτονήσει! Βέβαια όλα αυτά δε συμβαίνουν σε πολύ μεγάλο βαθμό, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να επαναπαυόμαστε.
Γονιός δε σημαίνει μόνο να δίνεις, να προσφέρεις υλικά αγαθά αλλά και να μιλάς με το παιδί σου. Κανένα παιχνίδι δε μπορεί να αντικαταστήσει τον άνθρωπο. Όσο και να έχει προχωρήσει η τεχνολογία τη γνήσια χαρά τα παιδιά τη βρίσκουν στο παιχνίδι έξω από το σπίτι ή όταν έρχονται σε επαφή με το φυσικό περιβάλλον. Εφησυχασμός λοιπόν δεν πρέπει να υπάρχει ούτε βέβαια αυστηρός έλεγχος. Ο φιλικός διάλογος είναι εκείνος που θα ενημερώσει το γονέα πώς χειρίζεται ένα παιδί τον υπολογιστή του.
Σκοπός του κειμένου αυτού δεν είναι να τρομοκρατηθούν οι γονείς, αλλά να εστιάσουμε σε ένα κοινωνικό πρόβλημα όχι τόσο εμφανή για τα ελληνικά δεδομένα. Μόνο λίγη προσοχή χρειάζεται και θα αποφύγουμε πολλά δεινά στο μέλλον. Θα πρέπει λοιπόν να ενεργοποιηθεί η σκέψη πριν τις οποιοσδήποτε άσχημες επιδράσεις του διαδικτύου στο παιδί μας και οποιασδήποτε μορφή εθισμού και εξάρτησης. Ίσως ακόμα και εμείς οι ίδιοι οι ενήλικες θα πρέπει να αναρωτηθούμε: Το λάπτοπ μήπως είναι ο άλλος μισός μας εαυτός;
TEST ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟ ΙΝΤΕΡΝΕΤ
1. Πόσο συχνά διαπιστώνεις ότι είσαι στο Ίντερνετ για περισσότερο χρόνο από ότι αρχικά προγραμμάτιζες να ασχοληθείς;
2. Πόσο συχνά παραμελείς τις δουλειές σου για να ασχοληθείς για περισσότερο χρόνο με το διαδίκτυο;
3. Πόσο συχνά προτιμάς την ικανοποίηση που σου προσφέρει η ενασχόλησή σου με το Ίντερνετ από την παρέα με τον ή την σύντροφό σου;
4. Πόσο συχνά δημιουργείς καινούργιες σχέσεις με άλλους χρήστες του Ίντερνετ;
5. Πόσο συχνά οι άνθρωποι γύρω σου παραπονούνται για τον χρόνο που αφιερώνεις στο Ίντερνετ;
6. Πόσο συχνά η σχολική σου απόδοση υποφέρει από τον χρόνο που αφιερώνεις με την ενασχόλησή σου με το Ίντερνετ;
7. Πόσο συχνά ελέγχεις το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο σου πριν κάνεις οτιδήποτε άλλο;
8. Πόσο συχνά η παραγωγικότητα στην εργασία σου υποφέρουν εξαιτίας της ενασχόλησή σου με το Ιντερνετ;
9. Πόσο συχνά παίρνεις αμυντική θέση ή το κρύβεις όταν κάποιος σε ρωτάει τι κάνεις όταν είσαι στο Ίντερνετ;
10. Πόσο συχνά αποσπάσαι από ενοχλητικές σκέψεις ή στεναχώριες της ζωής σου με τις ικανοποιήσεις που παίρνεις με την ενασχόλησή σου με το Ίντερνετ;
11. Πόσο συχνά βρίσκεις τον εαυτό σου να περιμένεις με λαχτάρα να μπεις στο Ίντερνετ;
12. Πόσο συχνά νιώθεις ότι ή ζωή σου χωρίς το Ίντερνετ θα ήταν ανιαρή, άδεια και χωρίς ενδιαφέρον;
13. Πόσο συχνά θυμώνεις και φωνάζεις αν κάποιος σε διακόψει ενώ είσαι στο Ίντερνετ;
14. Πόσο συχνά χάνεις ώρες από τον ύπνο σου γιατί ξενυχτάς στο Ίντερνετ;
15. Πόσο συχνά σκέφτεσαι το Ίντερνετ όταν δεν είσαι συνδεδεμένος με αυτό και κάνεις άλλες δουλειές ή φαντάζεσαι τις στιγμές που ήσουν στο Ίντερνετ;
16. Πόσο συχνά λες «ας μείνω για λίγα ακόμη λεπτά» όταν είσαι στο Ίντερνετ;
17. Πόσο συχνά προσπαθείς να μειώσεις τον χρόνο που ασχολείσαι με το Ίντερνετ και δεν τα καταφέρνεις;
18. Πόσο συχνά προσπαθείς να κρύψεις τον χρόνο που ήσουν συνδεδεμένος με το Ίντερνετ;
19. Πόσο συχνά διαλέγεις να είσαι περισσότερο χρόνο σε σύνδεση με το Ίντερνετ από το να είσαι παρέα με άλλα άτομα;
20. Πόσο συχνά διαπιστώνεις ότι είσαι μελαγχολικός ή νευρικός και σου περνάει όταν συνδεθείς με το Ίντερνετ;

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

20 – 49= Μέσος χρήστης του Ίντερνετ. Έχεις έλεγχο της χρήσης του.

50 – 79= Έχεις συχνά προβλήματα εξαιτίας της χρήσης του Ίντερνετ. Πρόσεξε την επίπτωσή του στη ζωή σου.

80 -100= Η χρήση του Ίντερνετ σου προκαλεί πολύ σοβαρά προβλήματα στη ζωή σου.