Τα Γλυπτά του Παρθενώνα: ζήτημα τόσο απλό, μα παράλληλα και τόσο σύνθετο. Οι δύο βασικοί πρωταγωνιστές: Ελλάδα και Μεγάλη Βρετανία. Η γλώσσα που επιλέγουν να χρησιμοποιούν οι δύο χώρες δεν είναι τυχαία. Η Ελλάδα επιμένει να αναφέρεται στα «Γλυπτά του Παρθενώνα», οι Βρετανοί από την άλλη, μέσω των ΜΜΕ, επαναλαμβάνουν συνεχώς τον όρο «Ελγίνεια Μάρμαρα».
Δεν είναι μια τυχαία παρατήρηση. Ο πρώτος όρος ανταποκρίνεται στην ενότητα του συνόλου για το έργο του 5ου αιώνα π.Χ. ενώ ο δεύτερος όρος εντάσσεται στο αφήγημα ότι τα Μάρμαρα είναι του Βρετανού Λόρδου Έλγιν, κάτι που ίσως βοηθά τη βρετανική πλευρά, όμως ακριβώς την ίδια στιγμή αποδεικνύει το αποικιοκρατικό της παρελθόν που είναι δύσκολο να αποτινάξει.
Από το 2021 και μετά, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να επαναφέρει το ζήτημα της επιστροφής ή επανένωσης όπως η ελληνική πλευρά επιλέγει να χρησιμοποιεί – μια ακόμα γλωσσική επιλογή που εξυπηρετεί τη θέση. Είναι το ζήτημα που με πάθος «πολέμησε» για αυτό η Μελίνα Μερκούρη και άνοιξε επίσημα τη συζήτηση πίσω στο μακρινό 1982. Οι συζητήσεις όμως που διήρκησαν σχεδόν 5 χρόνια γυρνούν στο ίδιο ακανθώδες σημείο που απασχολεί τις δύο χώρες τα τελευταία 44 χρόνια: ποιος θα έχει τους τίτλους ιδιοκτησίας των Γλυπτών;
«Θα έκοβε κανείς την Ταπισερί;»
Το χθεσινό, αποκλειστικό άρθρο της εφημερίδας Telegraph ξεκαθάρισε ότι οι συνομιλίες μεταξύ Βρετανικού Μουσείου και ελληνικής κυβέρνησης έχουν φτάσει σε αδιέξοδο. Είχαν προηγηθεί, έναν μήνα πριν, οι δηλώσεις του διευθυντή του βρετανικού μουσείου Νίκολας Κάλιναν στους Financial Times, ο οποίος ανέφερε ότι ο δανεισμός της Ταπισερί του Μπαγιέ μπορεί να αποτελέσει μοντέλο για τα Γλυπτά.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έγραψε σήμερα ένα εκτενές άρθρο στον Guardian,το οποίο ξεκαθαρίζει ομοιότητες και διαφορές των δύο έργων και για ποιον λόγο δεν θα μπορούσε να προχωρήσει σε αντίστοιχη συμφωνία. Βασικότερο όλων, η δήλωση ότι «η Ελλάδα δεν μπορεί να δεχτεί κανένα σχέδιο που θα σήμαινε ότι 'δανειζόμαστε' κομμάτια ενός δικού μας μνημείου».
Να επισημανθεί ότι η Γαλλία αποφάσισε έπειτα από 1.000 χρόνια να δανείσει για 10 μήνες την Ταπισερί της Μπαγιέ στο Βρετανικό Μουσείο. Αποτελεί ένα μνημειώδες κέντημα μήκους 68,3 μέτρων που αφηγείται τη Νορμανδική κατάκτηση του 1066, σχεδόν κινηματογραφικά. Παρότι θεωρείται ότι φιλοτεχνήθηκε από Άγγλους τεχνίτες, το έργο είχε μεταφερθεί στη Γαλλία, για να κοσμήσει τον καθεδρικό ναό της Μπαγιέ, στη Νορμανδία.
«Κανείς δεν θα σκεφτόταν σοβαρά να έκοβε ό,τι απέμεινε από την Ταπισερί και να εκθέσει το ένα κομμάτι στο Λονδίνο και το άλλο στη Μπαγιέ, ισχυριζόμενος ότι είναι ένας επαρκής τρόπος να το κατανοήσει», επισημαίνει ο Έλληνας πρωθυπουργός. Είναι ένα επιχείρημα αντίστοιχο με εκείνο που είχε θέσει επί κυβέρνησης Σούνακ, δίνοντας ως παράδειγμα μια «κομμένη» Μόνα Λίζα. Εκείνη την ημέρα, ο τότε Βρετανός πρωθυπουργός αρνήθηκε να συναντήσει τελικά τον ομόλογό του, παρά την προγραμματισμένη τους συνάντηση.
Το σκηνικό γύρω από τα Γλυπτά
Η UNESCO έχει επανειλημμένα καλέσει το Ηνωμένο Βασίλειο για ένα διάλογο καλή τη πίστει με την Ελλάδα. Ο νυν Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ το 2023, από τη θέση του δημάρχου του Μάντσεστερ, είχε αναφερθεί σε μία επιστροφή των Μαρμάρων «χωρίς δεσμεύσεις». Άρθρο των Times τονίζει τώρα ότι ο Μπέρναμ αρνείται να παρέμβει σχετικά με την επιστροφή.
Από τη πλευρά του, το Βρετανικό Μουσείο επαναλαμβάνει μια θέση απραγίας, δηλώνοντας δεσμευμένο από τους νόμους του βρετανικού κράτους, ενώ από την πλευρά της η εκάστοτε βρετανική κυβέρνηση επισημαίνει ότι οποιοδήποτε θέμα του μουσείου είναι αποκλειστικά δικό του για να το λύσει.
