Γράφει ο Σπύρος Νεραϊδιώτης*.
Από τις ωραιότερες και πιο συναρπαστικές μελωδίες της μουσικής μας παράδοσης. Είναι ένα ξέσπασμα ψυχικής έκστασης και τρέλας, ένα παραλήρημα ενθουσιασμού. Σκοπός που ξυπνάει μνήμες και συναισθήματα και δίνει ζωντάνια στα πανηγύρια της περιοχής των Τζουμέρκων. Σε αυτό το βασανιστικό μεράκι, πρωταγωνιστές είναι το κλαρίνο με τη μαγευτική μελωδία του, που ξυπνάει ηρωικό ένστικτο, και ο πρωτοχορευτής με τον τελετουργικό του χορό, που λικνίζεται με δεξιοτεχνία πάνω στα μικρά αναποδογυρισμένα κρασοπότηρα.
Ανάλογα με την περίσταση και την ψυχική διάθεση του χορευτή, η «Παπαδιά» άλλοτε είναι ηρωική, με το χορευτή να εκφράζει τη λεβεντιά, την παλικαριά και τον ηρωισμό, και άλλοτε σεβνταλίδικη, με το χορευτή να βγάζει από μέσα του τον νταλκά και το σεβντά.
Οργανικός σκοπός σε 5σημο ρυθμό, που χορεύεται σχεδόν σε όλη την Ήπειρο και κυρίως στην Άρτα, στην περιοχή των Τζουμέρκων. Πρέπει να ήρθε από το Ξηρόμερο Αιτωλοακαρνανίας, γιατί χορεύεται κι εκεί.
Είναι αργός χορός και μεγαλοπρεπής. Δεν έχει συγκεκριμένα βήματα και χορεύεται μόνο από τον πρώτο. Ο πρωτοχορευτής αυτοσχεδιάζει, ανάλογα με τις ικανότητές του. Πολλοί χορεύουν το χορό πάνω σε τρία ποτήρια, που τα τοποθετούν σε σχήμα τριγώνου (πυροστιά). Στα χωριά των Τζουμέρκων θα δούμε το χορευτή να χορεύει το χορό της «Παπαδιάς» πάνω στην πλάτη ξύλινης καρέκλας, δείγμα ικανότητας και δεξιοτεχνίας. Ο χορός κλείνει με γύρισμα σόλο του τσάμικου.
Γύρω στα 1920 κληρωτός στο στράτευμα ήταν ένα παλικάρι με λεβέντικη καρδιά από τα ανατολικά Τζουμέρκα, ο Νίκο-Σταφλάς (Ντίνος). Ατίθασος σαν χαρακτήρας και πολύ μερακλής άνθρωπος. Συμμετείχε με κάποιους άλλους κληρωτούς σε μια ανταρσία «εν καιρώ πολέμω» και καταδικάστηκε από το στρατοδικείο σε εκτέλεση. Λίγο πριν έρθει αντιμέτωπος με το εκτελεστικό απόσπασμα, του ζήτησαν την τελευταία του επιθυμία και αυτός τους είπε να χορέψει την Παπαδιά.
Πράγματι η επιθυμία του έγινε αποδεκτή και χόρεψε τόσο λεβέντικα, με τέτοιο μεράκι και παλικαριά, κρατώντας στο τέλος για αρκετή ώρα στον αέρα το τραπέζι, πιασμένο με τα δόντια του, που οι υψηλά ιστάμενοι στρατιωτικοί συγκινήθηκαν και του χάρισαν τη ζωή, μετατρέποντας την ποινή της εκτέλεσης σε φυλάκιση, που εξέτισε στις στρατιωτικές φυλακές Ναυπλίου. Η ιστορία του Νίκου Σταφλά μοιάζει με αυτή του Οσμαντάκα (Σαμαντάκα). Εξυψώνει το ψυχικό σθένος, τη λεβεντιά, την παλικαριά και την έκφραση για ελεύθερη ζωή.
*Ο Σπύρος Νεραϊδιώτης είναι χοροδιδάσκαλος, λαογράφος, τα κείμενα είναι από το βιβλίο του ΑΝΑΤΟΛΙΚΑ ΤΩΝ ΤΖΟΥΜΕΡΚΩΝ
