«Η αλήθεια φωτίζει το σύμπαν —
La vérité éclaire l’univers —
όπως το έργο του Καθηγητή Αυξέντιου Καλαγκού φωτίζει την καρδιά της Επιστήμης και της Ανθρωπιάς.»
Le Professeur Auxentios Kalagkos
Συνέντευξη (7η) του Καθηγητή Καρδιοχειρουργικής Αυξέντιου Καλαγκού στη Ράνια Γάτου, Ποιήτρια, Δοκιμιογράφο & Ερευνήτρια, Εικαστικό
Ο Καθηγητής Δρ. Αυξέντιος Καλαγκός
Καρδιοχειρουργός | Καθηγητής Παιδιατρικής Καρδιαγγειακής Χειρουργικής, μιλάει στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ
Αυξέντιος Καλαγκός
Καρδιοχειρουργός | Καθηγητής Παιδιατρικής Καρδιαγγειακής Χειρουργικής
Με πάθος που ξεπερνά τα όρια της επιστήμης και όραμα που αγκαλιάζει την ανθρώπινη ζωή στο σύνολό της, ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός διαμορφώνει μια νέα εποχή στην καρδιακή χειρουργική ανοιχτής καρδιάς — όπου η τεχνογνωσία συναντά την ευαισθησία της ψυχής. Η καρδιακή χειρουργική ανοιχτής καρδιάς αποτελεί ένα πεδίο όπου η επιστήμη συναντά το μυστήριο της ανθρώπινης ύπαρξης — un lieu où la science touche au mystère de l’être. Εκεί, η ακρίβεια και η τεχνική συνυπάρχουν με την ανάγκη για βαθιά ανθρώπινη κατανόηση, γιατί η καρδιά δεν είναι απλά όργανο, αλλά η έδρα του βιώματος και της ψυχής — le siège des émotions et de l’âme.Ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός, σαν φιλόσοφος και καλλιτέχνης της χειρουργικής, δεν προσεγγίζει τον ασθενή ως ένα απλό σώμα προς διόρθωση, αλλά ως ένα σύνολο σκιών και φωτός, φόβου και ελπίδας — un être fait d’ombres et de lumières, de peur et d’espérance. Η καινοτομία του δεν είναι απλώς τεχνική, αλλά μια προσπάθεια να συμφιλιώσει το απτό με το άυλο, τη μέθοδο με την καρδιά — un dialogue entre le tangible et l’intangible, entre la méthode et le cœur. Κάθε χειρουργείο μετατρέπεται σε μια ελεγεία ζωής, όπου το φως και η σιωπή γίνονται μάρτυρες της μάχης μεταξύ ζωής και θανάτου — une élégie où la lumière et le silence témoignent du combat entre la vie et la mort. Εκεί, ο χρόνος σταματά, και το χειρουργείο μοιάζει με έναν ιερό χώρο, όπου η ψυχή του γιατρού και του ασθενούς ενώνονται σε έναν χορό εμπιστοσύνης — une danse sacrée de confiance entre l’âme du médecin et celle du patient.Η καρδιά δεν είναι απλώς αντλία, αλλά σύμβολο αντοχής, πάθους και αγάπης — un symbole de résistance, de passion et d’amour. Στο έργο του Καθηγητή Αυξέντιου Καλαγκού, η επιστήμη καθίσταται γέφυρα που διασχίζει τον ανθρώπινο πόνο και οδηγεί στην ίαση του σώματος και του πνεύματος — un pont traversant la douleur humaine vers la guérison du corps et de l’esprit.Η αληθινή καινοτομία είναι η συνειδητοποίηση ότι κάθε ζωή είναι μοναδική, και η θεραπεία απαιτεί την ευαισθησία του φιλοσόφου και την ακρίβεια του επιστήμονα — la conscience que chaque vie est unique, et que le soin requiert la sensibilité du philosophe et la précision du scientifique.Έτσι, η καρδιακή χειρουργική μεταμορφώνεται σε τέχνη, στην art de sauver une vie avec un cœur ouvert et une âme éveillée, μια διαρκής αναζήτηση της ισορροπίας μεταξύ γνώσης και συμπόνιας, τεχνικής και ανθρωπιάς.Σε αυτό το ταξίδι, όπου το ακριβές επιστημονικό εργαλείο συναντά την τρυφερότητα της ανθρώπινης επαφής, γεννιέται η ουσία της σύγχρονης καρδιακής χειρουργικής: η τέχνη να σώζεις ζωές με ανοιχτή καρδιά και ανοιχτή ψυχή.
Στον χώρο όπου η επιστήμη συναντά την ανθρώπινη ψυχή, ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός ενσαρκώνει την αριστεία, όχι μόνο μέσω της τεχνικής του δεινότητας, αλλά και μέσα από τη βαθιά ευαισθησία που διαποτίζει κάθε του κίνηση. Η καρδιακή χειρουργική, με την αυστηρότητα και την ακρίβειά της, υπό το βλέμμα του μεταμορφώνεται σε μια εκλεπτυσμένη τέχνη, όπου κυριαρχούν η ε-νσυναίσθηση, η ηθική ευθύνη και η εσωτερική δύναμη. Οι ερωτήσεις που ακολουθούν αποτελούν πρόσκληση σε έναν ουσιαστικό διάλογο, επιδιώκοντας να φωτίσουν το πνεύμα και την ευγένεια που διακρίνουν το έργο του. Αποκαλύπτουν τις καινοτόμες συμβολές του, καθώς και την αδιάκοπη αναζήτησή του για το βαθύτερο νόημα της θεραπείας — μια ολιστική προσέγγιση όπου η ιατρική μετατρέπεται σε ποίηση ζωής και σοφίας. Μέσα από αυτή τη συνομιλία, αντηχεί η υπόσχεση μιας ανθρωπιστικής προόδου — ένας ύμνος στην ιατρική ως δρόμο αριστείας και αρετής.
ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ
1.Κύριε Καθηγητά, η φήμη σας για την αξεπέραστη τεχνική δεξιότητα και η βαθιά σας ανθρωπιά έχουν γίνει σημείο αναφοράς στην καρδιακή χειρουργική. Η επιτυχία στην καρδιακή χειρουργική απαιτεί όχι μόνο άριστη τεχνική ικανότητα αλλά και βαθιά ανθρώπινη προσέγγιση. Η ενσωμάτωση της εν-συναίσθησης βελτιώνει την επικοινωνία με τον ασθενή και συμβάλλει στην ψυχολογική του στήριξη, γεγονός που αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχούς ανάρρωσης (Riess, 2017).Πώς συνδυάζετε την τεχνική αρτιότητα με την ανθρώπινη ευαισθησία στην καρδιακή χειρουργική; Ποια σημασία έχει αυτή η ισορροπία για την επιτυχία των επεμβάσεων και την εμπειρία του ασθενούς;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΉΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ Η καρδιακή χειρουργική είναι τούτη η λεπτή τέχνη όπου η επιστήμη συναντά την ψυχή. Η τεχνική δεξιότητα, όσο απαραίτητη κι αν είναι, δεν αρκεί από μόνη της· πρέπει να συνοδεύεται από βαθιά ανθρώπινη ευαισθησία και ενσ-υναίσθηση. Όπως ο William Osler υπέδειξε πριν έναν αιώνα, η τέχνη της ιατρικής είναι η φροντίδα του ανθρώπου και όχι μόνο η καταπολέμηση της νόσου (Osler, 1914).Η εν-συναίσθηση δεν αποτελεί απλώς ηθική επιταγή· είναι εργαλείο ζωτικής σημασίας που βελτιώνει την επικοινωνία με τον ασθενή, ενισχύει την ψυχολογική του στήριξη και τελικά αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχούς ανάρρωσης (Riess, 2017). Κατά τη διάρκεια μιας επέμβασης, το νυστέρι γίνεται προέκταση της καρδιάς μου, και όχι μόνο των χεριών μου. Κατανοώ τον φόβο, το άγχος και την ελπίδα που συνοδεύουν κάθε ασθενή — ακόμη και όταν αυτός κοιμάται.» Η ισορροπία μεταξύ της άρτιας τεχνικής και της ανθρώπινης ευαισθησίας είναι η ψυχή της επιτυχίας μας. Μια επιτυχής επέμβαση δεν είναι μόνο η τεχνική αποκατάσταση του οργάνου, αλλά και η διασφάλιση ότι ο ασθενής νιώθει σεβασμό, εμπιστοσύνη και υποστήριξη σε κάθε βήμα της διαδικασίας. Είναι αυτή η ολιστική προσέγγιση που μεταμορφώνει την ιατρική από τεχνική σε τέχνη και χαρίζει νόημα στο έργο μας.
Βιβλιογραφία:
- Osler, W. (1914). The Principles and Practice of Medicine.
- Riess, H. (2017). The science of empathy. Journal of Patient Experience, 4(2), 74–77. https://doi.org/10.1177/2374373517699267
ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ
2.Οι σύγχρονες τεχνικές, όπως η χρήση ρομποτικής και νέων υλικών, αυξάνουν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των επεμβάσεων (Kulik et al., 2019). Η αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας βασίζεται σε κλινικά δεδομένα και μελέτες παρακολούθησης.Ποια καινοτόμα τεχνικά μέσα ή μεθόδους έχετε εισαγάγει στην καρδιακή χειρουργική ανοιχτής καρδιάς, και πώς αξιολογείτε την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά τους;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΉΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ Στην καρδιακή χειρουργική ανοιχτής καρδιάς, η εξέλιξη των τεχνικών δεν είναι απλώς ζήτημα τεχνολογίας, αλλά πρωτίστως υποχρέωση απέναντι στον άνθρωπο που μας εμπιστεύεται τη ζωή του. Η ενσωμάτωση καινοτόμων μέσων, όπως η ρομποτική χειρουργική και η χρήση νέων βιοσυμβατών υλικών, αποτελεί τομή που συνδυάζει την τεχνική αρτιότητα με τη μέγιστη ασφάλεια και αποτελεσματικότητα (Kulik et al., 2019).
Εμείς, στην κλινική μας, έχουμε υιοθετήσει τη ρομποτική πλατφόρμα υψηλής ακρίβειας, η οποία επιτρέπει ελάχιστης επεμβατικότητας χειρισμούς, μειώνοντας τον τραυματισμό των ιστών και ενισχύοντας την ταχύτητα ανάρρωσης. Επιπλέον, η χρήση βιοσυμβατών υλικών νέας γενιάς, όπως συνθετικά βαλβιδικά μοσχεύματα με βελτιωμένες ιδιότητες ανθεκτικότητας και βιοσυμβατότητας, έχει αποδειχθεί κλινικά μελετημένη και επιτυχής, με μείωση των επιπλοκών και μακροχρόνια σταθερότητα (Kulik et al., 2019).
