Γράφει ο Νίκος Λυγερός.
Η θάλασσα είναι φτιαγμένη για να προστατεύει την ξηρά. Άρα όσοι θεωρούν ότι η θάλασσα είναι ένα στοιχείο εκτός ξηράς, δεν καταλαβαίνουν ότι τα καλύτερα τείχη που έχει η ξηρά είναι η θάλασσα. Όταν βάζουμε ένα λιμάνι είναι σπάνιοι οι άνθρωποι που καταλαβαίνουν ότι το πρώτο πράγμα που σκεφτόμαστε είναι να φτιάξουμε ένα χώρο ο οποίος να είναι προστατευμένος από τη θάλασσα. Γι’ αυτό βάζουμε κυματοθραύστη. Η θάλασσα έχει ένα πρόβλημα. Για να παραμείνεις ζωντανός πάνω στη θάλασσα θέλει νοημοσύνη. Για να μείνεις ζωντανός πάνω στην ξηρά η βλακεία αρκεί. Η θάλασσα είναι ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει τον Ελληνισμό και βέβαια είναι στοιχείο που χαρακτηρίζει και τον Ποντιακό Ελληνισμό. Οι Αρμένιοι έλεγαν για τους Πόντιους ότι είναι ο λαός της θάλασσας, οι Αιγύπτιοι έλεγαν για τους Έλληνες ότι είναι ο λαός της θάλασσας. Το θαλάσσιο στοιχείο είναι διαχρονικό, παλιό και πολύ νέο. Στην πραγματικότητα ο Πόντος έχει δύο στοιχεία που είναι πραγματικά θεαματικά. Όσον αφορά στη ξηρά είναι απομονωμένος και αυτό εξηγεί τη διάρκεια της γλώσσας, το ποντιακό στοιχείο σε σχέση με τα αρχαία ελληνικά που φαίνεται να είναι λίγο απομονωμένο και γι’ αυτό έχουμε λέξεις στη ποντιακή διάλεκτο που είναι ακριβώς οι ίδιες με τα αρχαία ελληνικά. Από την άλλη πλευρά υπάρχει ένα άνοιγμα. Το παράδοξο είναι ότι αυτό το άνοιγμα είναι η θάλασσα, αλλά αυτό το άνοιγμα είναι σε μια κλειστή θάλασσα. Το θέμα της γενοκτονίας οργανώθηκε από το κέντρο της γης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και σιγά σιγά εξαπλώθηκε μέχρι να φτάσει στα ακριτικά βουνά και στη συνέχεια να πιάσει έως τα λιμάνια. Δεν άρχισαν από τα λιμάνια γιατί όπως είναι η ζώνη επαφής με τους άλλους θα το ήξεραν όλοι, άρα θα υπήρχε μια αντίδραση. Μια αρχή αυτής της ιδέας είναι ότι ο γενοκτόνος χρησιμοποιεί τον χώρο. Ο Δίκαιος χρησιμοποιεί τον χρόνο. Η θάλασσα είναι ένα οριζόντιο βουνό, ενώ το βουνό είναι μια κάθετη θάλασσα. Ο Πόντος είναι φτιαγμένος για να ακουμπάει τη θάλασσα.
