Ο χώρος της ακραίας, αντισυστημικής Δεξιάς εμφανίζεται ακόμη κατακερματισμένος, καθώς πολλοί εποφθαλμιούν ρόλο επίσημου ή άτυπου πρωταγωνιστή, σαν αυτόν που επωμίζονται σήμερα η Τζόρτζια Μελόνι στην ομάδα ECR, ο Βίκτορ Όρμπαν στους «Πατριώτες για την Ευρώπη» και η γερμανική AfD στην ομάδα ESN. Τους ενώνει όμως όλους η πεποίθηση πως οι εθνικές επιλογές (δηλαδή οι δικές τους) είναι καλύτερες από μία ευρωπαϊκή γραμμή. Και η φιλοδοξία να είναι εκείνοι που θα δρομολογήσουν τη διάλυση της Ευρώπης. Το λέει ξεκάθαρα ο Βίκτορ Όρμπαν: «Δεν αποχωρούμε από την ΕΕ, θα τη δούμε να διαλύεται εκ των έσω».
«Ξηλώνοντας» το Green Deal
Προς το παρόν, ο συγκεκριμένος πολιτικός χώρος δουλεύει αθόρυβα και συμμαχεί με τις παραδοσιακές δυνάμεις, για να «ξηλωθεί» ή τουλάχιστον να καθυστερήσει το περίφημο Green Deal. Όσο πανηγυρικά είχαν εξαγγείλει τον «πράσινο μετασχηματισμό» της οικονομίας οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατά την πρώτη θητεία φον ντερ Λάιεν στην προεδρία της Κομισιόν, τόσο συστηματικά εργάζονται σήμερα κάποιοι από αυτούς για να τον ανακαλέσουν, υπό την απειλή οικονομικών και γεωπολιτικών καταναγκασμών.
Πολύτιμη βοήθεια σε αυτή την κατεύθυνση προσφέρουν ευρωσκεπτικιστές και «αντισυστημικοί» γενικώς, προσδοκώντας μάλλον να ανταμειφθούν πολιτικά στο άμεσο μέλλον. Η αρχή έγινε τον Νοέμβριο του 2024- πριν καν οριστικοποιηθεί η δεύτερη θητεία φον ντερ Λάιεν- όταν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε μία αναβολή στην εφαρμογή του Κανονισμού κατά της παγκόσμιας αποψίλωσης των δασών, επιπλέον δε αποφάσισε να χαλαρώσει τα κριτήρια για την προστασία της βιοποικιλότητας. Σοσιαλδημοκράτες, Φιλελεύθεροι και Πράσινοι αντιδρούσαν. Οι τροποποιήσεις δεν θα περνούσαν, αν οι ευρωσκεπτικιστές δεν στήριζαν το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), τη μεγαλύτερη πολιτική ομάδα του Ευρωκοινοβουλίου, η οποία όμως δεν διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία.
Με ευκολία εγκαλούσαν την εποχή εκείνη Σοσιαλδημοκράτες και Πράσινοι την ευρωπαϊκή Κεντροδεξιά για σύμπλευση με τους αντισυστημικούς. Να όμως που μετά από δύο χρόνια βρίσκονται και εκείνοι σε θέση εγκαλούμενου. Διότι στην κρίσιμη ψηφοφορία της περασμένης Τετάρτης για παραπομπή της συμφωνίας Mercosur στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο δεν ήταν λίγοι οι Αριστεροί και Πράσινοι ευρωβουλευτές που επέλεξαν την ίδια γραμμή με τους αντι-συστημικούς, με αποτέλεσμα πράγματι να «παγώσει» πολιτικά η συμφωνία Mercosur.
«Ρόλος-κλειδί» για τη Μελόνι
Σε πρότυπο των απανταχού αντισυστημικών έχει αναδειχθεί η πρωθυπουργός της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, μέχρι πρότινος επικεφαλής της ομάδας ECR. Επί δέκα χρόνια στην αντιπολίτευση ξιφουλκούσε εναντίον των μεταναστών και των «γραφειοκρατών στις Βρυξέλλες», αλλά πάντοτε επέλεγε να είναι το μετριοπαθές πρόσωπο της ακραίας δεξιάς παράταξης. Δεν ήταν και δύσκολο, με τον φωνακλά Ματέο Σαλβίνι μονίμως δίπλα της.
Σήμερα η Μελόνι προσέχει τα λόγια της, συνομιλεί επί ίσοις όροις με όλους, αποτελεί περιζήτητο εταίρο για τη Γερμανία του Φρίντριχ Μερτς, κινεί τα νήματα στην ομάδα ECR διασφαλίζοντας πλειοψηφίες. Κατά πάσα πιθανότητα θα εορτάσει τον Οκτώβριο μία ολόκληρη τετραετία στην εξουσία, κάτι που συμβαίνει στην Ιταλία για πρώτη φορά από την εποχή Μπερλουσκόνι και πολύ σπάνια στα μεταπολεμικά χρόνια. Για τους «γραφειοκράτες των Βρυξελλών» έχει καιρό να διαμαρτυρηθεί. Ίσως γιατί η Ιταλία είναι η πλέον ωφελημένη χώρα από το Ταμείο Ανάπτυξης σε όλη την ΕΕ.
Ευθύνονται οι παραδοσιακές δυνάμεις;
Θεωρητικά, τα παραδοσιακά συντηρητικά κόμματα έχουν μία ιδιαίτερη ευθύνη στην προσπάθεια να αντιμετωπιστούν με πολιτικά μέσα οι εθνολαϊκιστές και αντισυστημικοί, καθώς απευθύνονται στην ίδια δεξαμενή ψηφοφόρων. Ή τουλάχιστον αυτό συνέβαινε με βάση τις παραδοσιακές αντιλήψεις περί πολιτικής. Φαίνεται όμως ότι τα πράγματα αλλάζουν, ιδιαίτερα πολλοί νέοι ψηφοφόροι μεταπηδούν πιο εύκολα από το ένα πολιτικό στρατόπεδο στο άλλο.
Επιτρέπεται οι φιλο-ευρωπαϊκές δυνάμεις να μην φανούν συνεπείς στο ενιαίο μέτωπο που υποτίθεται ότι δρομολόγησαν μετά τις ευρωεκλογές του 2024; Αλλά και από την άλλη: Απαγορεύεται να πεις ότι «δύο και δύο κάνουν τέσσερα», μόνο και μόνο επειδή το είπε μία Μελόνι πριν από σένα;
Εύκολες απαντήσεις δεν υπάρχουν. Υπάρχουν κρίσιμα ερωτήματα που σηκώνουν συζήτηση και ζητούν απάντηση. Κατά προτίμηση πριν από τις εκλογές του 2029, όπου οι αντι-συστημικοί θα δώσουν τον υπέρ πάντων αγώνα για να διαλύσουν πράγματι την Ευρώπη «εκ των έσω».