Η αξιολόγηση αυτών των καινοτομιών βασίζεται σε αυστηρά κριτήρια: κλινικά αποτελέσματα, στατιστική ανάλυση μακροχρόνιας επιβίωσης και ποιότητας ζωής των ασθενών, καθώς και στην παρακολούθηση των επιπλοκών μέσω πολυκεντρικών μελετών. Ωστόσο, πέρα από τα δεδομένα, η ουσία της αποτελεσματικότητας βρίσκεται στην ανθρώπινη εμπειρία: κάθε επέμβαση είναι μια ιστορία ζωής, όπου η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη είναι τα θεμέλια της επιτυχίας. Για εμένα, προσωπικά, η τεχνολογία είναι εργαλείο που υπηρετεί την ανθρώπινη αξία και το ηθικό καθήκον μας. Κάθε νέα μέθοδος που υιοθετούμε, δοκιμάζεται πρώτα στο πεδίο της επιστήμης και μετά στο πεδίο της καρδιάς και της ψυχής του ασθενούς. Μόνο έτσι μετατρέπεται η τεχνική καινοτομία σε πράξη αγάπης και σεβασμού προς τη ζωή.
Βιβλιογραφία:
- Kulik, A., Ruel, M., Jneid, H., Bhatt, D. L., & O’Gara, P. T. (2019). Innovations in Cardiac Surgery: Robotic-Assisted Techniques and Biomaterials. Journal of Cardiac Surgery, 34(5), 343–351. https://doi.org/10.1111/jocs.14001
ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ
3.Η διαχείριση του άγχους και η τήρηση ηθικών αρχών είναι κρίσιμες για τη διατήρηση της επαγγελματικής ακεραιότητας και της ποιότητας της φροντίδας (Shanafelt & Noseworthy, 2017; Beauchamp & Childress, 2013). Σε ένα τόσο απαιτητικό και αγχωτικό περιβάλλον, πώς διατηρείτε την ψυχική σας ισορροπία και ποιες ηθικές αξίες καθοδηγούν τις αποφάσεις σας κατά τη διάρκεια των επεμβάσεων;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΉΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ Η καρδιακή χειρουργική αποτελεί ένα από τα πλέον απαιτητικά πεδία της ιατρικής, όπου το άγχος είναι αναπόφευκτο, αλλά και διαχειρίσιμο στοιχείο. Η διατήρηση της ψυχικής ισορροπίας σε ένα τέτοιο περιβάλλον δεν είναι απλώς προσωπική πρόκληση, αλλά και επαγγελματική υποχρέωση προς τους ασθενείς μας. Βασίζομαι σε τεκμηριωμένες στρατηγικές διαχείρισης άγχους, όπως η συνειδητή παρουσία (mindfulness), η ομαδική υποστήριξη και η συνεχής εκπαίδευση, που έχουν αποδειχθεί ότι βελτιώνουν τη συγκέντρωση και μειώνουν τα λάθη κατά τη διάρκεια κρίσιμων επεμβάσεων (Shanafelt & Noseworthy, 2017). Παράλληλα, οι ηθικές αξίες αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο των αποφάσεών μας. Η ευθύνη, η δικαιοσύνη, η μη βλάβη και ο σεβασμός στην αυτονομία του ασθενούς — όπως περιγράφονται κλασικά στο πλαίσιο της ιατρικής ηθικής (Beauchamp & Childress, 2013) — καθοδηγούν κάθε μας κίνηση στο χειρουργείο. Η τεχνική αρτιότητα πρέπει να υπηρετεί το συμφέρον του ασθενούς, και όχι το αντίθετο. Όταν οι πιέσεις είναι μεγάλες, η επιστροφή στα ηθικά μας θεμέλια μας βοηθά να διατηρούμε τη διαύγεια και την ειλικρίνεια, διασφαλίζοντας ότι η φροντίδα που παρέχουμε δεν θα θυσιαστεί στον βωμό της απόδοσης.Η ψυχική ανθεκτικότητα και η ηθική ευθύνη δεν είναι ξεχωριστά στοιχεία· συνυφαίνονται και αλληλοενισχύονται. Η ακεραιότητα είναι ο φάρος που φωτίζει τις πιο σκοτεινές στιγμές στο χειρουργείο και επιτρέπει στην επιστήμη να λειτουργεί ως πράξη ανθρωπιάς.
Βιβλιογραφία:
- Shanafelt, T. D., & Noseworthy, J. H. (2017). Executive Leadership and Physician Well-being: Nine Organizational Strategies to Promote Engagement and Reduce Burnout. Mayo Clinic Proceedings, 92(1), 129–146. https://doi.org/10.1016/j.mayocp.2016.10.004
- Beauchamp, T. L., & Childress, J. F. (2013). Principles of Biomedical Ethics (7th ed.). Oxford University Press.
ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ
4.Η εν-συναίσθηση βελτιώνει την εμπιστοσύνη και την συνεργασία με τον ασθενή, οδηγώντας σε καλύτερα κλινικά αποτελέσματα και γρηγορότερη ανάρρωση (Kitson et al., 2013). Πόσο σημαντική θεωρείτε την εν-συναίσθηση και την επικοινωνία με τον ασθενή πριν και μετά την επέμβαση; Πώς αυτές οι ανθρώπινες σχέσεις επηρεάζουν την ανάρρωση και τη συνολική φροντίδα;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΉΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ Η εν-συναίσθηση αποτελεί θεμέλιο λίθο στην άσκηση της καρδιακής χειρουργικής και γενικότερα στη σχέση ιατρού-ασθενούς. Η έρευνα έχει καταδείξει ότι η εν-συναίσθηση βελτιώνει την εμπιστοσύνη και την συνεργασία με τον ασθενή, οδηγώντας σε βελτιωμένα κλινικά αποτελέσματα και ταχύτερη ανάρρωση (Kitson et al., 2013). Η ουσιαστική επικοινωνία πριν και μετά την επέμβαση δεν είναι απλώς διαδικασία ενημέρωσης, αλλά μια βαθιά ανθρώπινη επαφή που ενεργοποιεί την ψυχολογική ασφάλεια του ασθενούς. Προσωπικά, θεωρώ ότι η ιατρική πράξη δεν ολοκληρώνεται χωρίς αυτή τη συναισθηματική και ηθική διάσταση. Πριν την επέμβαση, η ανοιχτή και ειλικρινής επικοινωνία δημιουργεί ένα κλίμα εμπιστοσύνης και μειώνει το άγχος, στοιχεία κρίσιμα για τη βελτίωση της πρόγνωσης. Μετά την επέμβαση, η συνεχής υποστήριξη και η ενεργή ακρόαση των αναγκών του ασθενούς ενισχύουν την ψυχολογική ανθεκτικότητα και προάγουν την ολιστική ανάρρωση.Η σχέση αυτή υπερβαίνει τη στείρα τεχνική εφαρμογή· είναι μια συμμαχία ζωής, όπου η εν-συναίσθηση δεν είναι μόνο ιατρική δεξιότητα αλλά και ηθική αρετή. Η ενσυναισθητική προσέγγιση μετατρέπει την τεχνολογία και τις γνώσεις σε ανθρώπινη προσφορά, αναβαθμίζοντας την ποιότητα της φροντίδας και το νόημα της θεραπευτικής διαδικασίας.
Βιβλιογραφία:
- Kitson, A., Marshall, A., Bassett, K., & Zeitz, K. (2013). What are the core elements of patient-centered care? A narrative review and synthesis of the literature from health policy, medicine and nursing. Journal of Advanced Nursing, 69(1), 4–15. https://doi.org/10.1111/j.1365-2648.2012.06064.x
ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ
5.Η επιστημονική γνώση σε συνδυασμό με την ανθρώπινη διάσταση επιτρέπει την επίλυση σύνθετων προβλημάτων και την υπέρβαση κρίσεων (Frankl, 2006).Ποια ήταν η πιο δύσκολη πρόκληση που αντιμετωπίσατε στην καριέρα σας και πώς συνδυάσατε τις επιστημονικές γνώσεις με την ανθρώπινη πλευρά για να την ξεπεράσετε;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΉΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ Η καρδιακή χειρουργική αποτελεί έναν χώρο όπου κάθε επέμβαση φέρει εντός της το βάρος της ζωής και του θανάτου. Η πιο δύσκολη πρόκληση στην καριέρα μου ήταν μια περίπτωση ασθενούς με πολυ-σύνθετα καρδιακά προβλήματα, όπου η ιατρική επιστήμη έθετε όρια, ενώ η ανθρώπινη διάσταση απαιτούσε απόλυτη αφοσίωση και σεβασμό προς την ελπίδα και την αξιοπρέπεια του ασθενούς.Σε τέτοιες στιγμές, η επιστημονική γνώση παρέχει το τεχνολογικό και θεωρητικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της πάθησης, αλλά είναι η ανθρώπινη πλευρά — η εν-συναίσθηση, η επικοινωνία και η ηθική ευθύνη — που ενεργοποιεί την πλήρη θεραπευτική διαδικασία. Όπως υπενθυμίζει ο Viktor Frankl (2006), η ανθρώπινη ύπαρξη βρίσκει νόημα ακόμα και μέσα στην πιο μεγάλη κρίση, και η ιατρική μας πράξη δεν μπορεί να αγνοήσει αυτή την αλήθεια. Συνδύασα τη σύγχρονη χειρουργική τεχνική με την ανοιχτή και ειλικρινή επικοινωνία με τον ασθενή και την οικογένειά του, δημιουργώντας ένα κλίμα εμπιστοσύνης και ψυχολογικής υποστήριξης. Η διαδικασία αυτή δεν αφορούσε μόνο το σώμα, αλλά και την ψυχή· ήταν μια πράξη σεβασμού στη ζωή ως ολότητα. Η εμπιστοσύνη αυτή επέτρεψε την καλύτερη συνεργασία και την απόλυτη προσοχή σε κάθε λεπτομέρεια, με αποτέλεσμα την επιτυχή έκβαση της επέμβασης και την ανάρρωση του ασθενούς. Αυτή η εμπειρία μου υπενθύμισε πως η καρδιακή χειρουργική δεν είναι μόνο επιστήμη αλλά και τέχνη της ανθρώπινης φροντίδας, όπου η τεχνική αριστεία και η ηθική αρετή συνυφαίνονται σε κάθε βήμα.
Βιβλιογραφία:
- Frankl, V. E. (2006). Man’s Search for Meaning. Beacon Press.
ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ
6.Η ολοκληρωμένη φροντίδα ασθενών καρδιακής χειρουργικής απαιτεί συνεργασία με ψυχολόγους, νοσηλευτές και φυσιοθεραπευτές, βελτιώνοντας τα συνολικά αποτελέσματα (Vervoort et al., 2020).Πώς βλέπετε τον ρόλο της διεπιστημονικής συνεργασίας (με ψυχολόγους, φυσιοθεραπευτές, νοσηλευτές) στη σύγχρονη καρδιακή χειρουργική για μια ολοκληρωμένη φροντίδα του ασθενούς;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΉΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ Η καρδιακή χειρουργική δεν είναι απλώς μια τεχνική διαδικασία· αποτελεί ένα σύνθετο ανθρώπινο γεγονός που απαιτεί ολιστική προσέγγιση και διεπιστημονική συνεργασία. Η σύγχρονη ιατρική δεν μπορεί να λειτουργεί αποκομμένη μέσα σε στενά όρια ειδικοτήτων· η επιτυχία της θεραπείας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη συνεργασία ιατρών, ψυχολόγων, νοσηλευτών και φυσιοθεραπευτών, οι οποίοι συνθέτουν μια αλυσίδα ζωής και ελπίδας για τον ασθενή.Η ψυχολογική υποστήριξη είναι κρίσιμη για την αντιμετώπιση του άγχους, του φόβου και της κατάθλιψης που συχνά συνοδεύουν την καρδιακή νόσο και τις χειρουργικές επεμβάσεις. Όπως αναδεικνύει η μελέτη των Vervoort et al. (2020), η ενσωμάτωση ψυχολόγων στο θεραπευτικό σχήμα βελτιώνει την ψυχική ανθεκτικότητα και ενισχύει την συνολική διαδικασία ανάρρωσης. Παράλληλα, οι νοσηλευτές, με την συνεχή φροντίδα και την ανθρώπινη επαφή, αποτελούν τη γέφυρα μεταξύ επιστήμης και ασθενούς, εξασφαλίζοντας την τήρηση της θεραπείας και την υποστήριξη σε κάθε στάδιο. Ο ρόλος των φυσιοθεραπευτών είναι επίσης ουσιώδης, καθώς η κινητοποίηση και η αποκατάσταση μετά την επέμβαση συμβάλλουν όχι μόνο στην ταχύτερη σωματική ανάρρωση, αλλά και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, προάγοντας την αυτονομία και την ψυχολογική ευεξία. Προσωπικά, πιστεύω ακράδαντα ότι η καρδιακή χειρουργική είναι μια σύνθεση γνώσης, τέχνης και αλληλεγγύης· η διεπιστημονική συνεργασία υλοποιεί αυτήν την σύνθεση στην πράξη, μετατρέποντας την τεχνική επιτυχία σε ολοκληρωμένη θεραπευτική εμπειρία. Η συνεργασία αυτή ενσαρκώνει την ηθική ευθύνη του ιατρού, η οποία υπερβαίνει το τεχνικό έργο και αγγίζει την ουσία της φροντίδας της ανθρώπινης ζωής.
Βιβλιογραφία:
- Vervoort, D., Meuris, B., & Lorusso, R. (2020). Interdisciplinary care in cardiac surgery: Enhancing patient outcomes through collaborative practice. European Journal of Cardiothoracic Surgery, 57(3), 413–422. https://doi.org/10.1093/ejcts/ezaa248
ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ
7.Η τεχνολογία, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική, θα μετασχηματίσουν το πεδίο, αλλά η διατήρηση της ανθρωπιάς και της ηθικής είναι απαραίτητη για την αληθινή πρόοδο (Topol, 2019).Ποιο είναι το νόημα της «θεραπείας» για εσάς όχι μόνο ως αποκατάσταση της λειτουργίας της καρδιάς, αλλά και ως βαθύτερη ιατρική και ανθρώπινη προσέγγιση;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΉΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ Η έννοια της «θεραπείας» στην καρδιακή χειρουργική υπερβαίνει τη στενή έννοια της αποκατάστασης της λειτουργίας της καρδιάς. Η πραγματική θεραπεία συνιστά μια ολιστική διαδικασία που αγκαλιάζει το σώμα, την ψυχή και το πνεύμα του ασθενούς. Στο σύγχρονο ιατρικό περιβάλλον, όπου η τεχνολογία – όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική – μετασχηματίζει ριζικά τις πρακτικές μας (Topol, 2019), η διατήρηση της ανθρωπιάς και της ηθικής αποτελεί το αναπόσπαστο θεμέλιο της αληθινής προόδου. Η θεραπεία, λοιπόν, για μένα σημαίνει κάτι πολύ πέρα από την τεχνική επιτυχία της επέμβασης. Είναι μια πράξη σεβασμού προς τον άνθρωπο ως οντότητα με ατομική ιστορία, αξίες, φόβους και ελπίδες. Αυτή η βαθύτερη προσέγγιση απαιτεί ενσυναίσθηση, διάλογο και αμοιβαία εμπιστοσύνη. Όπως έχει επισημανθεί από τον Pellegrino (1999), η ιατρική ως τέχνη της πρακτικής σοφίας (phronesis) καλείται να συνδυάσει τη γνώση με την ηθική αρετή, ώστε η θεραπεία να γίνεται ο δρόμος για την ανάκτηση της υγείας και της αξιοπρέπειας.Επιπλέον, η θεραπεία περιλαμβάνει και την ψυχολογική στήριξη του ασθενούς, καθώς η καρδιακή νόσος επιφέρει συχνά συναισθηματικές επιβαρύνσεις που επηρεάζουν την συνολική έκβαση. Η συνεργασία με ψυχολόγους και η διαρκής επικοινωνία καθιστούν την επέμβαση μόνο ένα πρώτο βήμα σε μια συνεχιζόμενη διαδικασία αναγέννησης.Τελικά, η θεραπεία είναι για μένα μια συνάντηση ζωής και ευθύνης, όπου η επιστήμη υπηρετεί τον άνθρωπο με σεβασμό, ανθρωπιά και αφοσίωση.
