Με αφορμή τη σημερινή μέρα ένα ποίημα αλλιώτικο απ’ τα άλλα με την υπογραφή του Αυστριακού Χανς-Καρλ Άρτμαν. Μια απρόσεκτη μαγείρισσα και η εισβολή του Ναπολέοντα στην κουζίνα της.Ο Χανς-Καρλ Άρτμαν (1921-2000) γεννήθηκε στη Βιέννη. Ήταν γιος παπουτσή, δεν έμαθε κανένα επάγγελμα, αλλά όταν στα τέλη του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου οι Αμερικανοί τον συνέλαβαν δήλωσε πως ήταν author. Και έγινε όντως συγγραφέας, μετέφρασε ποίηση και πεζογραφία, έγραψε πεζά και θεατρικά έργα, αλλά υπήρξε κυρίως ποιητής και για το ποιητικό του έργο τιμήθηκε στη δύση του βίου του το 1997 με τη σημαντικότερη λογοτεχνική διάκριση του γερμανόφωνου χώρου, το βραβείο Georg Büchner. Ήταν συγγραφέας μάλλον της σπατάλης, παρά της συσσώρευσης έργου. Μοίραζε και έχανε τα ποιήματά του, τα παρατούσε σε σπίτια φίλων ή σε διαμερίσματα που μετά από λίγο εγκατέλειπε.
Πίστευε ότι ποιητής μπορεί να είναι κανείς και χωρίς να έχει γράψει ή προφέρει ποτέ ούτε λέξη, αρκεί να ελαύνεται από τον μύχιο πόθο της ποιητικής δράσης. Ο ίδιος χαρακτήριζε τον εαυτό του προξενητή και μαστροπό λέξεων που τους προσφέρει την κλίνη για να επιδοθούν στη συνέχεια μόνες τους σε ανήκουστες ασέλγειες. Επηρεάστηκε από το κίνημα νταντά και τον σουρρεαλισμό. Από τον ποιητικό κύκλο «Τοπία» (1966) επιλέγουμε για τη σημερινή μέρα το πέμπτο, στο οποίο συμφύρεται μια σκηνή, κατά την οποία μια απρόσεκτη μαγείρισσα τα κάνει όλα λίμπα στην κουζίνα της, και η περίφημη μάχη του Άουστερλιτς το 1805. Τα «Τοπία» συνιστούν το αποκορύφωμα της γλωσσικής αλχημείας του Άρτμαν που συναρμόζει με δεξιοτεχνία μια ακριβή ορολογία με τολμηρές μεταφορές, συνδυάζει μύθους και ιστορίες με έναν προφανώς τεχνητό μελοδραματισμό για να οδηγηθεί στο δικό του αμάλγαμα: ο ποιητής παίρνει θέση έναντι του κόσμου μέσω της φαντασιακής του αναμόχλευσης. Το αποτέλεσμα είναι μια χειρονομία ελευθερίας.
τοπίο 5
ρίχνει η μαγείρισσα τα πάντα καζάνια πιάτα θρύψαλα
η σούπα στις σανίδες χύνεται το λίπος τσιτσιρίζει
επί του λινολαίου ο ναπολέων υπό τον πίλο του περίφροντις
η μάχη μαίνεται του άουστερλιτς σημαίες παρελαύνουν
δραγόνοι κουτρουβαλούν απ’ τα γουδιά ουσάροι κάνουν τούμπες
μπροστά απ’ τα τραπέζια εμπρός υμείς οι αετιδείς
σαρώνουν τα σκουπόξυλα σπάνε με πάταγο τα πήλινα
λευκός ατμός υψώνεται στης μάχης το πεδίο ο ανδρείος ναπολέων
ορμά στη φωταψία της κουζίνας εδώ γρεναδιέροι ανοίξτε μου
του ανέμου τα φαρδιά παράθυρα σωρό κάνει τα σπασμένα
η μαγείρισσα στο σπίτι απόμεινε ένα λάχανο κι η ευγενής κράμβη
τις συνέπειες υφίσταται εν είδει σπάθης την κραδαίνει η γερμανική
γροθιά και βάλλει τα κανόνια κάνουν σαματά en avant mes
braves gaillards βογγά η μαγείρισσα ένα πουλάκι τιτιβίζει κιόλας
στη φυλλωσιά ένα μικρό δάκρυ νοτίζει της μαγείρισσας τους
τερπνούς κρουστούς μαστούς στο ρυάκι στέκεται ο ναπολέων ετάζει γύρω τσαλαβουτά
μπαμπεσιά μια κραυγή ποιός ήταν αχ η ωραία ακριβή μου πορσελάνη
είναι πραγματικά ένα κρίμα τρανοί θεοί τον θρήνο μου εισακούστε
Απόδοση: Σπύρος Μοσκόβου (περιοδικό ΠΟΙΗΣΗ, 18, 2001)
