Επιμέλεια: Ευθύμιος Χατζηϊωάννου.
Ένα χριστιανικό μοναστήρι της πρωτοχριστιανικής εποχής, τεράστιας ιστορικής και θρησκευτικής σημασίας, που η κατασκευή του είναι πανομοιότυπη με την απόκρημνη κατασκευή της γνωστής σταυροπηγιακής Ι. Μονής της Παναγίας Σουμελά του Πόντου, ανακαλύφθηκε τελείως απροσδόκητα σε μια ορειβατική περιοδεία, που έκανε μια ομάδα Τούρκων φυσιολατρών ερευνητών σε απόκρημνη περιοχή βόρεια της Άγκυρας. Οι Τούρκοι, καθώς ερευνούσαν το εσωτερικό του, έμειναν έκθαμβοι από το απόκρημνο κτίσμα, το σύστημα ύδρευσης, που είχαν κατασκευάσει οι μοναχοί από τις πηγές του βουνού, καθώς και από την διάταξη των κελιών και τις κρυφές διόδους επικοινωνίας μεταξύ τους.
Το μοναστήρι αυτό, που κανείς δεν το είχε εντοπίσει, βρίσκεται στην περιοχή Kızılcahamam της Άγκυρας, σε ένα φαράγγι με την ονομασία, Alicin Kanyon. Η όψη του στην απόκρημνη πλαγιά, όπου έχει κατασκευαστεί, θυμίζει έντονα την Μονή Παναγίας Σουμελά του Πόντου για αυτό και οι ίδιοι οι Τούρκοι το ονόμασαν, «Παναγία Σουμελά Νο 2».
Η αποκάλυψη αυτή, όπως τονίζουν οι ίδιοι οι Τούρκοι, είναι μεγάλης ιστορικής σημασίας, γιατί το μοναστήρι αυτό φέρεται να κτίστηκε στις αρχές δευτέρου αιώνα μετά Χριστόν, όταν οι διωγμοί κατά των χριστιανών βρισκόταν σε έξαρση και κάποιοι πιστοί αναχωρητές αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα μοναστήρι, που δεν θα το έβρισκαν εύκολα οι ρωμαϊκές λεγεώνες, που καταδίωκαν τους χριστιανούς. Το μοναστήρι, σύμφωνα πάντα με τις τουρκικές πηγές, είναι κτισμένο σε μια πολύ απόκρημνη πλαγιά. Έχει είκοσι μέτρα ύψος, ενώ το εσωτερικό του αποτελείται από τέσσερα πατώματα, όπου βρίσκονταν και τα κελιά των αναχωρητών και έχει τέσσερα μέτρα πλάτος. Η ομοιότητα της κατασκευής του με την Παναγία Σουμελά ενισχύει τις εικασίες, ότι αποτέλεσε πρότυπο για την κατασκευή και του γνωστού μοναστηριού του Πόντου.
Ο δήμαρχος της περιοχής του Kızılcahamam, Coşkun Ünal, δήλωσε στους Τούρκους δημοσιογράφους, ότι λίγο καιρό μετά την ανακάλυψη του μοναστηριού, το επισκέφθηκε μια ομάδα Γερμανών ερευνητών. Μετά την περιήγησή τους οι Γερμανοί εξεδήλωσαν μεγάλο ενδιαφέρον για την ύπαρξη της ιστορικής αυτής μονής και για τις δυνατότητες ανακαίνισής της. Οι Γερμανοί ερευνητές εξέτασαν και το εσωτερικό του καθολικού, που φαίνεται, ότι σώζεται μερικώς, καθώς και τις τοιχογραφίες, για τις οποίες εξέφρασαν τον μεγάλο θαυμασμό τους και την επιθυμία τους να συμβάλουν στην συντήρησή τους. Όμως, ο Τούρκος δήμαρχος δεν το δέχτηκε και όπως τόνισε, οποιαδήποτε εργασία ανακαίνισης και συντήρησης του μοναστηριού θα γίνει υπό την αυστηρή επίβλεψη των τουρκικών Αρχών.