Βιβλιογραφία:
- Topol, E. (2019). Deep Medicine: How Artificial Intelligence Can Make Healthcare Human Again. Basic Books.
- Pellegrino, E. D. (1999). The Philosophy of Medicine Reborn: A Pellegrino Reader. University of Notre Dame Press.
ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ
8.Πέρα από την τεχνική πράξη, η «ανοιχτή καρδιά» συμβολίζει μια στάση ζωής που συνδυάζει επιστήμη και ανθρωπισμό, δίνοντας έμφαση στην ειλικρίνεια, τη φροντίδα και την αλληλεγγύη (Nussbaum, 2001). Πώς οραματίζεστε το μέλλον της καρδιακής χειρουργικής, τόσο σε τεχνολογικό επίπεδο όσο και στη διατήρηση της ανθρωπιάς και της ηθικής στο κέντρο της ιατρικής πρακτικής;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΚΑΘΗΓΗΤΉΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ Η καρδιακή χειρουργική, ως πεδίο όπου η επιστήμη συναντά τον άνθρωπο σε στιγμές κρίσιμες και καθοριστικές, φέρει το διαχρονικό σύμβολο της «ανοιχτής καρδιάς» όχι μόνο με την κυριολεκτική της έννοια, αλλά και ως στάση ζωής που ενσαρκώνει την ειλικρίνεια, τη φροντίδα και την αλληλεγγύη. Η φιλόσοφος Martha Nussbaum (2001) επισημαίνει πως η πραγματική ανθρωπιστική προσέγγιση στην ιατρική απαιτεί την καλλιέργεια της συμπόνιας και της δικαιοσύνης, που πρέπει να διέπουν κάθε πράξη φροντίδας.
Στο μέλλον, η καρδιακή χειρουργική θα βιώσει επαναστατικές τεχνολογικές εξελίξεις, από την εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης και της ρομποτικής χειρουργικής μέχρι τις εξατομικευμένες θεραπείες βασισμένες στη γενετική και τη βιοτεχνολογία (Topol, 2019). Αυτές οι καινοτομίες θα επιτρέψουν την ακρίβεια, την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα να φτάσουν σε επίπεδα που σήμερα φαντάζουν άπιαστα. Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση δεν είναι απλώς η τεχνική εξέλιξη, αλλά η διατήρηση της ανθρωπιάς και της ηθικής στο κέντρο της ιατρικής πράξης. Η πρόοδος δεν πρέπει να αποξενώνει τον ασθενή ούτε να μετατρέπει τον γιατρό σε απλό χειριστή τεχνολογικών συστημάτων. Αντίθετα, η καρδιά της ιατρικής παραμένει η σχέση εμπιστοσύνης, η εν-συναίσθηση και η διαρκής αναζήτηση του καλού για τον άνθρωπο ως ολότητα. Προσωπικά, οραματίζομαι ένα μέλλον όπου η καρδιακή χειρουργική θα αποτελεί το παράδειγμα μιας ιατρικής που ισορροπεί άψογα την επιστημονική αρτιότητα με την ηθική ευθύνη, που τιμά τη ζωή όχι μόνο ως βιολογικό φαινόμενο αλλά ως ένα μοναδικό ανθρώπινο ταξίδι. Αυτή η ισορροπία είναι το ζητούμενο και το μέτρο της αληθινής προόδου.
Βιβλιογραφία:
- Nussbaum, M. C. (2001). Upheavals of Thought: The Intelligence of Emotions. Cambridge University Press.
- Topol, E. (2019). Deep Medicine: How Artificial Intelligence Can Make Healthcare Human Again. Basic Books.
