Η πρώτη μεγάλη σύγκρουση για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης μόλις ξεκίνησε. Η Κυπριακή Προεδρία παρουσίασε χθες την πρώτη ολοκληρωμένη συμβιβαστική πρόταση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, όμως η άμεση απόρριψή της από τις λεγόμενες «φειδωλές» χώρες προμηνύει μήνες σκληρών διαπραγματεύσεων και αναδεικνύει τις βαθιές διαφορές που χωρίζουν «παραδοσιακά» τα κράτη-μέλη.
Η πρόταση προβλέπει προϋπολογισμό ύψους 1,73 τρισ. ευρώ, μειωμένο κατά περίπου 32,8 δισ. ευρώ ή 2% σε σχέση με την πρόταση της Κομισιόν. Σύμφωνα με την υφυπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου, Μαριλένα Ραουνά, η περικοπή αποτελεί «συμβιβασμό, που λαμβάνει υπόψη όλες τις φωνές στο Συμβούλιο» και αποτυπώνει την προσπάθεια εξισορρόπησης ανάμεσα σε όσους ζητούσαν μεγαλύτερο προϋπολογισμό και σε εκείνους που απαιτούσαν σημαντικότερες περικοπές.
Ωστόσο, η ουσία της «διαμάχης» δεν βρίσκεται στο συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού, αλλά στον τρόπο κατανομής των πόρων. Η πρόταση διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τα κονδύλια για τη γεωργία, την πολιτική συνοχής και τις εθνικές κατανομές, ενώ οι μεγαλύτερες περικοπές καταγράφονται στους τομείς της ανταγωνιστικότητας, της έρευνας, της καινοτομίας, της άμυνας και της εξωτερικής δράσης. Παράλληλα, προβλέπει πρόσθετη ενίσχυση για τα κράτη-μέλη με κατά κεφαλήν εισόδημα χαμηλότερο από το 90% του μέσου όρου της ΕΕ.
«Φίλοι της Συνοχής» εναντίον «Φειδωλών»
Η προσέγγιση αυτή αντανακλά τις θέσεις των «Φίλων της Συνοχής», της ομάδας 16 χωρών στην οποία συμμετέχει και η Ελλάδα, που τάσσεται, άλλωστε, υπέρ της ανάγκης διατήρησης ισχυρής πολιτικής συνοχής και Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, ενώ ζητά παράλληλα δίκαιη πρόσβαση στα νέα εργαλεία ανταγωνιστικότητας και να λαμβάνονται υπόψη οι γεωπολιτικές πιέσεις στη νότια γειτονία της Ένωσης.
Στον αντίποδα βρίσκονται οι χώρες που παραδοσιακά αποκαλούνται «φειδωλές», με την Ολλανδία χθες να απορρίπτει άμεσα την πρόταση ως υπερβολικά δαπανηρή, ανισόρροπη και προσανατολισμένη στις προτεραιότητες του παρελθόντος. Αντίστοιχες επιφυλάξεις διατυπώνουν η Γερμανία, η Σουηδία, η Δανία, η Φινλανδία και η Αυστρία, που ζητούν μικρότερο προϋπολογισμό και μεγαλύτερη μεταφορά πόρων προς την ανταγωνιστικότητα, την άμυνα και τις νέες τεχνολογίες.
Δύσκολη η επίτευξη συμφωνίας
Με την κατάθεση του πρώτου nego box, η πραγματική «μάχη» για τον νέο κοινοτικό προϋπολογισμό μόλις ξεκινά. Στο επικείμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την ερχόμενη εβδομάδα, οι ηγέτες θα επιχειρήσουν να γεφυρώσουν το χάσμα ανάμεσα σε όσους θέλουν να διατηρήσουν τις παραδοσιακές πολιτικές της Ένωσης και σε όσους θεωρούν ότι η Ευρώπη πρέπει να μεταφέρει πόρους στις νέες προτεραιότητες. Παρότι η επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους θεωρείται κρίσιμη, καθώς το 2027 φέρνει εκλογές σε μεγάλες χώρες της ΕΕ, γεγονός που θα μπορούσε να καταστήσει έναν συμβιβασμό ακόμα δυσκολότερο, ωστόσο, Ευρωπαίοι διπλωμάτες ήδη προεξοφλούν ότι δεν θα καταστεί δυνατή.
