Γράφει ο Δημήτριος Κουρέτας καθηγητής και υπεύθυνος στο Εργαστήριο του Τμήματος Βιοχημείας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.
Πλήθος επιδημιολογικών ερευνών έχουν δείξει ότι η κατανάλωση πολλών φρούτων και λαχανικών, και ειδικότερα η Μεσογειακή διατροφή που είναι πλούσια σε αυτά σε συνδυασμό με την κατανάλωση ελαιόλαδου, συνδέεται με χαμηλά ποσοστά κινδύνου εμφάνισης διάφορων χρόνιων παθήσεων όπως διάφορες μορφές καρκίνου καθώς και καρδιαγγειακές παθήσεις.
Η δράση αυτή έχει αποδοθεί στην πληθώρα των βιοδραστικών ουσιών που υπάρχουν στα φρούτα και στα λαχανικά και οι οποίες φέρουν σημαντική αντιοξειδωτική ικανότητα αφού οι ελεύθερες ρίζες και ιδιαίτερα οι δραστικές μορφές οξυγόνου (ROS) σχετίζονται με αυτές τις παθήσεις και ιδιαίτερα με τον καρκίνο .
Οι ελεύθερες ρίζες ως πολύ δραστικά μόρια, έχουν την ικανότητα να προσβάλουν βιολογικά μόρια και κυρίως DNA προκαλώντας μεταλλάξεις, οι οποίες αποτελούν βασική προϋπόθεση για την έναρξη της διαδικασίας εξαλλαγής ενός φυσιολογικού κυττάρου σε καρκινικό, αποτελώντας έτσι σημαντικούς μεταλλαξιγόνους, καρκινογόνους παράγοντες.
Έτσι ουσίες οι οποίες συμπεριλαμβάνονται στην διατροφή και δρουν ως αντιοξειδωτικά, δηλαδή ενώσεις οι οποίες όταν βρίσκονται σε μικρότερη συγκέντρωση από το προς οξείδωση υπόστρωμα, έχουν την ιδιότητα να καθυστερούν ή να εμποδίζουν την οξείδωση του υποστρώματος, θεωρούνται σημαντικοί προστατευτικοί παράγοντες απέναντι στον καρκίνο.
Σημαντικό κομμάτι όμως, της Μεσογειακής διατροφής αποτελεί και η μεγάλη κατανάλωση οσπρίων, η οποία φαίνεται και αυτή να σχετίζεται με μειωμένα ποσοστά εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη και διάφορων μορφών καρκίνου κυρίως του παχέως εντέρου, προστάτη καθώς και του μαστού και του παγκρέατος .
Όσον αφορά τα φυτοοιστρογόνα εκείνα τα οποία έχουν εντοπιστεί στα όσπρια και ειδικότερα στα φασόλια, είναι οι ισοφλαβόνες και λιγνάνες (lignans). Οι ουσίες αυτές ανήκοντας στα φυτοοιστρογόνα είναι μόρια τα οποία έχουν εντοπιστεί σε πολλά φυτά και προϊόντα τους, είναι πολύ σημαντικές ουσίες οι οποίες παρουσιάζουν οιστρογονική δράση. Τα ισοφλαβονοειδή και οι λιγνάνες θεωρούνται ότι έχουν σημαντική αντικαρκινική, αντιική, αντιμυκητιακή καθώς και αντιοξειδωτική δράση ενώ έχουν συσχετιστεί με ευεργετικές δράσεις σε καρδιαγγειακές παθήσεις και καρκίνο της μήτρας και του μαστού.
Έτσι η καλύτερη κατανόηση της δράσης τους και ιδιαίτερα της αντιοξειδωτικής θεωρείται πολύ σημαντική γιατί ίσως συμβάλει στην υιοθέτηση ενός μοντέλου διατροφής που θα είναι πλούσιο σε αυτά και το οποίο μπορεί να συμβάλει στην πρόληψη ή στην θεραπεία ασθενειών που σχετίζονται με τις ελεύθερες ρίζες και ιδιαίτερα με τον καρκίνο.
Η δράση των διαφόρων αγροτικών προιόντων ενάντια σε καρκίνο και καρδιαγγειακά εξαρτάται από την ποιοτική αλλά και την ποσοτική σύσταση σε βιοδραστικά συστατικά σε αυτά τα προιόντα. Η σύσταση αυτή διαφοροποιείται ανάλογα με το μικροκλίμα της περιοχής. Ετσι λοιπόν ένα σταφύλι της ίδιας ποικιλίας που θα φυτευτεί στη Λάρισα, στην Ξάνθη ή στη Σαντορίνη το τι θα περιέχει και πόσο δράση θα έχει , θα διαφέρει από περιοχή σε περιοχή. Ετσι η εκτίμηση των αγροτικών προιόντων σε κάθε περιοχή σε σχέση με τη δράση αυτή έχει μεγάλη σημασία.
