Από τους αρχαιότερους Ναούς και με σπάνια αρχιτεκτονική στη Θεσσαλία

Είναι ο Ι.Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου Αχλαδοχωρίου.

Πρόκειται για ένα από τα ελάχιστα εναπομείναντα μνημεία μιας σπάνιας  αρχιτεκτονικής στον Θεσσαλικό χώρο. Ο λόγος για τον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου που βρίσκεται στο δημοτικό διαμέρισμα Αχλαδοχωρίου στο δήμο Φαρκαδόνας στο νομό Τρικάλων. Οι εργασίες στερέωσης- αποκατάστασης του ναού, που πραγματοποιήθηκαν άλλαξαν όλη την εικόνα του Ναού προς το καλύτερο τόσο εσωτερικά όσο και εξωτερικά.

 Ο Ναός

 Ο Ιερός Ναός Κοιμήσεως της Θεοτόκου βρίσκεται βόρεια του οικισμού Αχλαδοχωρίου του Δήμου Φαρκαδόνας πίσω από τον σύγχρονο ενοριακό ναό. Αποτελείται από  τον βυζαντινό  σταυρεπίστεγο κυρίως ναό και τις μεταγενέστερες προσθήκες στα δυτικά του, δηλαδή δυο συνεχόμενους χώρους που ο καθένας τους φέρει κατά μήκος της νότιας πλευράς ανοιχτή στοά και όλα μαζί έχουν κοινή ξυλόστεγη  δίρριχτη   στέγη.

Σύμφωνα με την κατάταξη του Α. Ορλάνδου, για τους σταυρεπίστεγους ναούς της Ελλάδος,  ο τύπος του ναού ανήκει στον τύπο Α1 που  είναι και ο αρχαιότερος και ανάγεται στον 13^ο και  14^ο αιώνα.

Ο καθηγητής Ν. Νικονάνος που μελέτησε το μνημείο και με βάση  τα μορφολογικά και κατασκευαστικά στοιχεία,( η γλυπτική διακόσμηση, τα λίγα  αλλά  σωστά  τοποθετημένα  κεραμοπλαστικά κοσμήματα, η τοιχοδομία  και η κυματοειδής μορφή των απολήξεων των στεγών) τοποθετεί την ανέγερσή του, στην τελευταία δεκαετία του 13^ου  αιώνα. Εσωτερικά ο ναός είναι κατάγραφος με μεταγενέστερες τοιχογραφίες (18^ος αι.).

Οι εργασίες στερέωσης- αποκατάστασης του ναού, πραγματοποιήθηκαν  από το Γ΄ ΚΠΣ με  συγχρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή ΄Ενωση και  βάσει της εγκριτικής Απόφασης του Υπουργού Πολιτισμού, με αυτεπιστασία από την 19^η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, μια Εφορεία  με μεγάλη προσφορά και ελάχιστο προσωπικό.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η διευθύντρια της 19^ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κ. Κρυσταλλία Μαντζανά,πραγματοποιήθηκαν εργασίες υποστύλωσης – αντιστήριξης του ναού.Κατασκευή αποστραγγιστικής τάφρου, όπως και κατασκευή αφανών διαζωμάτων (κρυφοσεναζ) από οπλισμένο σκυρόδεμα κατά μήκος των διαμήκων και εγκάρσιων τοίχων, για την αντιμετώπιση των δομικών προβλημάτων και την καλύτερη έδραση των ζευκτών της στέγης.

Στις ίδιες εργασίες ανήκει η επισκευή στέγης σταυρεπίστεγου τμήματος του ναού, η κατασκευή νέας ξύλινης στέγης στις δυο προσθήκες, όπως και η κατασκευή νέου ξύλινου στεγάστρου – κατ’ επέκταση της ενιαίας δίρριχτης ξύλινης στέγης σε αντικατάσταση  της τοποθέτησης ξύλινων φουρουσιών για την προστασία του δαπέδου της ανοιχτής νότιας στοάς και της τοιχογραφίας που υπάρχει πάνω από τη νότια είσοδο με νέα.

Επίσης έγινε καθαίρεση επιχρισμάτων από τις εξωτερικές όψεις των προσθηκών του κτηρίου,  καθαίρεση της ανατολικής τοιχοποιίας στην νότια στοά του ναού.

Έγινε κατασκευή στο σύνολο του αρχικού δυτικού τοίχου του ναού από λιθοδομή για την αντιμετώπιση των έντονων διαγώνιων ρηγματώσεων, ενώ στον κυρίως Ναό,  καθώς επίσης και στις δύο προσθήκες τα υπάρχοντα δάπεδα καθαιρέθηκαν  και τα δάπεδα του ιερού βήματος του κυρίως ναού και της δεύτερης προσθήκης (γ΄ φάση) στα οποία υπάρχουν μεγάλες ακανόνιστες σχιστόπλακες καθαρίσθηκαν και  αρμολογήθηκαν.  Τέλος έγινε μερική διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου του ναού.

Οι παραπάνω εργασίες, σύμφωνα με την κ. Μαντζανά,  είχαν στόχο την ανάδειξη ενός μνημείου με σπάνια αρχιτεκτονική (σταυρεπίστεγος ναός με νάρθηκα στη δυτική πλευρά), και ένα από τα ελάχιστα εναπομείναντα μνημεία αυτής της αρχιτεκτονικής στον Θεσσαλικό χώρο.

Επίσης, συνέβαλλαν στην  επαναλειτουργία του μνημείου και την ένταξή του στην πολιτιστική – τουριστική διαδρομή Λάρισα – Τρίκαλα – Μετέωρα. 

Να σημειώσουμε πως το έργο: « Αποκατάσταση Ι. Ν. Κοιμήσεως Θεοτόκου Δ. Δ. Αχλαδοχωρίου Δ. Φαρκαδόνας Ν. Τρικάλων», εντάχθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα της Περιφέρειας της Θεσσαλίας 2000-2006, στο Μέτρο 2.10, με συνολικό προϋπολογισμό 250.000 ευρώ.

 Φωτογραφίες : ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