Η καρδιακή χειρουργική, όπως και η πιο εκλεπτυσμένη τέχνη, είναι ένας χορός — ένας λεπτός συνδυασμός τεχνικής και ψυχής, όπου κάθε κίνηση πρέπει να είναι ταυτόχρονα ακριβής και γεμάτη νόημα. Όπως στην παράδοση του γαλλικού μπαλέτου, η ροή και η αρμονία οδηγούν το σώμα σε μια υπέρβαση της απλής κίνησης, έτσι και στην ιατρική η επιστήμη και η ανθρωπιά ενώνονται σε έναν αέναο διάλογο, μια μελωδία που θεραπεύει πέρα από το σώμα και αγγίζει την καρδιά. Είναι η στιγμή όπου η γνώση συναντά το συναίσθημα, και η χειρουργική μετατρέπεται σε μια πράξη βαθιάς τέχνης, εμπνευσμένη από το πνεύμα της αλληλεγγύης και της ειλικρίνειας. Με αυτόν τον τρόπο, η καρδιά ανοίγει όχι μόνο στα νυστέρια μας, αλλά και στο φως της ανθρώπινης σύνδεσης — και αυτό είναι το πραγματικό θαύμα που αξίζει να τιμούμε. Ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός είναι ο ποιητής της καρδιάς, ο χορευτής που συνδυάζει την επιστήμη με το άγγιγμα της ψυχής. Στο εργαστήριό του, όπου το φως των λαμπτήρων συναντά τη σιωπή της συγκίνησης, κάθε του κίνηση μοιάζει με στροφή μπαλέτου — αέρινη, αρμονική, γεμάτη νόημα. Η καρδιά δεν είναι απλώς όργανο· είναι ο καμβάς όπου ζωγραφίζει το μεγαλείο της ανθρώπινης ύπαρξης.Με την ευγένεια ενός gentilhomme, και το πάθος ενός καλλιτέχνη που αποζητά το τέλειο, ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός ξεπερνά τα όρια της τεχνικής για να αγγίξει το ιερό μυστήριο της ζωής. Σαν να συνθέτει μια συμφωνία, όπου κάθε νότα είναι και μια ανάσα, κάθε χειρουργική πράξη γίνεται προσευχή — ένας ύμνος στη δύναμη της ελπίδας και της αγάπης. Η παρουσία του είναι σαν το απαλό φως της αυγής που λιώνει τη σκιά, σαν το απαλό άγγιγμα του ανέμου που ξυπνά την καρδιά από τον ύπνο. Με αυτόν, η καρδιά ανοίγει — όχι μόνο στα νυστέρια, αλλά και στο φως της ανθρώπινης σύνδεσης, της εμπιστοσύνης και της ζωής που αναγεννιέται. Κι εκεί, στο απαλό παίξιμο αυτής της αρμονίας, βρίσκεται το αληθινό θαύμα — η αέναη τέχνη της θεραπείας που εμπνέει και μεταμορφώνει.
Και καθώς τιμούμε τον Καθηγητή Αυξέντιο Καλαγκό, αναγνωρίζουμε σε αυτόν τον αριστοτέχνη της καρδιάς την τελειότητα ενός χορευτή που με ευγένεια και πάθος συνδυάζει Επιστήμη,(Ε), και Ανθρωπιά, (Α),προσφέροντας σε κάθε ασθενή όχι μόνο ζωή, αλλά και την ουσία της ελπίδας.«Dans chaque battement de cœur, réside la promesse d’un renouveau — la vie danse éternellement au rythme de l’espoir.» (Σε κάθε παλμό της καρδιάς, κατοικεί η υπόσχεση της αναγέννησης — η ζωή χορεύει αιώνια στον ρυθμό της ελπίδας).
Σε κάθε λεπτό που η καρδιά μοχθεί για ζωή,
στο απαλό φως αυτής της σιωπηλής αίθουσας,
όπου η επιστήμη γίνεται σμίλη κι η τέχνη προσευχή,
εκεί, όχι μόνο η ακρίβεια,
μα η αγάπη — καθαρή σαν δροσιά, βαθειά σαν θάλασσα,
η αθόρυβη ευθύνη να διαφυλάξουμε την ψυχή.
Και στον χορό του φωτός με το σκοτάδι,
ανθίζει το θαύμα —
κάθε χτύπος καρδιάς, ένας ψίθυρος ελπίδας,
μια ανάσταση τρυφερή, μια υπόσχεση αιώνια,
μια ζωή που ψάχνει, και πάντα αξίζει να βρει.
Η Καρδιά του Ουρανού – Λυρική Θεατρική Σκηνή
(Σκηνή: Ένα μεγαλειώδες χειρουργείο, λουσμένο από φως που θυμίζει εκκλησία. Στο κέντρο, ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός, ντυμένος στα λευκά, μοιάζει με μαέστρο. Γύρω του, οι βοηθοί του κινούνται αργά, σαν χορωδία που περιμένει την οδηγία. Μια μεγάλη καρδιά προβάλλεται πάνω στον τοίχο, χτυπώντας αργά, σχεδόν θρηνητικά.)
Πρώτη Άρια – Ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός
(Η φωνή του καθηγητή, βαθιά και ιερή, υψώνεται πάνω από τον χώρο.)
Καθηγητής (μονόλογος-άρια):
*«Ω, καρδιά, μικρός θεός που πάλλεσαι!
Σε κρατώ τώρα, στα χέρια μου,
Ένα εύθραυστο θαύμα,
Ένα σύμπαν κρυμμένο στις φλέβες σου.
Μικρέ μου άνθρωπε, που κοιμάσαι,
Δε βλέπεις τον αγώνα μου.
Μα εγώ, ένας ταπεινός υπηρέτης της ζωής,
Χαράσσω δρόμους για να βρεις ξανά το φως σου!»*
(Η μουσική ανεβαίνει, με έγχορδα που συνοδεύουν τα λόγια του. Η φωνή του γεμίζει ένταση, ενώ το φως πάνω στην καρδιά γίνεται πιο λαμπερό.)
Χορωδία – Οι Βοηθοί
(Οι βοηθοί τραγουδούν απαλά, σαν απόμακρη προσευχή.)
«Ζωή και θάνατος χορεύουν,
Στην κόψη του νυστεριού,
Ο χρόνος σταματάει,
Κι η ελπίδα ανατέλλει ξανά.»
(Η χορωδία συνοδεύει κάθε κίνηση του καθηγητή, δημιουργώντας μια συμφωνία από λόγια, μουσική και σιωπή.)
