«Ιστορία επιτυχίας» η ενεργειακή συνεργασία
Και η ανάπτυξη είναι αυτό που χρειάζεται επειγόντως η υποτονική γερμανική οικονομία. Η Γερμανία είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Τουρκίας: 8.600 γερμανικές εταιρείες δραστηριοποιούνται στον Βόσπορο και η Ράιχε βλέπει μεγάλες δυνατότητες εκεί. Στην Τουρκία πραγματοποιούνται σημαντικές επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας και υποδομές, παρά τον ιλιγγιώδη πληθωρισμό και τα επιτόκια που υπερβαίνουν το 30%.
Ο Τούρκος υπουργός Εμπορίου, Ομέρ Μπολάτ, επαίνεσε την υφιστάμενη συνεργασία στον τομέα της αιολικής και ηλιακής ενέργειας και εξέφρασε αισιοδοξία για το μέλλον: «Πιστεύουμε ότι αυτή η ιστορία επιτυχίας θα επαναληφθεί αρκετές φορές τα επόμενα χρόνια, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες για επενδυτές και εταιρείες τεχνολογίας στις χώρες μας».
Η Τουρκία ως ενεργειακός κόμβος
Σύμφωνα με τον Μίχαελ Λιούις, Διευθύνοντα Σύμβουλο της γερμανικής εταιρείας παροχής ενέργειας Uniper, η εταιρεία σκοπεύει να ενισχύσει τη συμμετοχή της στη διανομή και στο διεθνές εμπόριο φυσικού αερίου στην Τουρκία. Ο επικεφαλής της Siemens Energy για την Ευρώπη, Φρέντερικ Ντόγιε, βλέπει μεγάλες δυνατότητες στην επέκταση ενός βιώσιμου δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας στην Τουρκία, με στόχο τη δημιουργία μιας σύνδεσης Ανατολής-Δύσης μεταξύ Κεντρικής Ασίας και Ευρώπης. Για αρκετά χρόνια, η Τουρκία αποτελεί κόμβο φυσικού αερίου, πετρελαίου και ηλεκτρικής ενέργειας στην περιοχή, λειτουργώντας ως σύνδεσμος μεταξύ της Μαύρης Θάλασσας, της Μέσης Ανατολής και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Ο παράγοντας Ρωσία
Επί του παρόντος, περίπου το 40% του φυσικού αερίου της Τουρκίας φτάνει μέσω του αγωγού TurkStream από τη Ρωσία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση προτρέπει την Τουρκία, υποψήφια χώρα για ένταξη στην ΕΕ, να το αλλάξει αυτό, εξαιτίας του πολέμου της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ ανέφερε ότι η Τουρκία θέλει να γίνει λιγότερο εξαρτημένη από τις ρωσικές ενεργειακές προμήθειες. Δεν έδωσε λεπτομέρειες, αλλά δεν απέκλεισε νέα έργα με τη Ρωσία. Για τη Uniper, τον γερμανικό προμηθευτή φυσικού αερίου, η παρουσία ρωσικού φυσικού αερίου στο τουρκικό δίκτυο αποτελεί πρόβλημα. Για να συνεργαστεί πλήρως, η Τουρκία θα πρέπει να πιστοποιήσει το φυσικό της αέριο σύμφωνα με τις κυρώσεις της ΕΕ κατά της Ρωσίας.
Η Τουρκία επεκτείνει μαζικά τη χρήση νέων πηγών, όπως παραδόσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου από τις ΗΠΑ μέσω δεξαμενόπλοιων. Επιπλέον, τουρκικές εταιρείες έχουν αρχίσει να αξιοποιούν το πρώτο μεγάλο εγχώριο κοίτασμα φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα. Η Τουρκία παραδοσιακά εισάγει επίσης φυσικό αέριο από το Αζερμπαϊτζάν, το οποίο μεταφέρεται σε όλη τη χώρα μέσω αγωγών προς τα Δυτικά Βαλκάνια, τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ιταλία. Αυτές οι ποσότητες πρόκειται να αυξηθούν. Για τον υπουργό Ενέργειας Μπαϊρακτάρ, η διαφοροποίηση ή η εξάπλωση των πηγών είναι κομβικής σημασίας.
