Της Ράνια Γάτου
Ποιήτριας, Δοκιμιογράφου, Εικαστικού
Η ζωή, όπως το ποτάμι που κυλά αδιάκοπα, δεν περιμένει κανέναν. Στις αμμουδιές της, οι αμυδρές γραμμές της ύπαρξής μας σχηματίζονται και σβήνονται σε μια στιγμή, με τα χέρια μας να αγγίζουν τις άκρες της αλήθειας και του πεπρωμένου. Και όμως, αν κάτι έχει την ικανότητα να προκαλέσει τις ροές του, είναι η ίδια η ανθρώπινη βούληση. Τι γίνεται, όμως, όταν άλλοι προσπαθούν να καθορίσουν το μέλλον σου με λόγια βαρύτητας, με προφητείες που βγαίνουν από τα στόματα των «σοφών» και των «προφητών»; Τι συμβαίνει όταν τα λόγια τους γίνονται ένα βάρος που προσπαθεί να πνίξει την ελευθερία σου; Αυτή η ιστορία αφορά έναν τέτοιο πρόβλημα. Μια στιγμή καθοριστική, μια φράση γεμάτη από μια σκιώδη υπόνοια, και η ανατροπή που επακολουθεί — μια ιστορία για το πώς ο φόβος, η αμφιβολία και οι περιορισμένοι ορίζοντες των άλλων δεν έχουν την εξουσία να περιορίσουν τη δική σου πορεία.Μια ιστορία για την ελευθερία του ανθρώπου να ορίζει το πεπρωμένο του, για την αντοχή απέναντι στις κατασκευασμένες προφητείες και την εσωτερική δύναμη που μας καθοδηγεί.
Στην αρχή της πορείας της, η νεαρή γυναίκα συνάντησε έναν γέροντα σοφό, ο οποίος καθόταν κάτω από την σκιά ενός δέντρου. Τα μάτια του φαινόταν να έχουν δει χιλιάδες χρόνια σοφίας, ενώ τα χείλη του διέθεταν τη βαρύτητα των αρχαίων κειμένων. «Πες μου», της είπε, «τι φοβάσαι περισσότερο από όλα».Η γυναίκα δεν σκέφτηκε πολύ. «Φοβάμαι ότι δεν θα τα καταφέρω», απάντησε με μια φωνή γεμάτη αβεβαιότητα. «Φοβάμαι ότι η ζωή μου θα είναι γεμάτη αποτυχίες και πίκρες». Ο γέροντας χαμογέλασε ήρεμα και είπε με απόλυτη βεβαιότητα: «Αυτή είναι η μοίρα σου, μικρή. Η ζωή σου θα γεμίσει με δυσκολίες, και τίποτα δεν θα είναι εύκολο. Το πεπρωμένο σου είναι ήδη γραμμένο».
Τα λόγια του γέρου καρφώθηκαν μέσα της σαν βαριά σιδερένια καρφιά, σφηνωμένα στο κέντρο του εαυτού της. Στο εξής, κάθε της βήμα μοιάζει να καθορίζεται από την πρόβλεψη του σοφού. Η ζωή της, υποθέτει, δεν θα ήταν παρά μια πορεία προς την απογοήτευση και την αποτυχία, γιατί ο ίδιος είχε δηλώσει ότι η μοίρα δεν μπορεί να αλλάξει. Τις νύχτες, γύρω από το κρεβάτι της, οι σκιές των αμφιβολιών την τύλιγαν.Με την πάροδο του χρόνου, η γυναίκα έβλεπε τη ζωή να εξελίσσεται μπροστά της. Καθώς αντιμετώπιζε κάθε δυσκολία, ένιωθε ότι οι λέξεις του γέρου την παρακολουθούσαν σαν σκοτεινές φιγούρες. Τα προβλήματα φαινόντουσαν αξεπέραστα, οι αναποδιές σωρεύονταν σαν κύματα που την πλάκωναν. Όμως, η καθεμία από αυτές τις δυσκολίες αναδείκνυε μια διαφορετική πτυχή του εαυτού της. Δεν ήταν οι καταιγίδες που την τρόμαζαν πλέον, αλλά η συνειδητοποίηση ότι κάθε πρόβλημα κρυβόταν πίσω από μία ευκαιρία για αλλαγή. Ένα πρωί, καθώς περπατούσε κάτω από τον ίδιο ουρανό που της φαινόταν να την καταπιέζει, συνειδητοποίησε κάτι εξαιρετικά σημαντικό: Οι προβλέψεις του γέρου δεν είχαν τίποτα το αληθινό. Όχι επειδή εκείνος ήταν κακός ή έσφαλε, αλλά επειδή οι ίδιες οι προβλέψεις του βασίζονταν στους δικούς του φόβους και περιορισμένες αντιλήψεις για τη ζωή. Αυτό που εκείνος είχε θεωρήσει αναπόφευκτο, εκείνη είχε την επιλογή να το αλλάξει. Δεν ήταν η μοίρα, αλλά οι δικές της αποφάσεις που καθόριζαν το μέλλον της.
