Μιλάει σήμερα ο κ. Αντώνης Χατζηγεωργιάδης, Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τ.Ε.Φ.Α.Α. του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, μετά την ενδιαφέρουσα συνέντευξη που έδωσε για άρθρο της Wall Street Journal.
Συνέντευξη στον Αποστόλη Ζώη.
Ο Αντώνης Χατζηγεωργιάδης, είναι Αναπληρωτής Καθηγητής στο Τ.Ε.Φ.Α.Α. της Σχολής Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (Σ.Ε.Φ.Α.Α.)του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και μέλος του Εργαστηρίου Ψυχολογίας της Άσκησης και Ποιότητας Ζωής. Πρόσφατα εξέθεσε τις απόψεις του σε συνέντευξή του στη Wall Street Journal για την Αυτο-ομιλία στον αθλητισμό. Ο Αντώνης Χατζηγεωργιάδης αποφοίτησε από το Τμήμα Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης το 1993. 
Το 1996 πήρε μεταπτυχιακό τίτλο από το Πανεπιστήμιο του Exeter (School of Education; MSC in Exrcise & Sport Psychology) και το 2000 διδακτορικό τίτλο από το πανεπιστήμιο του Loughborough (Department of Physical Education, Sport & Recreation Management). Ανήκει στο προσωπικό του Τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής & Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας από το 2001.
Διδάσκει στο προπτυχιακό (Ψυχολογική Υποστήριξη Αθλητών, Mεθοδολογία Έρευνας, και Κολύμβηση) και στα μεταπτυχιακά προγράμματα του τμήματος («Ψυχολογία της Άσκησης» , «Άσκηση και Ποιότητα Ζωής»). Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα εστιάζονται στην αθλητική ψυχολογία με έμφαση στις γνωστικές διαδικασίες των αθλητών, καθώς και στην παρακίνηση και σε θέματα ηθικής. Είναι Συντάκτης Ενότητας στα περιοδικά ‘International Journal of Sport and Exercise Psychology’ και «Αναζητήσεις στη Φυσική Αγωγή και τον Αθλητισμό» και μέλος της Συντακτικής Επιτροπής στα περιοδικά ‘Psychology of Sport and Exercise’ και ‘Φυσική Αγωγή και Αθλητισμός’. Τέλος, είναι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αθλητικής Ψυχολογίας (FEPSAC).
-Πως ξεκίνησε το ενδιαφέρον σας για την Αυτό-ομιλία?
Όπως έχω αναφέρει και σε παλαιότερες συζητήσεις, το ενδιαφέρον μου για την Αθλητική Ψυχολογία γενικότερα, και την Αυτό-ομιλία ειδικότερα, ξεκίνησε από τις σχετικές μου εμπειρίες στον αθλητισμό. Θυμάμαι πολύ χαρακτηριστικά μία στιγμή από τα σχολικά μου χρόνια. Αρχηγός στην ομάδα ποδοσφαίρου του σχολείου σε αγώνα σχολικού πρωταθλήματος που παιζόταν η πρόκριση για την επόμενη φάση, πήρα τη μπάλα για το πέναλτι που κέρδισε η ομάδα μας λίγο πριν το τέλος του αγώνα. Χάναμε 3-2. Πάντα εκτελούσα εγώ τα πέναλτι, ήμουνα ο αρχηγός, και ποτέ δεν τα έχανα. Έστησα τη μπάλα και αποφάσισα που θα τη στείλω. Τότε, μία σκέψη με ‘σημάδεψε’ … «Θα το χάσω». Προσπάθησα να την πολεμήσω, αλλά μέσα μου είχα πια την αμφιβολία … και το έχασα!
Κάπως έτσι νομίζω, μερικά χρόνια αργότερα ως απόφοιτος του ΤΕΦΑΑ αποφάσισα να ακολουθήσω τον δρόμο της Αθλητικής Ψυχολογίας, και μέσα από τις μεταπτυχιακές σπουδές να εστιάσω στις σκέψεις και την Αυτό-ομιλία.
-Τι ακριβώς περιγράφετε στο άρθρο σας στη Wall Street Journal; Μπορείτε να αναφερθείτε πιο αναλυτικά;
Δόθηκε μια γενική εικόνα της έρευνας και των εφαρμογών που προκύπτουν από αυτή σχετικά με την Αυτο-ομιλία (self-talk) στον Αθλητισμό. Συγκεκριμένα, έγιναν αναφορές (α) στο τι είναι η αυτο-ομιλία, (β) στο ποια είναι τα σημαντικά ερευνητικά ερωτήματα που εξετάζονται, και (γ) στο πως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την αυτο-ομιλία για αποτελεσματική αυτορρύθμιση, δηλαδή για τη ρύθμιση των σκέψεων και συμπεριφορών μας.