Δίδαγμα ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ
Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή και τα εμπόδια σε ζωτικές μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου καταδεικνύουν πόσο επικίνδυνη μπορεί να είναι η εξάρτηση από μια ενιαία αλυσίδα εφοδιασμού, δήλωσε ο υπουργός Ενέργειας Μπαϊρακτάρ: «Εμείς, ως Τουρκία, θέλουμε να διασφαλίσουμε όχι μόνο τη δική μας ασφάλεια, αλλά και την ενεργειακή ασφάλεια στην περιοχή, μέσω μιας συνεχώς διευρυνόμενης αγοράς ενέργειας. Γι' αυτό, χρειαζόμαστε ακόμα μεγαλύτερη συνδεσιμότητα».
Γερμανικές εταιρείες θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην κατασκευή αυτών των συνδέσεων και αγωγών προς τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Ευρώπη, σύμφωνα με τον Μπαϊρακτάρ. Η τουρκική αντιπροσωπεία στις συνομιλίες στην Άγκυρα δήλωσε ότι η κρίση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει ευκαιρία για την Τουρκία μεσοπρόθεσμα. Η κυβέρνηση θέλει να καταστήσει την Τουρκία μια ασφαλή εναλλακτική λύση στον Περσικό Κόλπο για ενεργειακές επενδύσεις και επενδυτές κεφαλαίων, ουσιαστικά ένα δεύτερο Ντουμπάι στον Βόσπορο.
Σημείο διαμάχης τα κοιτάσματα φυσικού αερίου
Η διαμάχη με την Κυπριακή Δημοκρατία σχετικά με τα μεγάλα αποθέματα φυσικού αερίου στα ανοιχτά του νησιού δεν συζητήθηκε – τουλάχιστον όχι δημόσια. Η τουρκική κυβέρνηση διεκδικεί τμήματα του κοιτάσματος φυσικού αερίου για το βόρειο τμήμα της Κύπρου, το οποίο κατέχει -βάσει του διεθνούς δικαίου- παράνομα για περισσότερα από 50 χρόνια. Η Κυπριακή Δημοκρατία και η ΕΕ απορρίπτουν τις αξιώσεις της Τουρκίας. Η Κύπρος σχεδιάζει να ξεκινήσει την παραγωγή φυσικού αερίου τον επόμενο χρόνο και να το μεταφέρει μέσω αγωγού στην Αίγυπτο, όπου θα υγροποιείται και θα μεταφέρεται περαιτέρω.
Η Τουρκία θα ήθελε να εκμεταλλευτεί η ίδια το κοίτασμα φυσικού αερίου και να το προσθέσει στους διαφοροποιημένους πόρους της. Ο υπουργός Ενέργειας ανακοίνωσε πριν από αρκετές εβδομάδες ότι σκοπεύει να κατασκευάσει έναν αγωγό από τα κατεχόμενα σε ένα τουρκικό λιμάνι έως το 2028. Από καθαρά υλικοτεχνικής άποψης, η μεταφορά φυσικού αερίου από τα κατεχόμενα στο τουρκικό δίκτυο θα είχε επίσης νόημα, καθώς η απόσταση από τις κυπριακές ακτές μέχρι το πλησιέστερο τουρκικό λιμάνι είναι μόνο 75 χιλιόμετρα.
Ανταγωνισμός Ελλάδας και Τουρκίας
Μία στενότερη συνεργασία μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας στον ενεργειακό εφοδιασμό θα ήταν επίσης λογική, αλλά δύσκολο να υλοποιηθεί, για πολιτικούς λόγους. Αντίθετα, και τα δύο αντίπαλα κράτη τοποθετούνται ως ενεργειακοί κόμβοι στην ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα έχει επεκτείνει την ικανότητα εκφόρτωσης υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Αμερικανικές εταιρείες εκφορτώνουν επίσης τα φορτία τους LNG σε ελληνικά λιμάνια, από όπου στη συνέχεια μεταφέρονται στα Δυτικά Βαλκάνια και από εκεί στην Κεντρική Ευρώπη. Η βελτίωση των συνδέσεων στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας της περιοχής θα ήταν επίσης μια καλή ιδέα, σύμφωνα με μελέτη στο περιοδικό «Internationale Politik».
Το αν η Γερμανίδα υπουργός Οικονομίας και Ενέργειας Κατερίνα Ράιχε ασχολήθηκε με τα ευαίσθητα ζητήματα του ελλιπούς κράτους δικαίου και της καταστολής της ελευθερίας του Τύπου παρέμεινε ασαφές.
Επιμέλεια: Ιοκάστη Κροντήρη
