H ώρα της Ευρώπης

«Υπό κατάρρευση». H φετινή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου έθεσε ένα ερεβώδες πλαίσιο. Ο δεσμός ΗΠΑ και Ευρώπης έχει διαρραγεί. Βρισκόμαστε ήδη στον καινούργιο κόσμο. Και δεν είναι θαυμαστός.«Ο παλαιός κόσμος πέθανε» είπε πρόσφατα στο Νταβός ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ. Η Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου που πήρε αυτή την εβδομάδα τη σκυτάλη στη Γερμανία κινείται στο ίδιο μήκος κύματος. «Ευτυχώς» λένε πολλοί σε γερμανικούς υψηλούς κύκλους δεν ήρθε ο Ντόναλντ Τραμπ. Εκπροσωπήθηκε από τον πιο ήπιων τόνων, όμως πιστό θιασώτη της MAGA ιδεολογίας, Μάρκο Ρούμπιο.

Πέρυσι η ομιλία του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι ντι Βανς προκάλεσε πολλαπλά σοκ στη Γερμανία και την Ευρώπη. Ήταν το μήνυμα μιας πρώτης αφύπνισης ότι οι ΗΠΑ πλέον βλέπουν την Ευρώπη ως παρακμάζουσα ομάδα κρατών που πάσχει από έλλειψης ελευθερίας του λόγου, που καταπνίγει φωνές σαν κι αυτή της ακροδεξιάς Εναλλακτικής για τη Γερμανία.

Έναν χρόνο μετά, τα μηνύματα της ομιλίας Βανς μοιάζουν να εμπεδώθηκαν παρά μόλις πρόσφατα, μετά την απαγωγή Μαδούρο στη Βενεζουέλα και τις αμερικανικές αξιώσεις για προσάρτηση της Γροιλανδίας. Ακόμη κι αν ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έδρασε πυροσβεστικά για τη Γροιλανδία, ακόμη κι αν οι νέοι δασμοί αποσοβήθηκαν, όπως δήλωσε σε ελεύθερη απόδοση προ ημερών ο Γάλλος πρόεδρος Μακρόν στην Süddeutsche Zeitung όλοι πλέον γνωρίζουν καλά ότι όλα μπορούν να ξανασυμβούν ανά πάσα στιγμή.

Ο Εμμανουέλ Μακρόν ζητά εδώ και καιρό στρατηγική αυτονομία και πλήρη απογαλακτισμό από τις ΗΠΑ. Ζητά ακόμη την ανάληψη κοινού χρέους για την Ουκρανία και προτρέπει σε άμεσο διάλογο Ευρώπης και Ρωσίας.

Το τέλος του ζωτικού ψεύδους

Η Γερμανία, με επώδυνο τρόπο για την ίδια, δεν έχει άλλη επιλογή παρά να λάβει αποφάσεις κατά μιας χώρας, στην οποία οφείλει την μεταπολεμική της ανοικοδόμηση. Ο Φρίντριχ Μερτς διαφωνεί με τη Γαλλία ως προς την έκδοση ευρωομολόγων και διστάζει ακόμη να ανοίξει τον δίαυλο επικοινωνίας με τη Μόσχα -που συνιστά για τη Γερμανία άμεση απειλή.

Το πρόβλημα της Ευρώπης, της Γαλλίας και της Γερμανίας, δεν είναι εν τέλει οι ΗΠΑ αλλά το κατά πόσο οι δύο βασικοί πυλώνες της ευρωπαϊκής ενοποίησης θα μιλήσουν με μια φωνή. Μια Ευρώπη χωρίς τη σύμπλευση Γαλλίας και Γερμανίας δεν μπορεί να ηγηθεί.

Η Μεγάλη Βρετανία, με την πληγή του Brexit να μην έχει ακόμη γίνει αντιληπτή, προσπαθεί να καλύψει τον χαμένο χρόνο και προσεγγίζει ξανά την Ευρώπη σχεδόν πειραματικά. Έστω κι έτσι φαίνεται ότι έχει επιλέξει την πλευρά της ιστορίας που θέλει να ακολουθήσει: με την Ευρώπη, παρά τα προβλήματα.

Ζούμε σε ένα μεταίχμιο. Έχει έρθει η ώρα της Ευρώπης να αποφασίσει με ενάργεια. Θα πορευθεί είτε με τη νέα τραμπική τάξη πραγμάτων ή με μια συνειδητοποιημένη Ευρώπη, αυθύπαρκτη και απεξαρτημένη, που δεν θα ζει πια εγκλωβισμένη σε ένα ιψενικό ζωτικό ψεύδος.