«Οι κυριότερες αιτίες υποβάθμισης των εδαφών»

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

«Οι κυριότεροι παράγοντες που επηρεάζουν σοβαρά την ευαισθησία των εδαφών στη διάβρωση είναι η κοκομετρική σύσταση, η δομή, η δημιουργία κρούστας στην επιφάνεια του εδάφους, η σταθερότητα των συσσωματωμάτων, η περιεκτικότητα σε οργανική ουσία και η διηθητικότητα, που επηρεάζονται ισχυρά από τη μη ορθή διαχείριση. Η διατήρηση η και αύξηση της οργανικής ουσίας των εδαφών μέσω υιοθέτησης κατάλληλων συστημάτων διαχείρισης, μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό όλες τις παραμέτρους που καθορίζουν την ποιότητα τους». Αυτά μεταξύ άλλων δηλώνει ο
Δρ. Χρίστος Τσαντήλαςο οποίος  διατέλεσε Διευθυντής του Ινστιτούτου Χαρτογράφησης και Ταξινόμησης Εδαφών, του πρώην ΕΘΙΑΓΕ, από το έτος 2005 και στη συνέχεια του Ινστιτούτου Βιομηχανικών και Κτηνοτροφικών Φυτών, του Ελληνικού Γεωργικού Οργανισμού (ΕΛΓΟ) ΔΗΜΗΤΡΑ μέχρι πρόσφατα. Τώρα είναι επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΓΟ επιβλέποντας ερευνητικά προγράμματα. Είναι Γεωπόνος με ειδίκευση στη Εδαφολογία και ασχολείται κυρίως με θέματα γονιμότητας εδαφών και θρέψης φυτών καθώς και υποβάθμισης και αποκατάστασης εδαφών.

Η συνέντευξη

-Μπορείτε να μας δώσετε μια εικόνα του θεσσαλικού κάμπου;

«Η Θεσσαλία κατέχει το 11% της συνολικής έκτασης της χώρας, από το οποίο το 57% είναι γεωργική γη καλλιεργούμενη με σιτηρά, βαμβάκι, καλαμπόκι, αμπέλια, οπωροφόρα δένδρα, λαχανικά κ.λπ. Διαιρείται με βάση το ανάγλυφο τη γεωλογία και το κλίμα σε δύο ευδιάκριτα μέρη, το ανατολικό (με μεσοθερμικό μεσογειακό κλίμα,  μέση ετήσια βροχόπτωση 430 mm) και το δυτικό (θερμό εύκρατο κλίμα, μέση ετήσια βροχόπτωση 740 mm). Οι κυριότερες κατηγορίες εδαφών που συναντούμε στη Θεσσαλία είναι τα Entisols, Inceptisols, Alfisols και Vertisols με κυρίαρχη ταξινομική μονάδα τα Typic Xerofluvents και άλλες ταξινομικές μονάδες τα Fluventic Xerochrepts, Calcixerollic Xerochrepts, Typic Haploxeralfs και Calcixerollic Xerochrepts. Τα εδάφη χαρακτηρίζονται από υπερβολική έως μέτρια στράγγιση με κοκομετρική σύσταση όλου του φάσματος, από χονδρόκοκα έως λεπτόκοκα».

-Ποιες είναι οι κυριότερες αιτίες υποβάθμισης των εδαφών στη Θεσσαλία;

«Οι κυριότερες αιτίες υποβάθμισης των εδαφών στην Θεσσαλία σχετίζονται άμεσα με τη κακή διαχείριση των εδαφικών πόρων όπως η μη ορθή άροση και άρδευση, απομάκρυνση/καύση των φυτικών υπολειμμάτων, ανορθολογικά καλλιεργητικά συστήματα, μη ορθή χρήση φυτοπροστατευτικών μέσων και λιπασμάτων. Ως αποτέλεσμα της κακής διαχείρισης είναι η μείωση της περιεκτικότητας των εδαφών σε οργανική ουσία, η διάβρωση στις επικλινείς περιοχές καθώς και η συνεχώς μειούμενη γονιμότητα του εδάφους με οικονομικές και περιβαλλοντικές  συνέπειες».

