Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταργεί την εξαίρεση (de minimis), που επέτρεπε έως σήμερα την αδασμολόγητη εισαγωγή εμπορευμάτων αξίας έως 150 ευρώ από τρίτες χώρες. Στη θέση της εξαίρεσης εισάγεται πλέον ένας προσωρινός ενιαίος δασμός 3 ευρώ για τα προϊόντα που αποστέλλονται απευθείας στους καταναλωτές. Για παράδειγμα, αν κάποιος παραγγείλει πέντε ίδια μπλουζάκια ή πέντε ίδιες θήκες κινητού, που δηλώνονται με τον ίδιο τελωνειακό κωδικό, η αποστολή θα επιβαρυνθεί με 3 ευρώ. Αν όμως στο ίδιο δέμα υπάρχουν διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων -για παράδειγμα, ένα ζευγάρι παπούτσια και ένα ηλεκτρονικό αξεσουάρ– η επιβάρυνση θα υπολογιστεί ξεχωριστά για κάθε τελωνειακή κατηγορία.
Ποιον θα επιβαρύνει ο δασμός;
Πάντως, ανώτατοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι ο καταναλωτής δεν είναι ο νομικά υπόχρεος για την καταβολή του δασμού. Υπόχρεοι είναι οι πλατφόρμες, οι πωλητές ή οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν την εισαγωγή. Αν το επιπλέον κόστος περάσει τελικά στις τιμές των προϊόντων, αυτό θα αποτελεί επιχειρηματική απόφαση των ίδιων των εταιρειών.
Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι η εξαίρεση των 150 ευρώ είχε σχεδιαστεί για μια εντελώς διαφορετική εποχή, όταν οι ηλεκτρονικές αγορές από τρίτες χώρες ήταν περιορισμένες.
Από την Κίνα πάνω από το 90% των δεμάτων
Σήμερα, όμως, η εικόνα έχει αλλάξει ριζικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Κομισιόν, μόνο το 2025 εισήλθαν στην ΕΕ σχεδόν 5,9 δισεκατομμύρια αντικείμενα μικρής αξίας, δηλαδή περισσότερα από 16 εκατομμύρια δέματα ημερησίως. Αν και αντιστοιχούν στο 97% όλων των τελωνειακών αποστολών, η αξία τους δεν ξεπερνά το 2% των συνολικών εισαγωγών. Σύμφωνα με την Επιτροπή, έως και 65% των δεμάτων δηλώνονται με υποτιμημένη ή λανθασμένη αξία, ενώ πάνω από το 90% προέρχεται από την Κίνα.
Οι Βρυξέλλες επιμένουν ότι το μέτρο δεν στοχεύει συγκεκριμένη χώρα, αλλά αποσκοπεί στην αποκατάσταση ίσων όρων ανταγωνισμού, στην καλύτερη προστασία των καταναλωτών και στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση επικίνδυνων ή μη πιστοποιημένων προϊόντων που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω εκατομμυρίων μικροδεμάτων.
Περαιτέρω μέτρα της ΕΕ
Η κατάργηση της εξαίρεσης αποτελεί μόνο την αρχή. Από τον Νοέμβριο αναμένεται να προστεθεί και τέλος διαχείρισης (handling fee) για τις μικρές αποστολές, ενώ το 2028 θα τεθεί σε λειτουργία ο κόμβος τελωνειακών δεδομένων (EU Customs Data Hub), η νέα ψηφιακή πλατφόρμα που θα επιτρέπει στα τελωνεία να υπολογίζουν τους κανονικούς δασμούς με βάση την αξία, την προέλευση και το είδος κάθε προϊόντος.
Παράλληλα, η Κομισιόν παρακολουθεί ήδη πιθανές προσπάθειες καταστρατήγησης των νέων κανόνων, όπως η δημιουργία μεγάλων αποθηκών εντός της ΕΕ από κινεζικές εταιρείες ηλεκτρονικού εμπορίου.
