Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, δήλωσε ότι οι ηγέτες θα συζητήσουν τρόπους βελτίωσης της μεθοδολογίας Διεύρυνσης, δηλαδή του πλαισίου κανόνων που διέπει την ενταξιακή διαδικασία, από το άνοιγμα και το κλείσιμο των διαπραγματευτικών κεφαλαίων έως την αξιολόγηση της προόδου των υποψηφίων χωρών. «Η Διεύρυνση δεν είναι ουτοπία. Μπορεί να γίνει πραγματικότητα τα επόμενα χρόνια», τόνισε, υπογραμμίζοντας ότι η ΕΕ οφείλει να εργαστεί «σκληρότερα και ταχύτερα» για την επίτευξη του στόχου.
Γαλλογερμανική πρόταση για την ενταξιακή διαδικασία
Λίγες ώρες πριν από τη Σύνοδο στο Τίβατ, Γαλλία και Γερμανία κατέθεσαν κοινό non-paper με τίτλο «Νέο Μομέντουμ για τη Διεύρυνση» -το οποίο έχει στη διάθεσή της η DW- και που προτείνει αφενός την απλούστευση της υφιστάμενης μεθοδολογίας μέσω συγχώνευσης ορισμένων διαδικαστικών σταδίων, όπου το εισηγείται η Κομισιόν, και αφετέρου τη δημιουργία νέας στρατηγικής «προένταξης».
Συγκεκριμένα, η πρόταση προβλέπει σταδιακή και αναστρέψιμη ενσωμάτωση των υποψηφίων χωρών σε πολιτικές και θεσμούς της Ένωσης, ανάλογα με την πρόοδό τους στις μεταρρυθμίσεις. Μεταξύ των κινήτρων περιλαμβάνονται η προνομιακή πρόσβαση στην ενιαία αγορά, συμμετοχή σε προγράμματα όπως το Erasmus+ και το Horizon Europe, ενισχυμένη συνεργασία στους τομείς άμυνας και ασφάλειας, καθώς και σταδιακή απόδοση καθεστώτος παρατηρητή σε ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και συμμετοχή -χωρίς δικαίωμα ψήφου- σε ορισμένες συνεδριάσεις του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Σε πιο προχωρημένο στάδιο προβλέπεται ακόμα και συμμετοχή στην ενιαία αγορά μέσω ενός μοντέλου τύπου «ΕΟΧ+».
Η γαλλογερμανική πρωτοβουλία έρχεται λίγες μόλις ημέρες μετά την πρόταση του Γερμανού καγκελάριου για απόδοση καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» (associate member) στην Ουκρανία. Παρότι το Παρίσι και το Βερολίνο αποφεύγουν τον συγκεκριμένο όρο, η λογική των δύο προτάσεων είναι παρόμοια: παροχή, δηλαδή, απτών πολιτικών και οικονομικών οφελών στις υποψήφιες χώρες πριν από την πλήρη ένταξη. Η βασική διαφορά είναι ότι το γαλλογερμανικό σχέδιο παρουσιάζει τη σταδιακή ενσωμάτωση ως «εργαλείο» επιτάχυνσης της Διεύρυνσης, και όχι ως εναλλακτικό καθεστώς έναντι πλήρους ένταξης.
Μήνυμα Κόστα στη Σερβία
Παράλληλα, προβληματισμό εξακολουθεί να προκαλεί η πολιτική κατάσταση στη Σερβία, αλλά και η φιλορωσική της στάση. Κατά τη χθεσινή του επίσκεψη στο Βελιγράδι, ο Αντόνιο Κόστα έστειλε σαφές μήνυμα ότι «η Διεύρυνση βασίζεται στην εμπιστοσύνη» υπογραμμίζοντας πως η Σερβία οφείλει να ευθυγραμμιστεί με τις πολιτικές και τις αξίες της ΕΕ, ιδίως με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας.