-Δηλαδή;
Η αυτο-ομιλία αφορά αυτά που λέμε στον εαυτό μας ‘από μέσα μας’, ή ψιθυριστά, ή δυνατά, για να ενεργοποιήσουμε ή να κατευθύνουμε μια δράση ή συμπεριφορά μας (π.χ. στρίψε στο επόμενο στενό), να εμψυχώσουμε τον εαυτό μας (μπορείς να το κάνεις, είσαι δυνατός), η να κρίνουμε και να αξιολογήσουμε συμπεριφορές και δράσεις (ωραία, χάλια, είσαι φοβερός, είσαι άχρηστος).
-Και ως προς τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα;
Τα κύρια ερευνητικά ερωτήματα σχετικά με την Αυτο-ομιλία αφορούν:
(i)το τι λέμε στον εαυτό μας – περιγραφή (π.χ., θετική – αρνητική αυτο-ομιλία, οδηγίες).
(ii) το ποιοι παράγοντες επηρεάζουν αυτά που λέμε στον εαυτό μας – πρόγνωση. Οι παράγοντες αυτοί είναι προσωπικά χαρακτηριστικά (π.χ., ηλικία, προσωπικότητα, στόχοι), περιστασιακοί παράγοντες (π.χ. σημαντικότητα κατάστασης, προσδοκίες), και κοινωνικοί-περιβαλλοντικοί παράγοντες (π.χ. γονείς, κλίμα ομάδας, σημαντικοί άλλοι άνθρωποι).
(iii) την επίδραση της αυτο-ομιλίας στη συμπεριφορά και την απόδοση, και τους μηχανισμούς που εξηγούν την επίδραση αυτή. Τα ερευνητικά ευρήματα υποστηρίζουν ότι η αυτο-ομιλία επηρεάζει την απόδοση και οι μηχανισμοί που συμβάλουν σε αυτό είναι η ρύθμιση της αυτοπεποίθησης, της αυτοσυγκέντρωσης, της προσπάθειας, και η διαχείριση σκέψεων και συναισθημάτων.
Με δεδομένη την επίδραση της αυτο-ομιλίας στην απόδοση και τη συμπεριφορά, αναπτύχθηκαν στρατηγικές οι οποίες είχαν ως στόχο τη ρύθμιση της συμπεριφοράς, μέσα από τη διαχείριση της αυτό-ομιλίας. Με απλά λόγια, … αν αυτά που λέμε στον εαυτό μας επηρεάζουν αυτά που κάνουμε και το πως αποδίδουμε, τότε, αν λέμε στον εαυτό μας τα κατάλληλα πράγματα μπορούμε να πετύχουμε ή να διευκολύνουμε την επίτευξη αυτών που θέλουμε.
-Στον αθλητισμό πού οδήγησε αυτό το συμπέρασμα;
Ειδικότερα στον αθλητισμό το συμπέρασμα αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη παρεμβάσεων που έχουν ως στόχο την βελτίωση της απόδοσης με τη χρήση λέξεων-κλειδιά. Η χρήση των λέξεων-κλειδιά έχει ως σκοπό την ενεργοποίηση κατάλληλων κατά περίσταση ενεργειών για την επίτευξη των στόχων. Η στρατηγική αυτή έχει αποδειχθεί πολύ αποτελεσματική, ιδιαίτερα, όταν τα ‘πλάνα’ για το τι λέμε στον εαυτό μας (α) είναι προσεκτικά σχεδιασμένα σύμφωνα με τις προσωπικές ανάγκες και προτιμήσεις μας, (β) προετοιμάζονται και ‘δουλεύονται’ συστηματικά, και (γ) χρησιμοποιούνται με συνέπεια.
-Μπορείτε να κάνετε μια αναφορά στο Εργαστήριο Ψυχολογίας της Άσκησης και Ποιότητας Ζωής του ΤΕΦΑΑ ΠΘ; Ποιοι είναι οι στόχοι αλλά και οι προτεραιότητές του;
Το Εργαστήριο Ψυχολογίας της Άσκησης και Ποιότητας Ζωής του ΤΕΦΑΑ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, εστιάζεται στην προώθηση της έρευνας, της διδασκαλίας, της ανάπτυξης και εφαρμογής προγραμμάτων βελτίωσης της ανθρώπινης απόδοσης και της ποιότητας ζωής μέσω της Φυσικής Αγωγής, της Δια-Βίου Άσκησης και του Αθλητισμού. Η δράση του Εργαστηρίου και των μελών του είναι πολυδιάστατη και σε μεγάλη ποικιλία πεδίων.
Έρευνα: Το Εργαστήριο δραστηριοποιείται ερευνητικά σε όλους τους τομείς της Ψυχολογίας της Άσκησης και του Αθλητισμού (Αγωνιστικός Αθλητισμός, Παιδικός Αθλητισμός, Αθλητισμός για όλους, Άσκηση για κλινικούς πληθυσμούς, Άσκηση & Υγεία, Φυσική Αγωγή). Τα μέλη του Εργαστηρίου έχουν πληθώρα ερευνητικών δημοσιεύσεων σε Ελληνικά και Διεθνή περιοδικά. Επίσης, μέλη του Εργαστηρίου είναι Συντάκτες, μέλη Συντακτικών Επιτροπών και κριτές σε Διεθνή Περιοδικά υψηλού κύρους.
