Γράφει η ΘΩΜΑΪΣ ΠΑΡΙΑΝΟΥ.

Τελικά, ο τρίτος Τσάμης της παρέας, Σπετίμ Ιντρίζι διαβάζει βουλωμένο γράμμα. Είχε πει ότι «Στα εδάφη μας [στην Αλβανία], υπάρχουν ίχνη του αρχαίου μας πολιτισμού, που οι Ελληνες τον διεκδικούν σαν δικό τους». Kαι δεν είναι ούτε ο πρώτος, ούτε ο μόνος που το λέει, όπως έχουμε πει επανειλημμένα. Υπάρχει η ‘πολιτική των ανασκαφών’ που έχουν υιοθετήσει οι Αλβανοί με την γνωστή ξεδιαντροπιά τους, συνεπικουρούμενοι, δυστυχώς, από κάθε είδους και βαθμίδας αριστερούς προοδευτικάριους. Σε αποκορύφωση της ξεδιαντροπιάς και της αγραμματοσύνης τους, έχουν φθάσει σε σημείο να λένε ότι τα αρχαιοελλληνικά ευρήματα στο έδαφός τους, που ορισμένα χρονολογούνται χιλιάδες χρόνια προ Χρίστου, είναι του … Αλή Πασά [1744 – 1822 μ.Χ.], και ότι οι Ελληνες ήταν δουλοπάροικοί του (!)

Τα τελευταία νέα από το μέτωπο τον ανασκαφών έρχονται από την ΑΠΟΛΛΩΝΙΑ, μία αρχαία πόλη χτισμένη κατά το 588 π.X.στο νοτιοδυτικό άκρο της Βορείου Ηπείρου, αποικία των Κερκυραίων και των Κορινθίων. Στο έδαφός της, 8 χλμ από την ακτή της Αδριατικής, έχουν βρεθεί Ναοί των Θεών Απόλλωνος [από τον οποίον πήρε το όνομά της] και Αρτέμιδος [της αδελφής του], Ωδείον, Ελληνιστικό Θέατρο χωρητικότητος τουλάχιστον 7.500 θέσων, Βουλευτήριον, Νυμφαίον, Ρωμα’ι’κή Στοά και πάμπολλα μωσα’ι’κά, αττικά αγγεία και ταφικά ανάγλυφα, αγάλμα του Θεού Δωδωναίου Διός, του Θεού Λυκείου Απόλλωνος, της Θεάς Αθηνάς Παρθένου, της Θεάς Δήμητρας, του Θεού Ερμού, του Ατλαντος που κρατά στους ώμους του τον Ουρανό, προτομή του Δημοσθένους, Ακρόπολη, λιμάνι στον Αωό ποταμό, Νεκρόπολη κ.α..Αν και καταλήφθηκε από τους Ρωμαίους, διατήρησε την σπουδαιότητά της και την οικονομική της ακμή και ο Κικέρων την περιέγραψε ως «magna urbs and gravis», δηλ.μεγάλη πόλη και σπουδαία. Φιλοξένησε τον Ιούλιο Καίσαρα στον πόλεμό του κατά του Πομπηίου και αργότερα τον Οκταβιανό Αύγουστο που παρέμεινε εκεί επί 6 μήνες, μεταξύ των ετών 45 και 44 π.Χ. Επίσης, ο αυτοκράτορας Καρακάλας επέλεξε την πόλη αυτή για την επιστροφή του από την Ανατολή για μια σύντομη στάση, κατά το έτος του θανάτου του [217 μ.Χ.]. Την Απολλωνία αναφέρουν ο Ηρόδοτος, ο Στράβων, ο Πλίνιος κ.α.

Σήμερα, η Απολλωνία ονομάζεται Πογιάνι Φίερι, γιατί βρίσκεται κοντά στο χωριό Pojani του νομού Fier. Από το 1992 υπάρχει παράδοση των ανασκαφών στο έδαφός της από γαλλικές αποστολές, αρχής γενομένης από τον καθηγητή Pierre Cabanes, αργότερα από τον Leon Rey και σήμερα από τον Jean-Luc Lamboley, σε συνεργασία με το Αρχαιολογικό Ινστιτούτο της Ακαδημίας Επιστημών των Τιράνων.

Στις 19 Αυγούστου οι αρχαιολόγοι ανακοίνωσαν την αποκάλυψη 2 σημαντικών έργων, α) μίας προτομής ενός αθλητή και β) το διακοσμημένο πόδι ενός χάλκινου αγάλματος. Ο επικεφαλής της αρχαιολογικής αποστολής Jean-Luc Lamboley είπε ότι η προτομή του αθλητή, που βρέθηκε σε πολύ καλή κατάσταση, είναι το πιο σημαντικό εύρημα του αρχαιολογικού χώρου κατά τα τελευταία 50 χρόνια. Ηδη η προτομή μεταφέρθηκε στο Μουσείο Τιράνων, όπου την επισκέφθηκε ο Σαλί Μπερίσα με το επιτελείο του και με ξενάγηση από τον προαναφερθέντα αρχαιολόγο. Ο οποίος ‘χάλασε την σούπα’ όλων εκείνων, Αλβανών και μη, που θέλουν «αρχαίο … Αλβανικό Πολιτισμό», επαναλαμβάνοντας ότι η Απολλωνία και τα άρχαιολογικά ευρήματά της είναι ΟΛΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Και κλάαααμα οι … κυρίες! Τα συλλυπητήριά μας!