-Και οι κυριότεροι παράγοντες;

«Οι κυριότεροι παράγοντες που επηρεάζουν σοβαρά την ευαισθησία των εδαφών στη διάβρωση είναι η κοκομετρική σύσταση, η δομή, η δημιουργία κρούστας στην επιφάνεια του εδάφους, η σταθερότητα των συσσωματωμάτων, η περιεκτικότητα σε οργανική ουσία και η διηθητικότητα, που επηρεάζονται ισχυρά από τη μη ορθή διαχείριση. Η διατήρηση η και αύξηση της οργανικής ουσίας των εδαφών μέσω υιοθέτησης κατάλληλων συστημάτων διαχείρισης, μπορεί να επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό όλες τις παραμέτρους που καθορίζουν την ποιότητα τους. Ειδικότερα το έδαφος αποτελεί σημαντική αποθήκη άνθρακα και αν υιοθετηθούν ορθές διαχειριστικές πρακτικές μπορεί να συμβάλει στη μετρίαση του φαινομένου του θερμοκηπίου με τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα».

-Συμπερασματικά;

«Με δεδομένο ότι οι οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες σε παγκόσμιο, εθνικό και τοπικό επίπεδο επηρεάζουν πλέον άμεσα τη γεωργική παραγωγή, η διαχείριση των εδαφών αποκτά μεγάλη σημασία ιδιαίτερα για τη χώρα μας. Ειδικότερα στη Θεσσαλία, η οποία αναδεικνύεται σημαντικός παράγοντας της γεωργικής παραγωγής της Χώρας».

– Στην ορθή διαχείριση των εδαφών τι άλλο μπορεί να συμβάλει σημαντικά;

«Στην ορθή διαχείριση των εδαφών μπορεί να συμβάλει σημαντικά η αξιοποίηση των καινοτόμων συστημάτων μέσω των οποίων είναι δυνατόν να αντιμετωπισθεί η παραλλακτικότητα των εδαφών, που αποτελούν βασικό πρόβλημα στην ορθολογική διαχείρισή του και ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τον προσδιορισμό των εισροών (αρδευτικού νερού, αγροχημικών και θρεπτικών στοιχείων). Το νέο, ιδιαίτερα πολλά υποσχόμενο σύστημα καλλιέργειας με τη γενική ονομασία Γεωργία Ακριβείας, φαίνεται ότι αποτελεί πολύ ενδιαφέρον πεδίο, στο οποίο πρέπει να καταβληθούν σοβαρές προσπάθειες, τόσο στην έρευνα όσο και στην εφαρμογή».

-Τι έχουν δείξει πρόσφατες έρευνες για τη Θεσσαλία;

«Πρόσφατα ευρήματα σε έρευνες στη Θεσσαλία, ιδιαίτερα στο θέμα της ορθολογικής χρήσης του αζώτου με συστήματα διαφοροποιημένης εφαρμογής, δημιουργούν σοβαρές προοπτικές για την καλύτερη διαχείριση των εδαφών με μείωση του κόστους παραγωγής και των απωλειών εισροών στο περιβάλλον.   Βασικός στόχος μιας σωστής διαχείρισης των εδαφικών πόρων αποτελεί η διατήρηση ή και αύξηση της ποιότητας του εδάφους, ήτοι της ικανότητας του να επιτελεί τις βασικές του λειτουργίες, όπως είναι η παραγωγή βιομάζας, η αποθήκευση φιλτράρισμα και μεταφορά θρεπτικών στοιχείων και νερού, η παροχή ενδιαιτήματος και δεξαμενής βιοποικιλότητας η δεξαμενής άνθρακα».

AAZ