Προφορική ερώτηση του Ευρωβουλευτή της ΝΔ Καθηγητή Ιωάννη Α. Τσουκαλά προς τον Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ.Ταγιάνι.

Στρασβούργο, 9 Μαρτίου 2011. Συζητήθηκε χθες το βράδυ, στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, το θέμα της εξάρτησης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας υψηλής και «πράσινης» τεχνολογίας από τις εισαγωγές σπάνιων γαιών. Την πρωτοβουλία ανάδειξης του θέματος ανέλαβε, εκ μέρους του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, ο Ευρωβουλευτής της ΝΔ Καθηγητής Ιωάννης Α. Τσουκαλάς, μέλος της Επιτροπής Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας του ΕΚ.

Ο κ. Τσουκαλάς έθεσε στον Ευρωπαίο Επίτροπο Βιομηχανίας και Επιχειρηματικότητας, κ. Ταγιάνι, το θέμα του κινεζικού μονοπωλίου σπάνιων γαιών που αναγκάζει πολλές εταιρείες υψηλής τεχνολογίας να μετεγκαθίστανται στην Κίνα για να παρακάμψουν τους ιδιαίτερα αυστηρούς περιορισμούς που έχει θέσει η κινεζική κυβέρνηση στην εξαγωγή σπάνιων γαιών.

Η ευρωπαϊκή βιομηχανία εξαρτάται ολοκληρωτικά από τις εισαγωγές των συγκεκριμένων στοιχείων από την Κίνα, η οποία μονοπωλεί το 97% της παγκόσμιας παραγωγής και διαθέτει το 36% των παγκόσμιων οικονομικών αποθεμάτων. Επιπλέον, η Κίνα διαθέτει ισχυρή επιστημονική έρευνα στο πεδίο και έχει επιτύχει αισθητό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην παραγωγή κραμάτων και τελικών προϊόντων, την ίδια ώρα που η βιομηχανία της ΕΕ στερείται τόσο την πρόσβαση σε πρώτες ύλες όσο και την τεχνογνωσία για την επεξεργασία τους.

Στην παρέμβασή του στην Ολομέλεια, ο κ. Τσουκαλάς επισήμανε ότι «οι αυξημένες εγχώριες ανάγκες της Κίνας και οι προσπάθειές της να περιορίσει τις σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις από την παραγωγή σπάνιων γαιών, έχουν ήδη οδηγήσει σε ορισμό αυστηρότατων περιορισμών στις εξαγωγές, τη στιγμή που η παγκόσμια ζήτηση αυξάνεται συνεχώς. Η Κίνα έχει θεσπίσει για το πρώτο εξάμηνο του 2011 χαμηλότατα όρια εξαγωγών, μειωμένα κατά 35% σε σχέση με πέρυσι, ενώ ακόμη αυστηρότεροι περιορισμοί αναμένονται στο δεύτερο εξάμηνο.

Σύμφωνα με τον Ευρωβουλευτή, «ενδεχομένως να μην οδεύουμε προς μια «κρίση σπάνιων γαιών», αντίστοιχη με την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του ‘70, ωστόσο είναι αδιαμφισβήτητο το ότι αναμένονται σημαντικές ελλείψεις ενός φυσικού πόρου, απαραίτητου για το μοντέλο της «πράσινης» βιομηχανικής ανάπτυξης που η Ευρώπη έχει επιλέξει να ακολουθήσει».

Ο κ. Τσουκαλάς τόνισε ότι η έλλειψη των εν λόγω στοιχείων αναμένεται να εμφανιστεί με ιδιαίτερη ένταση μέσα στους επόμενους 6 μήνες, γεγονός που θα οδηγήσει σε μεγάλες αυξήσεις των τιμών τους, άρα και των τεχνολογικών προϊόντων που παράγονται με βάση αυτά, αλλά και σε διατάραξη των γραμμών παραγωγής.

Στην απάντησή του, ο κ. Ταγιάνι επιβεβαίωσε την ανησυχία και το ενδιαφέρον της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το θέμα και ανέφερε τις διαδικασίες που έχουν δρομολογηθεί στα πλαίσια του Παγκοσμίου Οργανισμού Εμπορίου και στη συνεργασία με τους διεθνείς εταίρους της ΕΕ για την εξασφάλιση ομαλής πρόσβασης της αγοράς στα παγκόσμια αποθέματα σπάνιων γαιών. Υπογράμμισε επίσης τη σημασία της ανακύκλωσης σπάνιων γαιών από τα εκατομμύρια τόνους ηλεκτρονικών αποβλήτων που παράγονται κάθε χρόνο στην Ευρώπη, αλλά και τον ρόλο της επιστημονικής έρευνας για την ανακάλυψη ουσιών που θα μπορούν να τις αντικαταστήσουν στις διάφορες τεχνολογικές εφαρμογές.

Μετά το πέρας της συζήτησης, ο κ. Τσουκαλάς δήλωσε για το θέμα: «Οι σπάνιες γαίες έχουν καίρια σημασία για εκατοντάδες εφαρμογές υψηλής τεχνολογίας, ενώ ταυτόχρονα καλούνται και «πράσινα μέταλλα» λόγω της μεγάλης σημασίας τους στην ανάπτυξη πράσινων τεχνολογιών. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το 2014 θα υπάρχει έλλειμμα 40.000 τόνων σπάνιων γαιών παγκοσμίως, καθώς θα παράγονται 160.000 τόνοι παρόλο που η παγκόσμια ζήτηση θα έχει ξεπεράσει τους 200.000 τόνους. Σημειώνεται ότι η κατασκευή μιας και μόνο ανεμογεννήτριας απαιτεί περίπου 900 κιλά σπάνιων γαιών για την κατασκευή των ισχυρών μαγνητών που περιέχει. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να υποτιμούμε και την περιβαλλοντική διάσταση του θέματος: η παραγωγή των σπάνιων γαιών στην Κίνα γίνεται με επιβλαβείς προς το περιβάλλον μεθόδους, κάτω από επικίνδυνες συνθήκες εργασίας και ανύπαρκτες προδιαγραφές ασφαλείας. Αυτή είναι η σκοτεινή πλευρά της «πράσινης» ανάπτυξης που όλοι μας προτιμούμε να αγνοούμε. Η Ευρώπη, λοιπόν, θα πρέπει να είναι αυτάρκης στην εξόρυξη αυτών των απαραίτητων πρώτων υλών, κι όχι μόνο για οικονομικούς λόγους. Τα πολύ μεγάλα αποθέματα σπάνιων γαιών που εντοπίζονται στη Γροιλανδία, περίπου 6% των παγκόσμιων, θα μπορούσαν να συντηρήσουν μια βιώσιμη, εναλλακτική πηγή για την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Ευτυχώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μετά την αρχική αδράνεια, φαίνεται ότι έχει πλέον αντιληφθεί την στρατηγική σημασία των σπάνιων γαιών και προχωρά με προσεκτικά βήματα για την αντιμετώπιση του προβλήματος».