Κάθε μέρα, κάθε απόφαση που έπαιρνε, της έδινε μεγαλύτερη αίσθηση ελευθερίας. Σαν να ανακάλυπτε ότι το μέλλον δεν ήταν προορισμένο από πριν, αλλά ανοιχτό και έτοιμο να το διαμορφώσει. Στην αρχή ήταν δύσκολο να αποδεχτεί την ευθύνη που είχε για τη ζωή της, αλλά σιγά-σιγά το συνειδητοποίησε: Κανείς δεν είχε το δικαίωμα να της στερήσει τη δυνατότητα να διαλέξει. Δεν υπήρχε προδιαγεγραμμένο πεπρωμένο, μόνο αμέτρητες επιλογές. Κάθε απόφαση την οδηγούσε σε μια νέα διαδρομή, και κάθε διαδρομή ήταν γεμάτη από δυνατότητες.
Οι δύσκολες στιγμές, που αρχικά την έπνιγαν, άρχισαν να αποκτούν νέο νόημα. Αντί να τις βλέπει σαν εμπόδια, άρχισε να τις θεωρεί ως μέρος της δημιουργίας ενός μοναδικού μέλλοντος, το οποίο άνηκε μόνο σε αυτήν. Οι προφητείες του γέρου δεν υπήρχαν πια στο μυαλό της. Ήταν απλώς η αντανάκλαση ενός κόσμου περιορισμένων δυνατοτήτων, που εκείνη είχε αποφασίσει να ξεπεράσει.Η ζωή της απέκτησε νέο νόημα. Καθώς αντιμετώπιζε τα εμπόδια με πιο δυναμικό πνεύμα, συνειδητοποίησε ότι, τελικά, η πραγματική δύναμη δεν βρισκόταν στις εξωτερικές συνθήκες, αλλά στη δύναμη που είχε να επιλέξει τον δρόμο της. Κανείς, όσο σοφός κι αν ήταν, δεν μπορούσε να της πει πώς θα έπρεπε να ζήσει. Αυτή ήταν η κυρίαρχη αλήθεια.
Το διήγημα της γυναίκας, το οποίο ξεκίνησε με τη σκιά της μοίρας και των αβεβαιοτήτων, καταλήγει να είναι μια ιστορία απελευθέρωσης και δύναμης. Η συνειδητοποίηση ότι η μοίρα μας δεν είναι παρά το άθροισμα των καθημερινών μας επιλογών είναι η αλήθεια που αναδύεται από το βάθος της ιστορίας. Η ζωή δεν είναι πεπρωμένο, αλλά επιλογή — και η μεγαλύτερη απόφαση είναι να ζήσεις σύμφωνα με τη δύναμη που έχεις, όχι σύμφωνα με τις προσδοκίες των άλλων.Όταν η γυναίκα κοίταξε πίσω στην πορεία της, δεν είδε πια τα εμπόδια ως ανυπέρβλητες δυσκολίες, αλλά ως τα θεμέλια ενός χαρακτήρα που χτίστηκε μέσα από τις επιλογές της. Κάθε πρόβλημα, κάθε αποτυχία, είχε προσφέρει την ευκαιρία να ανακαλύψει την απεριόριστη δύναμη της. Ήταν ελεύθερη, όχι επειδή υπήρξε χωρίς δυσκολίες, αλλά γιατί είχε μάθει να διαλέγει, να καθορίζει τις αντιδράσεις της και να διαπραγματεύεται με το πεπρωμένο της.Καθώς περπατούσε, αντιλήφθηκε κάτι βαθύτερο: Ότι η ζωή δεν είναι πεπρωμένο, αλλά το δώρο της ελευθερίας που της έχει προσφέρει η πρόνοια του Θεού. Ο Θεός, αν και βλέπει το σύνολο της πορείας του κόσμου, έχει χαρίσει στον άνθρωπο την ελευθερία να επιλέγει, να διαμορφώνει το πεπρωμένο του και να αντιστέκεται στις σκιάσεις του φόβου και της αμφιβολίας. Κάθε απόφαση ήταν ένας δρόμος που εκείνη διάλεγε με τη δύναμη της πίστης της και την καθοδήγηση της θείας πρόνοιας. Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ οι προβλέψεις των άλλων ή οι φόβοι που τους συνόδευαν, αλλά η ίδια η πίστη της στη δύναμη των δικών της επιλογών. Στην πραγματικότητα, το μεγαλύτερο λάθος που μπορούμε να κάνουμε είναι να παραδώσουμε τη ζωή μας σε άλλους, να αποδεχτούμε τις προφητείες των γέρων ή των συμβούλων, να αφήσουμε το βλέμμα μας να περιοριστεί από το πεπερασμένο τους.Αυτή η γυναίκα είχε κατανοήσει ότι το πεπρωμένο της δεν ήταν γραμμένο στο μέλλον, αλλά στα χέρια της, στην ικανότητά της να επιλέγει ξανά και ξανά το ποιο δρόμο θα ακολουθήσει. Το μεγάλο μυστικό που ανακάλυψε ήταν ότι η ζωή μας είναι το αποτέλεσμα των μικρών και μεγάλων αποφάσεών μας, και όχι το προϊόν μιας αόρατης μοίρας που μας κατευθύνει.Ας μην ξεχνάμε λοιπόν: εμείς οι ίδιοι γράφουμε το μέλλον μας, και κάθε απόφαση είναι μια ευκαιρία να διαμορφώσουμε τον κόσμο γύρω μας με βάση τη δική μας δύναμη και ελευθερία.
