Ο Πέτερ Μάγκιαρ, 45 ετών, δικηγόρος, πρώην διπλωμάτης και ηγέτης της αντιπολίτευσης της Ουγγαρίας τα τελευταία δύο χρόνια, δεν φάνηκε ποτέ να υποφέρει από έλλειψη αυτοπεποίθησης. Αλλά κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας, και ιδιαίτερα τις τελευταίες εβδομάδες πριν από τις εκλογές της 12ης Απριλίου, ο επικεφαλής του κόμματος Tisza υπέστη μια ακόμη αξιοσημείωτη μεταμόρφωση – ήδη παρουσιάζεται ως ο νικητής και διαχειριστής της μετάβασης της εξουσίας. Εκφράζει το αίσθημα ενός μεγάλου τμήματος του ουγγρικού πληθυσμού. Η αυξανόμενη δυσαρέσκεια με τον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν και το σύστημά του είναι παρούσα εδώ και αρκετό καιρό. Τώρα, ωστόσο, υπάρχει μια αίσθηση προσμονής για θεμελιώδεις αλλαγές στη χώρα – αλλά και σημαντική ανησυχία λόγω της προεκλογικής εκστρατείας του Όρμπαν, η οποία έχει κατασκευάσει έναν παράλληλο κόσμο γεμάτο εικονικούς κινδύνους για την Ουγγαρία. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, υπάρχει διάχυτος φόβος ότι το καθεστώς Όρμπαν θα ακυρώσει τις εκλογές την τελευταία στιγμή ή θα νοθεύσει τα αποτελέσματα.
Μαζική αλλαγή διάθεσης
Ο πολιτικός επιστήμονας και κοινωνιολόγος Λάζλο Κέρι, κάποτε καθηγητής του νεαρού φοιτητή νομικής Βίκτορ Όρμπαν, βλέπει ομοιότητες με την αλλαγή καθεστώτος στην Ουγγαρία το 1989/90. Αναμένει την υψηλότερη προσέλευση ψηφοφόρων από τις πρώτες ελεύθερες βουλευτικές εκλογές τον Μάρτιο του 1990. Ταυτόχρονα, πρόσθεσε, «είναι επίσης μια εκλογή που μπορεί να επηρεάσει το μέλλον της Ευρώπης, σε μια κατάσταση όπου η Ευρώπη αναζητά τον δρόμο της».
Οι ερευνητές εκλογών Άτιλα Γιούχαζ και Ρόμπερτ Λάζλο του Ινστιτούτου Πολιτικού Κεφαλαίου με έδρα τη Βουδαπέστη παρατηρούν μια μετατόπιση στο τελικό στάδιο της προεκλογικής εκστρατείας του κόμματος Fidesz στο σύνθημα «Η Ασφαλής Επιλογή». Αντίθετα με τις αρχικές προσδοκίες, δεν ήταν ο Όρμπαν και το κόμμα του που κυριάρχησαν στην προεκλογική εκστρατεία τις τελευταίες εβδομάδες. Θεαματικές αποκαλύψεις σχετικά με τις σκοτεινές και διεφθαρμένες πρακτικές εντός του συστήματος εξουσίας βρέθηκαν στο επίκεντρο. Αυτό προφανώς οδήγησε σε μια τεράστια μετατόπιση του κλίματος μεταξύ πολλών αναποφάσιστων ψηφοφόρων.
Επιθυμία για μια «Νέα Αρχή»
Τα περισσότερα ανεξάρτητα ερευνητικά ινστιτούτα προβλέπουν μια σαφή νίκη για το κόμμα Tisza του Μάγκιαρ λίγο πριν από τις εκλογές. Ενώ τέτοιες δημοσκοπήσεις θα πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή, καθώς συχνά δεν αντικατοπτρίζουν με ακρίβεια τα βασικά δημογραφικά στοιχεία των ψηφοφόρων και τις περιοχές στην Ουγγαρία, ένα πράγμα είναι σίγουρο: μια σαφής πλειοψηφία των ψηφοφόρων επιθυμεί το τέλος του καθεστώτος Όρμπαν και μια νέα αρχή για τη χώρα – πολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά.