Βιβλία: Τα μέλη του Εργαστηρίου έχουν συγγράψει και συμμετάσχει στη συγγραφή πολλών βιβλίων που αφορούν τη Φυσική Αγωγή, τον Αθλητισμό και την Άσκηση. Επιπλέον, έχουν σημαντική συμβολή στη συγγραφή των βιβλίων Φυσικής Αγωγής του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου που διδάσκονται στα σχολεία.
Μεταπτυχιακά Προγράμματα: Το Εργαστήριο Ψυχολογίας της Άσκησης και Ποιότητας Ζωής του ΤΕΦΑΑ ΠΘ, έχει οργανώσει και είναι υπεύθυνο για τη διεξαγωγή 2 μεταπτυχιακών προγραμμάτων Αθλητικής Ψυχολογίας. Το πρόγραμμα «Ψυχολογία της Άσκησης» και, σε συνεργασία με 3 πανεπιστήμια του εξωτερικού, το πρόγραμμα «ERASMUS MUNDUS European Master in Sport and Exercise Psychology», ένα άκρως ανταγωνιστικό πρόγραμμα που υποστηρίζεται από υποτροφίες και χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Προγράμματα Άσκησης και Υγείας: Το Εργαστήριο έχει αναπτύξει και υλοποιήσει πληθώρα προγραμμάτων που αφορούν την Αγωγή Υγείας, την Άσκηση, τη Διατροφή και τη Διακοπή του Καπνίσματος, το υλικό των οποίων έχει οργανωθεί και εκδοθεί σε μορφή εγχειριδίων για όλους, και επιπλέον είναι διαθέσιμο στο διαδίκτυο.
Συνέδρια: Το Εργαστήριο έχει συμμετάσχει στη διοργάνωση ενός Παγκόσμιου Συνέδριου Αθλητικής Ψυχολογίας (2001) και ενός Πανευρωπαϊκού Συνεδρίου Αθλητικής Ψυχολογίας (2007), και οργανώνει τακτικά το Πανελλήνιο Συνέδριο Αθλητικής Ψυχολογίας (1998, 2004, 2006, 2010).
-Μπορείτε να αναφερθείτε σε πιο πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με το εργαστήριο Ψυχολογίας της Άσκησης και Ποιότητας Ζωής;
Το πιο πρόσφατο μεγάλο διεθνές βιβλίο Αθλητικής Ψυχολογίας εκδόθηκε υπό την επιμέλεια του Αθανάσιου Παπαϊωάννου, Καθηγητή του ΤΕΦΑΑ ΠΘ και μέλους του Εργαστηρίου μας, με τη συμμετοχή των καλύτερων διεθνώς αθλητικών ψυχολόγων, μεταξύ των οποίων και μέλη του Εργαστηρίου μας. Πρόκειταιγιατο Routledge Companion to Sport and Exercise Psychology: Global perspectives and fundamental concepts». Είναι ένα βιβλίο που αποτελεί το μεγαλύτερο σε όγκο εγχειρίδιο Ψυχολογίας της Άσκησης και του Αθλητισμού (62 κεφάλαια σε 1002 σελίδες) σε παγκόσμιο επίπεδο και για πρώτη φόρα Έλληνας επιστήμονας του χώρου μας είναι επιμελητής σε μια τέτοια έκδοση.
Τα πιο πρόσφατα μεγάλα και ανταγωνιστικά προγράμματα που έχει υλοποιήσει το Εργαστήριο είναι το Πρόγραμμα PAPA για την προαγωγή της Φυσικής Δραστηριότητας σε παιδιά, και το Πρόγραμμα Θαλής με θέμα την άσκηση ως εργαλείο για τη διακοπή του καπνίσματος και της κατάχρησης αλκοόλ.
Το Μεταπτυχιακό έχει φιλοξενήσει τα τελευταία χρόνια φοιτητές από όλες τις Ηπείρους (μόνο φέτος έχουμε φοιτητές από ΗΠΑ, Καναδά, Αυστραλία, Ολλανδία, Ινδία, Γερμανία, Ρουμανία, Κολομβία, Βέλγιο, Σερβία). Με την ευκαιρία να πούμε ότι η προκήρυξη για την επόμενη χρονιά εμφανίζεται στην ιστοσελίδα του μεταπτυχιακού (http://postgrad.pe.uth.gr/pse/). Οι αιτήσεις γίνονται σε δύο φάσεις, η πρώτη φάση κλείνει στις 31/5 και η δεύτερη στις 30/8.
Τέλος, να σημειώσουμε ότι το επόμενο Πανελλήνιο Συνέδριο της Εταιρίας Αθλητικής Ψυχολογίας θα πραγματοποιηθεί στα Τρίκαλα στις 6-7 Δεκεμβρίου 2014.
