Ράνια Γάτου – Γενική Γραμματέας Διεθνούς Ανθρωπιστικού Φορέα Coeurs Pour Tous | Μελετήτρια Καρδιοχειρουργικής, Ερευνήτρια Πολιτισμικού Λόγου, Ποιήτρια και Εικαστικός
«Δεν υπάρχει πιο βαριά σιωπή από εκείνη που γεμίζει ένα δωμάτιο όταν ένα παιδί πιστεύει ότι κρίνεται η ζωή του.» — άγνωστη ανθρώπινη εμπειρία
Υπάρχουν στιγμές που μια κοινωνία σταματά να μιλά και αρχίζει να περιμένει. Οι Πανελλήνιες είναι μία από αυτές τις στιγμές. Όχι γιατί έχουν κάποια μεταφυσική δύναμη, αλλά γιατί γύρω τους έχουμε χτίσει μια συλλογική σιωπή γεμάτη προσδοκίες.
Σε αυτή τη σιωπή, ένα παιδί κάθεται απέναντι σε ένα γραπτό και νομίζει —για λίγο— ότι αυτό το γραπτό είναι η ζωή του.
Και αυτό είναι το πρώτο βάρος.
Οι γονείς κοιτάζουν από μακριά. Άλλοτε ήρεμοι, άλλοτε αγχωμένοι, σχεδόν πάντα σιωπηλοί. Δεν λένε πολλά, αλλά σκέφτονται περισσότερα απ’ όσα αντέχουν να πουν. Κουβαλούν τη δική τους αγωνία μεταμφιεσμένη σε ενθάρρυνση. Ένα «μην αγχώνεσαι» που συχνά σημαίνει «μακάρι να πάνε όλα καλά».
Και κάπου ανάμεσα σε αυτά τα δύο βλέμματα —του παιδιού και του γονιού— χτίζεται μια αόρατη γέφυρα πίεσης και αγάπης ταυτόχρονα.
Όμως η αλήθεια είναι πιο απλή από τον φόβο που τη ντύνει.
Οι εξετάσεις δεν μετρούν τη ζωή. Μετρούν μια στιγμή γνώσης μέσα σε έναν συγκεκριμένο χρόνο, με συγκεκριμένους κανόνες. Τίποτα περισσότερο. Και τίποτα λιγότερο.
Το πρόβλημα δεν είναι οι εξετάσεις. Είναι η σημασία που τους δίνουμε.
«Δεν είναι τα πράγματα που μας ταράζουν, αλλά η γνώμη μας για τα πράγματα.» — Επίκτητος
Ένα παιδί δεν λυγίζει επειδή δεν ξέρει. Λυγίζει επειδή πιστεύει ότι αν δεν ξέρει, χάνει την αξία του. Και εκεί αρχίζει η πραγματική δοκιμασία: όχι της μνήμης, αλλά της αυτοεικόνας.
Σε κάθε εξεταστική περίοδο, επαναλαμβάνεται το ίδιο σενάριο σε χιλιάδες σπίτια. Ήσυχα πρωινά, καφές που δεν πίνεται πραγματικά, βλέμματα που συναντιούνται και αποφεύγονται ταυτόχρονα. Κανείς δεν λέει δυνατά αυτό που όλοι σκέφτονται: ότι φοβούνται.
Οι γονείς φοβούνται μήπως δεν κατάλαβαν σωστά το παιδί τους.
Τα παιδιά φοβούνται μήπως δεν ανταποκριθούν σε αυτό που περιμένουν οι γονείς τους.
Και κάπου εκεί, η αγάπη και η αγωνία μπερδεύονται.
Αλλά η αγάπη δεν μετριέται σε αποτελέσματα.
Υπάρχει κάτι βαθιά ανθρώπινο σε αυτές τις μέρες: η προσπάθεια. Η προσπάθεια ενός παιδιού να σταθεί μέσα σε ένα σύστημα που ζητά ακρίβεια. Η προσπάθεια ενός γονιού να στηρίξει χωρίς να πιέσει. Η προσπάθεια όλων να μην πονέσει κανείς περισσότερο από όσο αντέχει.
Και όμως, μέσα σε όλο αυτό, ξεχνιέται κάτι θεμελιώδες: ότι η ζωή δεν αρχίζει ούτε τελειώνει με τις εξετάσεις.
«Το νόημα δεν είναι να είσαι τέλειος. Είναι να είσαι αληθινός και παρών.» — σύγχρονη υπαρξιακή σκέψη
Οι Πανελλήνιες θα περάσουν. Τα γραπτά θα διορθωθούν. Οι βαθμοί θα ανακοινωθούν. Και η ένταση θα αρχίσει να υποχωρεί σαν κύμα.
Αυτό που θα μείνει όμως δεν είναι οι αριθμοί.
Είναι η μνήμη της διαδρομής. Το παιδί που έμαθε να αντέχει. Ο γονιός που έμαθε να εμπιστεύεται λίγο περισσότερο και να ελέγχει λίγο λιγότερο. Η οικογένεια που πέρασε μέσα από μια μικρή συλλογική δοκιμασία.
Και αν υπάρχει μια αλήθεια που αξίζει να ειπωθεί καθαρά, είναι αυτή:
Κανένα παιδί δεν κρίνεται από μια εξέταση. Κρίνεται από το πώς συνεχίζει μετά από αυτήν.
Κι αυτό δεν βαθμολογείται.
Αλλά είναι ίσως το πιο σημαντικό μάθημα όλων.
