Το συνεχώς μεταβαλλόμενο διεθνές περιβάλλον διαμόρφωσε το πλαίσιο της εξαιρετικά κρίσιμης Άτυπης Συνόδου Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στην Κύπρο. Κατά το διήμερο των εργασιών, οι Ευρωπαίοι ηγέτες κλήθηκαν να ανασκοπήσουν τις εξελίξεις στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης και να καθορίσουν την κοινή τους δράση για την διαχείριση των συνεπειών που προκύπτουν.
Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της Συνόδου, διπλωματικές πηγές ανέφεραν στην DW πως αναδείχθηκε ίσως περισσότερο από κάθε άλλη φορά η βούληση για μια πιο συντονισμένη και αποτελεσματική ευρωπαϊκή απάντηση στις εξελίξεις. Ενδεικτικό τούτου ήταν η έναρξη της συζήτησης για ενεργοποίηση μηχανισμών συλλογικής άμυνας αλλά και η αναζήτηση μηχανισμών που θα απαντούν στις νέες προκλήσεις με συντονισμένο και αυτόνομο τρόπο.
Μηνύματα για το άρθρο 42.7
Ενδεικτική της εκφρασθείσας βούλησης για συντονισμένη απάντηση στις κρίσεις ήταν το γεγονός ότι στην ατζέντα της διάσκεψης βρέθηκε και το περιβόητο άρθρο 42/7 που αφορά στην στρατιωτική στήριξη κρατών-μελών σε περίπτωση επίθεσης. Το θέμα τέθηκε μετ’ επιτάσεως από τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη, με αφορμή το περιστατικό πτώσης ιρανικού drone στις Βρετανικές Βάσεις Ακρωτηρίου.
Αναφερόμενη στα όσα συζητήθηκαν η Πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σημείωσε ότι αν και η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής είναι υποχρεωτική για όλα τα κράτη μέλη, υπάρχει ασάφεια τόσο ως προς τον τρόπο όσο και ως προς τον χρόνο δράσης. Από την πλευρά του ο Κύπριος Πρόεδρος τόνισε πως το άρθρο δεν πρέπει να παραμείνει ένα «νεκρό κείμενο» ενώ αποκάλυψε ότι κράτη του σκληρού πυρήνα του ΝΑΤΟ, όπως η Πολωνία, έχουν ήδη ταχθεί υπέρ της πρωτοβουλίας της Λευκωσίας ώστε να δοθεί ουσία στον άρθρο.
Αιτήματα αποκλιμάκωσης
Η εμπόλεμη κατάσταση στην Μέση Ανατολή και το Ιράν βρέθηκε στο επίκεντρο της συνάντησης των Ευρωπαίων ηγετών με τους ηγέτες χωρών της Μέσης Ανατολής και του Αραβικού κόσμου. Στις δηλώσεις του μετά την συνάντηση ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υπογράμμισε ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει πολυεπίπεδες συνέπειες, επισημαίνοντας πως η Ευρωπαϊκή Ένωση στέκεται με αλληλεγγύη δίπλα στις χώρες της περιοχής. Αναφερόμενος στον Λίβανο, χαρακτήρισε την κατάσταση ιδιαίτερα ανησυχητική, σημειώνοντας ότι η Χεζμπολάχ συνιστά υπαρξιακή απειλή για τη χώρα και ταυτόχρονα παράγοντα αποσταθεροποίηση.
Από την πλευρά της η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε την ην ανάγκη σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου και σημείωσε ότι μια προσωρινή εκεχειρία δεν είναι αρκετή. Στις δικές του δηλώσεις ο Πρόεδρος του Λιβάνου ο Ζοζέφ Αούν ανέδειξε το βαρύ τίμημα που πληρώνει ο Λίβανος ενώ ο Πρόεδρος της Συρίας ζήτησε από τους Ευρωπαίους ηγέτες και τη διεθνή κοινότητα να αναλάβουν τις ευθύνες τους «για την επιθετικότητα του Ισραήλ στο έδαφος της Συρίας».
Κυρώσεις εν τη απουσία «Ρώσων»
Οι σκιές των πολέμων που βρίσκονται σε εξέλιξη στα ανατολικά σύνορα της ΕΕ έπεσαν και χθες πάνω στις εργασίες της Άτυπης Συνόδου της Κύπρου. Κατά την χθεσινή ημέρα λήφθηκαν αποφάσεις για το Ουκρανικό με σημαντικότερες την επικύρωση νέου δανείου προς το Κίεβο ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ ενώ εγκρίθηκε και νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας μετά την άρση του ουγγρικού βέτο. Μάλιστα σχολιάζοντας εμμέσως την άρση του ουγγρικού βέτο αλλά και την απουσία του απερχόμενου πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν από τη Σύνοδο, ο πρωθυπουργός της Πολωνίας Ντόναλντ Τουσκ δήλωσε στους δημοσιογράφους πως «για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, δεν υπάρχουν Ρώσοι στην αίθουσα της συνεδρίασης».
Στην αίθουσα της συνεδρίασης πάντως ήταν ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολόντιμιρ Ζελένσκι ο οποίος χαιρέτισε την έγκριση του δανείου από τους Ευρωπαίους ηγέτες. «Αυτό το πακέτο θα ενισχύσει τον στρατό μας, θα κάνει την Ουκρανία πιο ανθεκτική και θα μας επιτρέψει να εκπληρώσουμε τις κοινωνικές μας υποχρεώσεις προς τους Ουκρανούς» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Απαντήσεις για ενέργεια
Όμως στο τραπέζι της συνόδου δεν βρέθηκαν μόνο οι άμεσες γεωπολιτικές εξελίξεις καθώς συζητήθηκαν εκτενώς και οι οικονομικές συνέπειες τους και σε σχέση κυρίως με την ενέργεια. Συγκεκριμένα οι ηγέτες της ΕΕ συζήτησαν τη νέα εργαλειοθήκη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης που εντάθηκε λόγω της σύγκρουσης στο Ιράν. Ο Νίκος Χριστοδουλίδης έκανε λόγο για παραγωγική συζήτηση και ανάγκη ενίσχυσης της Ενεργειακής Ένωσης, μέσω διασυνδέσεων και μείωσης της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα.
Ο Αντόνιο Κόστα τόνισε την ανάγκη επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης και των καθαρών πηγών ενέργειας ενώ η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσίασε στοχευμένα, προσωρινά μέτρα στήριξης και ζήτησε επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση και υποδομές, υπογραμμίζοντας ότι η ενεργειακή ανεξαρτησία είναι ζήτημα ασφάλειας και στρατηγικής αυτονομίας για την ΕΕ.