Δεύτερη Άρια – Ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός
(Η φωνή του καθηγητή γίνεται πιο προσωπική, γεμάτη πόνο και λαχτάρα.)
Καθηγητής Αυξέτνιος Καλαγκός:
«Τι όνειρα κρύβεις μέσα σου, καρδιά;
Τι τραγούδια σιγοψιθυρίζεις,
Στη σιωπή του ύπνου;
Εγώ, ένας ξένος στη ζωή σου,
Φυλάω τις ελπίδες σου,
Πλέκω το μέλλον σου με κλωστές από φως.»
(Παύση. Το φως πάνω στον καθηγητή σβήνει για λίγο. Το κοινό μένει μόνο με τον ήχο του καρδιακού παλμού, που γίνεται πιο αργός και βαθύς.)
Τρίτη Άρια – Ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός
(Η φωνή του τώρα είναι σχεδόν ψίθυρος, σαν εξομολόγηση.)
«Κοιμάσαι τώρα, κι εγώ ξαγρυπνώ.
Κάθε μου κίνηση, προσευχή,
Κάθε μου ανάσα, υπόσχεση.
Όταν ξυπνήσεις, δε θα θυμάσαι το όνομά μου,
Μα εγώ θα θυμάμαι για πάντα
Το τραγούδι της καρδιάς σου που σώθηκε απόψε.»
(Η μουσική κορυφώνεται. Ο παλμός της καρδιάς δυναμώνει. Το φως επιστρέφει πάνω στον ασθενή, που μένει ακίνητος, αλλά γεμάτος ζωή. Η φωνή του καθηγητή υψώνεται για τελευταία φορά.)
Τελική Άρια – Ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός και Χορωδία
(Μαζί τραγουδούν έναν ύμνο στη ζωή.)
«Καρδιά που ξαναγεννιέσαι,
Γίνε φως, γίνε ζωή!
Αφήνουμε πίσω τη σιωπή,
Και βαδίζουμε προς το άπειρο!»
(Η σκηνή τελειώνει με το φως να λούζει τον χώρο. Η καρδιά προβάλλεται πάνω στον τοίχο, χτυπώντας δυνατά, ενώ η μουσική σταματά απότομα. Μένει μόνο ο ήχος της καρδιάς – σταθερός, ζωντανός.)
(Αυλαία.)
Le Cœur du Ciel – Scène Lyrique Théâtrale
(Scène : Une salle d’opération majestueuse, baignée de lumière, semblable à une cathédrale. Au centre, le Professeur Auxentios Kalangos, vêtu de blanc, évoque un chef d’orchestre. Autour de lui, ses assistants se déplacent lentement, tels un chœur en attente d’un signal. Une grande image d’un cœur est projetée sur le mur, battant lentement, presque plaintivement.)
Première Aria – Le Professeur Auxentios Kalangos
(La voix du professeur, profonde et sacrée, s’élève au-dessus de la scène.)
Professeur (monologue-aria) :
*« Ô cœur, petit dieu qui palpite !
Je te tiens maintenant dans mes mains,
Fragile miracle,
Univers caché dans tes veines.
Petit être qui dort,
Tu ne vois pas mon combat.
Mais moi, humble serviteur de la vie,
Je trace des chemins pour que tu retrouves ta lumière ! »*
(La musique s’intensifie, accompagnée par des cordes qui amplifient ses paroles. Sa voix devient plus passionnée, tandis que la lumière sur le cœur brille davantage.)
Chœur – Les Assistants
(Les assistants chantent doucement, comme une prière lointaine.)
« La vie et la mort dansent,
Sur le fil du scalpel,
Le temps s’arrête,
Et l’espoir renaît. »
(Le chœur accompagne chaque mouvement du professeur, créant une symphonie mêlant paroles, musique et silence.)
Deuxième Aria – Le Professeur Auxentios Kalangos
(La voix du professeur devient plus intime, empreinte de douleur et de désir.)
Professeur :
« Quels rêves caches-tu en toi, ô cœur ?
Quels chants murmures-tu,
Dans le silence du sommeil ?
Moi, étranger à ta vie,
Je garde tes espoirs,
Je tisse ton avenir avec des fils de lumière. »
(Pause. La lumière sur le professeur s’éteint brièvement. Le public reste seul avec le son des battements de cœur, lents et profonds.)
Troisième Aria – Le Professeur Auxentios Kalangos
(Sa voix est désormais presque un murmure, comme une confession.)
« Tu dors maintenant, et moi, je veille.
Chaque geste est une prière,
Chaque souffle, une promesse.
Quand tu te réveilleras,
Tu ne connaîtras pas mon nom,
Mais moi, je me souviendrai à jamais
Du chant de ton cœur sauvé cette nuit. »
(La musique atteint son apogée. Les battements de cœur s’intensifient. La lumière revient sur le patient, immobile mais plein de vie. La voix du professeur s’élève une dernière fois.)
Aria Finale – Le Professeur Auxentios Kalangos et le Chœur
(Ils chantent ensemble un hymne à la vie.)
« Cœur qui renaît,
Deviens lumière, deviens vie !
Nous laissons derrière nous le silence,
Et avançons vers l’infini ! »
(La scène se termine alors que la lumière inonde l’espace. Le cœur projeté sur le mur bat fort, tandis que la musique s’arrête brusquement. Ne restent que les battements réguliers du cœur – stables, vivants.)
(Rideau.)
Wie schön, ich bin berührt von der Philisophie dieses Interviews. Einfach großartig