Φέτος, οι κινητοποιήσεις της νέας γενιάς επεκτείνονται στη Νότια Αφρική και το Μαρόκο. Στην Ινδία συμβάλλουν μάλιστα στη ραγδαία άνοδο του «Κόμματος των Κατσαρίδων» (Cockroach Janta Party), το οποίο είχε ξεκινήσει ως ένα χιουμοριστικό meme στο διαδίκτυο, για να εξελιχθεί σε κίνημα εθνικής εμβέλειας.
Το πρόβλημα της Κίνας
Όταν μιλάμε για «νεανική ανεργία», αναφερόμαστε σε άτομα από 15 έως 24 ετών που προσπαθούν, αλλά αδυνατούν να βρουν δουλειά. Ούτως ή άλλως αυτό το ποσοστό ανεργίας είναι συνήθως υψηλότερο σε σχέση με μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς οι νέοι διαθέτουν κατά τεκμήριο λιγότερη εργασιακή εμπειρία και επιπλέον δεν έχουν ακόμη αποκτήσει επαρκή κοινωνική δικτύωση. Φαίνεται όμως ότι τον τελευταίο καιρό το χάσμα διευρύνεται ακόμα περισσότερο, σε πολλές χώρες.
Για παράδειγμα στην Κίνα, όπου οι νέες θέσεις εργασίας δεν επαρκούν για να απορροφήσουν τον συνεχώς αυξανόμενο αριθμό των νέων πτυχιούχων. Αποτέλεσμα: μακρά περίοδος αβεβαιότητας μέχρι την εύρεση εργασίας, υποαπασχόληση, φόβος για το μέλλον. Τον Μάιο το επίσημο ποσοστό ανεργίας μεταξύ των νέων στον αστικό πληθυσμό της Κίνας υπολογιζόταν στο 15,6%, ένα ποσοστό υπερ-τριπλάσιο από το ποσοστό ανεργίας για το σύνολο του πληθυσμού, που κυμαίνεται γύρω στο 5%.
Διχασμένοι οι ειδικοί για την ΤΝ
Κάποτε ήταν αυτονόητο ότι ένα πτυχίο πανεπιστημίου θα εξασφάλιζε μία σταδιοδρομία ως «λευκό κολάρο», δηλαδή ως στέλεχος του ιδιωτικού τομέα με αυξημένες αρμοδιότητες και καλές αμοιβές. Ωστόσο, τα δεδομένα αλλάζουν με την εξέλιξη της τεχνολογίας και κυρίως της Τεχνητής Νοημοσύνης, για τις επιπτώσεις της οποίας οι ειδικοί δεν έχουν ακόμη σαφή εικόνα.
Ο Γκόλο Χένζεκε, επίκουρος καθηγητής Οικονομικών στο University College του Λονδίνου, εκτιμά ότι «στο Ηνωμένο Βασίλειο οι νέες θέσεις εργασίας για αποφοίτους πανεπιστημίου μειώνονται με πιο γρήγορους ρυθμούς από τις αντίστοιχες θέσεις εργασίας για όσους δεν διαθέτουν τίτλους σπουδών, και πολλές από αυτές τις θέσεις εμφανίζουν υψηλή έκθεση στην Τεχνητή Νοημοσύνη». Σύμφωνα με τις έρευνες του Χένζεκε, «όπου οι επιχειρήσεις επιταχύνουν την υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι θέσεις εργασίας για άτομα μεταξύ 15-24 ετών αυξάνονται με πιο βραδείς ρυθμούς, ενώ στις μεγαλύτερες ηλικίες η απασχόληση παραμένει μάλλον σταθερή». Παρά ταύτα, η επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης παραμένει περιορισμένη, αν δούμε το σύνολο του επιχειρηματικού κύκλου.
Για τη Σάρα Έλντερ, αναλύτρια της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) στη Γενεύη, η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι σαφώς μία από τις αιτίες για την ανεργία των νέων, όχι όμως η κυριότερη. Πιο σημαντικό εμπόδιο, υποστηρίζει, είναι «η τάση των εργοδοτών να ανεβάζουν συνεχώς τον πήχυ για τις νέες προσλήψεις, με αποτέλεσμα να γίνεται όλο και πιο δύσκολο για τους νέους ανθρώπους, που διαθέτουν ελάχιστη εμπειρία, να κάνουν μία αρχή».
Ποιες θέσεις επηρεάζονται;
Το πρόβλημα είναι ότι αν δεν δοκιμαστούν σε «entry level» θέσεις εργασίας, οι νέοι δεν μπορούν να αποκτήσουν την εμπειρία που απαιτείται για ανώτερες θέσεις. Το συνολικό αποτέλεσμα για την οικονομία και την κοινωνία: χαμηλότερη κατανάλωση, μείωση του ποσοστού ιδιοκατοίκησης, αναβολές στη δημιουργία οικογένειας – για να μην αναφέρουμε την ψυχολογική καταπόνηση.
Η Σάρα Έλντερ επισημαίνει ότι η ανεργία των νέων δεν έχει πάρει (ακόμη) τόσο μεγάλη έκταση στην Ευρώπη. Από το 2022 το ποσοστό των νέων που βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας, αλλά και εκτός του εκπαιδευτικού συστήματος μειώνεται στη Νότια Ευρώπη. Αξιοσημείωτο είναι, ωστόσο, ότι το ποσοστό αυτό αυξάνεται σε χώρες όπως η Γερμανία και η Αυστρία. «Ασφαλώς η ανεργία των νέων δεν είναι κάτι καινούργιο για την Ευρώπη» λέει η Έλντερ. «Ήταν οδυνηρή στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, αλλά έκτοτε οι χώρες που υπέφεραν περισσότερο ήταν και εκείνες που έχουν καταγράψει και τη μεγαλύτερη βελτίωση». Από την άλλη πλευρά, από το 2023 μέχρι το 2025 η ανεργία των νέων έχει αυξηθεί σε 8 από τις 11 περιφέρειες που περιλαμβάνει στη στατιστική της η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (μεταξύ αυτών η Ανατολική Ασία, η Νοτιοανατολική Ασία, η Βόρεια Αμερική και η περιοχή του Ειρηνικού Ωκεανού).
Σε κλάδους όπως οι κατασκευές και οι υπηρεσίες, οι ευκαιρίες απασχόλησης για τους νέους εργαζόμενους έχουν μειωθεί. Ωστόσο, υπογραμμίζει η Σάρα Έλντερ, «οι ευκαιρίες βελτιώνονται σε κλάδους υψηλής εξειδίκευσης, όπως η μηχανολογία, η υγεία και η πληροφορική».
Στη Γερμανία, πάντως, έρευνα της εταιρείας συμβούλων EY καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι φοιτητές είναι «λιγότερο αισιόδοξοι» για την επαγγελματική τους αποκατάσταση από ό,τι πριν από μόλις δύο χρόνια. Επιπλέον, κύριο κριτήριο για την επιλογή μίας θέσης εργασίας θεωρείται πλέον η «εργασιακή ασφάλεια», και όχι το ύψος των απολαβών.
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητρίου
