Μια εύθραυστη εκεχειρία ισχύει από τις 10 Οκτωβρίου 2025, η οποία παραβιάζεται επανειλημμένα από μεμονωμένες επιθέσεις. Ταυτόχρονα, οι πολιτικές συνομιλίες βρίσκονται σε στασιμότητα – και μαζί με αυτές, η προοπτική διαρκούς σταθεροποίησης. Αυτή η «ελπιδοφόρα υπόσχεση έχει παραμείνει σε μεγάλο βαθμό ανεκπλήρωτη», σύμφωνα με ανάλυση του Νορβηγικού Συμβουλίου Προσφύγων.
Διαπραγματεύσεις χωρίς πρόοδο
Οι προσπάθειες διαμεσολάβησης και επίλυσης, που επί του παρόντος επισκιάζονται από τις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν, έχουν δείξει εδώ και καιρό μικρή πρόοδο. Το έργο του «Συμβουλίου Ειρήνης», που ξεκίνησε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, είναι αναποτελεσματικό. Ξεκίνησε με υψηλές πολιτικές φιλοδοξίες και σε ανταγωνισμό με τον ΟΗΕ, αλλά μέχρι στιγμής έχει μικρό αντίκτυπο. Ενώ έχουν δημιουργηθεί θεσμικές δομές και έχουν δοθεί υποσχέσεις για δισεκατομμύρια δολάρια σε δωρεές και επενδύσεις, πολλά από αυτά τα κεφάλαια, σύμφωνα με αναφορές οργανισμών, εκταμιεύονται μόνο απρόθυμα ή καθόλου.
Ο ειδικός σε θέματα Ισραήλ Πέτερ Λιντλ του Γερμανικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων Ασφαλείας (SWP) στο Βερολίνο περιγράφει την κατάσταση με παρόμοια προσοχή: «Προς το παρόν, όλα φαίνεται να είναι στον αέρα», λέει. Είναι ένας φαύλος κύκλος: τα κρίσιμα ερωτήματα – ο αφοπλισμός της Χαμάς, η μελλοντική διοίκηση της Γάζας και η απόσυρση των ισραηλινών στρατευμάτων – παραμένουν άλυτα. Παράλληλα, υπάρχει έλλειψη λειτουργικών μηχανισμών για την επιβολή οποιωνδήποτε συμφωνιών, δηλώνει ο Λιντλ στην DW.
Ο Σάιμον Βόλφγκανγκ Φουξ, ακαδημαϊκός Ισλαμικών Σπουδών στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, βλέπει τα πράγματα με παρόμοιο τρόπο: οι συνομιλίες δεν προχωρούν και οι προθεσμίες έχουν επανειλημμένα παρέλθει, παρατηρεί. Συνολικά, η εντύπωση ενός διπλωματικού αδιεξόδου αυξάνεται. Η δυναμική χαρακτηρίζεται περισσότερο από δυσπιστία παρά από προσέγγιση, εξηγεί ο Φουξ στην DW.
Ο αφοπλισμός της Χαμάς
Δεν πρόκειται μόνο για λεπτομέρειες, αλλά και για θεμελιώδη ερωτήματα – και επίσης για την ακολουθία των γεγονότων που σχετίζονται με αυτά τα δύσκολα ζητήματα: για παράδειγμα, το ερώτημα είναι αν η Χαμάς πρέπει πρώτα να αφοπλιστεί – ή αν το Ισραήλ πρέπει πρώτα να αποσύρει τον στρατό του.
«Διεθνείς, ανεξάρτητοι παρατηρητές θα παρακολουθήσουν μια διαδικασία αποστρατιωτικοποίησης της Λωρίδας της Γάζας», δήλωσε ο πρέσβης των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Έθνη, Μάικ Γουόλτς, στις αρχές του έτους. Τέτοια σχέδια δείχνουν ότι υπάρχουν πράγματι κάποιες συγκεκριμένες ιδέες για μια μετάβαση. Ωστόσο, μια τέτοια πρόταση προϋποθέτει ότι και οι δύο πλευρές θα κάνουν θεμελιώδεις παραχωρήσεις – και αυτό ακριβώς έλειπε μέχρι στιγμής. Και οι δύο πλευρές έχουν κολλήσει σε θέσεις που είναι σχεδόν αδύνατο να γεφυρωθούν, προσθέτει. Ωστόσο, ολόκληρη η μελλοντική εξέλιξη εξαρτάται από μια συμφωνία σε αυτό το ζήτημα.
