Άρθρο του κ. Γιάννη Μηλιού*, υπεύθυνου του τομέα οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ καθηγητή Πανεπιστημίου για την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ.
«Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε μια βαθιά κρίση. Κρίση οικονομική πρώτα απ’ όλα, η οποία όμως παίρνει ευρύτερα κοινωνικά και πολιτικά χαρακτηριστικά, διαπλέκεται με τη χρόνια υποβάθμιση της ποιότητας ζωής και του περιβάλλοντος στη χώρα. Βεβαίως, η κορυφή αυτής της πολύπλευρης κρίσης είναι η άσκημη κατάσταση των δημόσιων οικονομικών, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και το χρέος. Βεβαίως, η δημιουργία του χρέους αποκαλύπτει τη σκληρά ταξική φύση της πολιτικής των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ όλων αυτών των χρόνων. Αποδεικνύει με τον ποιο ξεκάθαρο τρόπο τον ταξικό χαρακτήρα της ανάπτυξης που γνωρίσαμε και το γεγονός ότι η σημερινή κρίση είναι η άλλη όψη της προηγούμενης ανάπτυξης.
Από το 1997 μέχρι το 2007 η Ελλάδα είχε από τους μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης στην Ευρωζώνη με αποτέλεσμα την κατακόρυφη αύξηση του ΑΕΠ κατά 44%. Με σταθερούς τους υπόλοιπους παράγοντες (κρατικά έσοδα, δαπάνες κλπ.) έπρεπε να επέλθει σημαντική μείωση του χρέους ως % του ΑΕΠ, (αφού αυτό ορίζεται πάντα ως ποσοστό επί του ΑΕΠ). Κάτι τέτοιο όμως δεν συνέβη λόγω της τεράστιας μείωσης των φορολογικών συντελεστών στα κέρδη του κεφαλαίου και στη μεγάλη περιουσία, από 45%-40% (το 1981) στο 35% το 2004, στο 25% το 2009, και στο 20% το 2011, με την παράλληλη εισαγωγή μίας πλειάδας φοροαπαλλαγών.
Με αυτή την έννοια, το γεγονός ότι το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ παρέμεινε σταθερό τη δεκαετία πριν την κρίση παρά τη μεγάλη αύξηση του ΑΕΠ κατά 44%, δείχνει ότι το χρέος είναι κυρίως η συσσωρευμένη φοροαπαλλαγή (και όχι φοροδιαφυγή!) του (μικρού και μεγάλου) κεφαλαίου. Επίσης, το χρέος δημιουργούσε μια επικερδή σφαίρα τοποθέτησης κεφαλαίων για τους δανειστές του ελληνικού κράτους, πρώτα απ’ όλα τα εγχώρια και ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Τέλος άλλη μια μεταβλητή του χρέους αποτελούν και οι ιδιωτικοποιήσεις κερδοφόρων τομέων και επιχειρήσεων (που στερούν τους κρατικούς προϋπολογισμούς από σημαντικά έσοδα).
Χαρακτηριστικό έτσι του ελληνικού φορολογικού συστήματος υπήρξε πάντα το μικρό ποσοστό των άμεσων φόρων εισοδήματος και η έμφαση στους έμμεσους φόρους επί της κατανάλωσης, που πλήττουν κυρίως τα χαμηλά εισοδήματα και τα λαϊκά στρώματα. Το 2008, οι άμεσοι φόροι ως ποσοστό της συνολικής φορολογίας ήταν 24,5% έναντι 34,3% στην ΕΕ-27.
Πάνω στη νόμιμη φοροαπαλλαγή των «εχόντων και κατεχόντων» προστίθεται η φοροδιαφυγή και εισφοροδιαφυγή, που όπως και η διαφθορά διευκολύνονται από τη διάλυση των ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους. Είναι χαρακτηριστικό ότι για 900.000 περίπου επιχειρήσεις υπάρχουν περίπου 1000 ελεγκτές!
Η κρίση των δημόσιων οικονομικών δεν προήλθε, λοιπόν, ούτε από τους «ψηλούς μισθούς» των δημοσίων υπαλλήλων, ούτε από τον «μεγάλο αριθμό τους». Τα αποτελέσματα της πρόσφατης απογραφής έδειξαν ότι ο λεγόμενος «υπερπληθυσμός» του δημοσίου δεν στηρίζεται στα πραγματικά δεδομένα. Το σύνολο των υπαλλήλων που καταγράφτηκε έφτασε τους 768.009, περιλαμβάνοντας τους μόνιμους υπάλληλους, τους δικαστικούς και τους δημόσιους λειτουργούς (625.738), τους υπαλλήλους ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου (53.833), τους υπαλλήλους ιδιωτικού δικαίου ορισμένου χρόνου (44.811), τους συμβασιούχους έργου (14.345), τους αιρετούς (12.609) και άλλες πιο ολιγάριθμες κατηγορίες. Μάλιστα και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των απογραφέντων υπαλλήλων ήταν πολύ ικανοποιητικά, με το 39% να έχει πανεπιστημιακή εκπαίδευση και το 28% δευτεροβάθμια, ενώ το 9% έχει τεχνολογική εκπαίδευση. Υπάρχει και ένα αξιοπρόσεκτο 10% με μεταπτυχιακό ή διδακτορικό δίπλωμα.
Προς μεγάλη απογοήτευση των προπαγανδιστών του Μνημονίου η σύγκριση με τις άλλες χώρες της ΕΕ αποδεικνύει ότι ο ισχυρισμός περί «υπερπληθυσμού» των δημοσίων υπαλλήλων στην Ελλάδα είναι ψευδής. Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια σχετικά χαμηλή θέση ως προς τον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων που διατηρεί σε σύγκριση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ενώ εξίσου χαμηλό είναι το ποσοστό των εργαζομένων στο Δημόσιο σε σχέση με το σύνολο των εργαζομένων. Και μάλιστα αυτά τα στοιχεία ισχύουν για τις τελευταίες τρεις δεκαετίες!».
*Ο Γιάννης Μηλιός γεννήθηκε στην Αθήνα το 1952. Σπούδασε στο Πολυτεχνείο του Ντάρμστατ και έκανε περαιτέρω σπουδές στην Αθήνα και τη Γερμανία. Σήμερα, είναι καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο. Τον Οκτώβριο του 1982 ίδρυσε μαζί με άλλους την τριμηνιαία επιθεώρηση οικονομικής και πολιτικής θεωρίας “Θέσεις”, στην οποία μέχρι σήμερα είναι διευθυντής. Είναι συγγραφέας περισσότερων από 200 άρθρων σε ελληνικές και διεθνείς εκδόσεις. Πέραν της ελληνικής, τα κείμενά του έχουν κυκλοφορήσει στην αγγλική, γερμανική, γαλλική, ισπανική, ιταλική και τουρκική γλώσσα. Στο συγγραφικό του έργο ασχολείται με την οικονομική θεωρία και τον Μαρξισμό.
