«Αν το παρατάς σε παρατάει»…ή αλλιώς το φαινόμενο της χρησικτησίας
Για την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ: Χαράλαμπος Χάχαλης, Δικηγόρος LL.M. (Erlangen-Nürnberg) (μέλος του Ομίλου Νομικών Σωκράτη Προβατά)
Υπάρχει ένα μεγάλο ποσοστό ακινήτων και οικοπέδων στην Ελλάδα που δεν αποκτώνται με τον συνήθη τρόπο, δηλαδή με την κατάρτιση συμβολαιογραφικού εγγράφου, όπως συμβαίνει στις περιπτώσεις της αγοράς, της γονικής παροχής ή της δωρεάς, αλλά μέσω της λεγόμενης χρησικτησίας.
Πρόκειται για έναν νομικό θεσμό που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για αρκετούς Έλληνες οι οποίοι διαμένουν στο εξωτερικό και οι οποίοι παράλληλα διαθέτουν ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα. Ιδίως στην επαρχία υπάρχουν αρκετοί Συνέλληνες οι οποίοι εκμεταλλεύονται την απουσία των συμπολιτών τους, που σε πολλές περιπτώσεις τυγχάνει να είναι και συγγενείς τους και χρησιμοποιούν το παραθυράκι του νόμου για να οικειοποιηθούν ακίνητη περιουσία που στην ουσία δεν τους ανήκει. Ο θεσμός της χρησικτησίας ρυθμίζεται στον Αστικό Κώδικα και διακρίνεται σε τακτική και έκτακτη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της έκτακτης χρησικτησίας. Πολλές είναι οι περιπτώσεις όπου Έλληνες που απουσιάζουν στο εξωτερικό ουσιαστικά αδιαφορούν για το ακίνητό τους και ύστερα από χρόνια επιστρέφουν για να διαπιστώσουν ότι κάποιοι συντοπίτες τους το διεκδικούν με το θεσμό της χρησικτησίας, δηλαδή χωρίς συμβόλαιο. Πώς συμβαίνει όμως αυτό;
Στην περίπτωση της έκτακτης χρησικτησίας απαιτείται να έχεις το ακίνητο στην νομή σου τουλάχιστον επί είκοσι έτη. Νομή υπάρχει όταν έχεις την φυσική εξουσία επί του ακινήτου διανοία κυρίου. Φυσική εξουσία σημαίνει ότι είτε το χρησιμοποιείς για παράδειγμα ως οικία, είτε το επισκέπτεσαι συχνά, είτε το περιφράσσεις, είτε αποτρέπεις άλλους από το να εισέρχονται ή να κάνουν πράξεις σ’ αυτό, είτε το καλλιεργείς, είτε το νοικιάζεις σε τρίτους. Οι παραπάνω πράξεις πρέπει να γίνονται με την βούληση και την πεποίθηση ότι είναι δικό σου, ότι το εξουσιάζεις σαν δικό σου. Εάν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις, δηλαδή της φυσικής εξουσίασης και της ελάχιστης διάρκειας των είκοσι ετών, μπορεί να αποκτηθεί κυριότητα επί του ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία.
Ο κίνδυνος απώλειας ακίνητης περιουσίας με τον προαναφερθέντα τρόπο είναι ιδιαίτερα αυξημένος στην Ελλάδα, δεδομένου ότι πολλοί ιδιοκτήτες δεν διαθέτουν τίτλους ιδιοκτησίας ή δεν έχουν μεταγράψει το ακίνητό τους στο οικείο υποθηκοφυλακείο ή κτηματολόγιο και η μόνη προστασία που τους απομένει είναι, τελικώς, η δικαστική οδός.