Ταυτόχρονα, η Χαμάς παραμένει ένας σημαντικός παράγοντας παρά τη στρατιωτική της αποδυνάμωση: οι δομές της επιμένουν παρά τη σκληρή στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ, η οποία περιλαμβάνει στοχευμένες δολοφονίες αξιωματούχων της Χαμάς και δεκάδες χιλιάδες θανάτους. Συνεχίζει να ελέγχει τμήματα της Λωρίδας της Γάζας και ουσιαστικά ενεργεί ως η κυρίαρχη αρχή και διατηρεί την τάξη εκεί. Αυτή η πραγματικότητα περιπλέκει περαιτέρω οποιαδήποτε πολιτική λύση.
Τεταμένη στρατιωτική κατάσταση
Η κατάσταση σε στρατιωτικό επίπεδο παραμένει επίσης τεταμένη. Το Ισραήλ συνεχίζει να εξαπολύει στοχευμένες επιθέσεις εναντίον ηγετών της Χαμάς. Αυτές οι επιθέσεις οδηγούν επανειλημμένα σε θανάτους αμάχων – γεγονός που μειώνει περαιτέρω τις προοπτικές για μια ειρηνική επίλυση. Το σχέδιο κατάπαυσης του πυρός της κυβέρνησης Τραμπ βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης, σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του διεθνούς οργανισμού βοήθειας Oxfam.
Επιπλέον, βασικά στοιχεία του σχεδίου για τη Γάζα δεν έχουν ακόμη εφαρμοστεί. Για παράδειγμα, το σχεδιαζόμενο τεχνοκρατικό όργανο για την πολιτική διοίκηση της Λωρίδας της Γάζας δεν έχει ακόμη δημιουργηθεί.
Η χρηματοδότηση για την ανοικοδόμηση παραμένει επίσης αβέβαιη – κυρίως λόγω της τεταμένης κατάστασης στην περιοχή στο σύνολό της. Τα κράτη του Κόλπου, τα οποία υποτίθεται ότι θα καλύψουν ένα μεγάλο μέρος του κόστους ανοικοδόμησης της Λωρίδας της Γάζας, βρίσκονται τα ίδια υπό πίεση λόγω των ζημιών που προκλήθηκαν από τον πόλεμο με το Ιράν. «Τα διυλιστήρια, οι δεξαμενές και οι τερματικοί σταθμοί εξαγωγών που έχουν υποστεί ζημιές από επιθέσεις με ρουκέτες και μη επανδρωμένα αεροσκάφη θα χρειαστούν μήνες – και σε ορισμένες περιπτώσεις χρόνια – για να επισκευαστούν», σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters.
Ανθρωπιστική κρίση
Οι συνέπειες συνεχίζουν να βαρύνουν κυρίως τους αμάχους. Η ανθρωπιστική κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας παραμένει επισφαλής και σε πολλά μέρη επιδεινώνεται ξανά. Ελλείψεις σε εφόδια, αυξανόμενες τιμές και κατεστραμμένες υποδομές χαρακτηρίζουν την καθημερινή ζωή. Ο ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής Φουξ περιγράφει την εξέλιξη ως μια «καθοδική σπείρα». Ακόμα και εκεί που φτάνουν οι παραδόσεις βοήθειας, η ανασφάλεια παραμένει υψηλή. Οι εμπειρίες από προηγούμενες ελλείψεις συνεχίζουν να έχουν αντίκτυπο και να ενισχύουν το αίσθημα της συνεχούς απειλής.
Το πολιτικό κλίμα στη Λωρίδα της Γάζας είναι δύσκολο να αξιολογηθεί από έξω. Οι αναφορές δείχνουν ότι οποιαδήποτε κριτική στη Χαμάς συνεχίζει να καταστέλλεται, μερικές φορές βάναυσα, στις περιοχές που ελέγχει η οργάνωση, λέει ο Πίτερ Λιντλ. Αυτό περιπλέκει περαιτέρω μια αξιόπιστη αξιολόγηση. Οι Παλαιστίνιοι νιώθουν επίμονους φόβους για μόνιμη εκτόπισή τους από το Ισραήλ.
Πολλοί διεθνείς αναλυτές συμμερίζονται την εξής άποψη: υπάρχει εκεχειρία και, παρά τους πολλούς θανάτους, τον εκτοπισμό και την καταστροφή, επικρατεί κάποια ανακούφιση στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Ωστόσο, είναι μόνο εν μέρει αποτελεσματική – και μια βιώσιμη πολιτική λύση παραμένει αβέβαιη. Προς το παρόν, η Λωρίδα της Γάζας φαίνεται να έχει κολλήσει σε μια κατάσταση που δεν είναι ούτε πόλεμος ούτε ειρήνη.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
