Επιμέλεια: Ευθύμιος Χατζηϊωάννου.
Η Τράπεζα της Ελλάδος κατέθεσε επίσημο αίτημα στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) για την ενεργοποίηση του μηχανισμού παροχής έκτακτης ρευστότητας ELA (Emergency Liquidity Assistance) , προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες και των 4 ελληνικών συστημικών τραπεζών, δηλαδή της Alpha Bank, της Eurobank, της Τράπεζας Πειραιώς και της Εθνικής Τράπεζας.
Το αίτημα για ένταξη στον Μηχανισμό της ΕΚΤ για Παροχή Έκτακτης Ρευστότητας συνιστά προληπτική κίνηση για να μην κινδυνεύσουν να ξεμείνουν από μετρητά οι τέσσερις μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες. Η πρόσφατη απορρόφηση των εντόκων γραμματίων από τις συστημικές τράπεζες σε συνδυασμό με την εντεινόμενη πολιτική αβεβαιότητα, δημιουργούν κινδύνους ρευστότητας στις τέσσερις συστημικές τράπεζες.
Η αποδυνάμωση του ευρώ, λόγω των αποφάσεων, που ελήφθησαν από την ελβετική Κεντρική Τράπεζα, η συζήτηση περί ενδεχόμενου Grexit αλλά και η καθημερινή εκροή καταθέσεων επιτείνουν το πρόβλημα. Μάλιστα, υπολογίζεται ότι στις 16 Ιανουαρίου, σε μία μόνον ημέρα, οι συνολικές εκροές από το ελληνικό τραπεζικό σύστημα ανέρχονταν στο ιλιγγιώδες ποσό των 600-700 εκατομμυρίων ευρώ! Σε κάποιον βαθμό η εξέλιξη αυτή αποδόθηκε στην ανακοίνωση της είδησης περί προσφυγής αρχικά της Alpha και της Eurobank στον ELA, είδηση, που ανατροφοδότησε τις ανησυχίες.
Τι σημαίνει ο δανεισμός των τραπεζών από τον ELA
Πρέπει να σημειωθεί, ότι οι ελληνικές τράπεζες αναγκάζονται να χρηματοδοτηθούν από τον ELA, παρά το ότι αυτός ο δανεισμός είναι ιδιαίτερα δαπανηρός (χρηματοδοτεί με επιτόκιο 1,55% έναντι του ισχνού 0,05% της ΕΚΤ), κυρίως επειδή δεν έχουν άλλα ενέχυρα αποδεκτά από την ΕΚΤ, ώστε να χρηματοδοτηθούν απευθείας από την ευρωτράπεζα.
Βασικά μια τράπεζα καταφεύγει στον έκτακτο μηχανισμό, μόνον όταν δεν έχει άλλη προσφορότερη λύση για να αντιμετωπίσει κάποιο τρέχον πρόβλημα ρευστότητας και δεν έχει εγγυήσεις τέτοιες, που να “περνάνε” ως εχέγγυα χρηματοδότησης από την αγορά, εν προκειμένω από την ΕΚΤ.
Πότε είχαν καταφύγει ξανά στο παρελθόν οι ελληνικές τράπεζες στον ELA
Σημειώνεται, ότι οι εγχώριες τράπεζες είχαν καταφύγει στον ELA και το 2011 για να αντιμετωπίσουν την μεγάλη φυγή των καταθέσεων, αλλά και το μπαράζ των υποβαθμίσεων του ελληνικού Δημοσίου (και των τραπεζών), που εξοβέλισε τους ελληνικούς τίτλους ως «μη επιλέξιμους» για την παροχή ρευστότητας από το ευρωσύστημα.
Μάλιστα, τον Μάιο του 2012, εξαιτίας της μεγάλης αβεβαιότητας, που πυροδότησαν τότε οι εκλογές, οι εγχώριες τράπεζες άντλησαν μέσω ELA 124 δισεκατομμύρια ευρώ και κατάφεραν να αναχαιτίσουν τις άνευ προηγουμένου εκροές καταθέσεων. Από τον Δεκέμβριο του 2012 ο ELA, και γενικότερα η εξάρτηση των εγχωρίων τραπεζών, άρχισε να μειώνεται, ενώ τον Μάιο του 2014 η εξάρτηση από τον ELA μηδενίστηκε.
Η εξάρτηση σε ρευστότητα από το ευρωσύστημα μειώθηκε από το αρνητικό ρεκόρ των 135 δισεκατομμυρίων (Ιούνιος 2012) σε 42,6 δισεκατομμύρια ευρώ τον περασμένο Σεπτέμβριο, αποτυπώνοντας την θεαματική βελτίωση της οικονομικής κατάστασης της χώρας και της ρευστότητας. Μάλιστα, την περασμένη άνοιξη οι εγχώριες τράπεζες επέστρεψαν, για πρώτη φορά μετά το ξέσπασμα της δημοσιονομικής κρίσης, στην διατραπεζική αγορά.