Ίσως ο μεγαλύτερος καταλύτης για αυτή τη μετατόπιση της κοινής γνώμης ήταν μια συνέντευξη με τον πρώην αστυνομικό ερευνητή Μπέντσε Ζάμπο, του οποίου το τμήμα για την καταπολέμηση της διαδικτυακής παιδικής πορνογραφίας χρησιμοποιήθηκε σε μια επιχείρηση πληροφοριών της κυβέρνησης εναντίον του. Πρόκειται για μια άνευ προηγουμένου και, στις λεπτομέρειές της, τραγελαφική υπόθεση στην πρόσφατη ουγγρική ιστορία. Εκατοντάδες χιλιάδες Ούγγροι προφανώς ταυτίστηκαν με τον ευσυνείδητο, έντιμο και απολιτικό αστυνομικό ερευνητή Ζάμπο, του οποίου οι ανησυχίες για βρώμικες πολιτικές επιχειρήσεις αντιμετωπίστηκαν με αδιαφορία από τη μεριά των ανωτέρων του.
Αγορά ψήφων και συγκάλυψη κινδύνων
Οι αποκαλύψεις πριν από λίγες ημέρες σχετικά με τις επισφαλείς έως καταστροφικές συνθήκες στον ουγγρικό στρατό συνάντησαν μια παρόμοια μεγάλη ανταπόκριση, ενώ ταυτόχρονα η ουγγρική κυβέρνηση σχεδίαζε μια δαπανηρή στρατιωτική αποστολή στο κεντροαφρικανικό κράτος Τσαντ – προφανώς αποκλειστικά επειδή ο γιος του πρωθυπουργού Όρμπαν, Γκάσπαρ, είχε επινοήσει ένα παράξενο, θρησκευτικά υποκινούμενο όραμα διάσωσης για την Αφρική. Η φαινομενικά περίπλοκη πορεία της ζωής του γιου του Όρμπαν, από τις θητείες στο ουγγρικό επαγγελματικό ποδόσφαιρο μέχρι ένα κίνημα χριστιανικής αναβίωσης στην Ουγκάντα και τέλος στη βρετανική στρατιωτική ακαδημία Σάντχερστ, απασχολεί συχνά την Ουγγαρία εδώ και χρόνια.
Πολλά άλλα σκάνδαλα έχουν επίσης συγκλονίσει το ουγγρικό κοινό τις τελευταίες εβδομάδες: Για παράδειγμα, το ντοκιμαντέρ «Η Τιμή της Φωνής», που κυκλοφόρησε στο YouTube στα τέλη Μαρτίου, αποκαλύπτει πώς το κόμμα Fidesz του Όρμπαν αγοράζει τις ψήφους φτωχών Ούγγρων, Ρομά και ναρκομανών εδώ και χρόνια. Στις αρχές Φεβρουαρίου, αποκαλύφθηκε ότι το εργοστάσιο μπαταριών της Samsung στο Γκοντ, βόρεια της Βουδαπέστης, εκθέτει τους εργαζόμενους σε ακραίους κινδύνους για την υγεία και μολύνει το περιβάλλον – η κυβέρνηση Όρμπαν το γνώριζε αυτό εδώ και πολύ καιρό, αλλά το απέκρυψε. Ταυτόχρονα, οι Ούγγροι έμαθαν για την πολυτελή ανακαίνιση του κτηρίου της Εθνικής Τράπεζας στη Βουδαπέστη. Ο πρώην διοικητής της Εθνικής Τράπεζας, Γκιόργκι Μάτολτσι, κάποτε ο σημαντικότερος οικονομικός σύμβουλος του Όρμπαν, είχε, μεταξύ άλλων, μια ιδιωτική τουαλέτα εξοπλισμένη με επιχρυσωμένες βούρτσες τουαλέτας. Η οικογένεια Μάτολτσι, μαζί με τα παράνομα αποκτηθέντα κέρδη της, προφανώς έχει έκτοτε καταφύγει στο Ντουμπάι.
Βοήθεια από το Κρεμλίνο;
Αυτό ενίσχυσε τη δημόσια εικόνα μιας ελίτ που πλουτίζει αναίσχυντα, που δεν ενδιαφέρεται για την υγεία του πληθυσμού ή το περιβάλλον στην Ουγγαρία και, παρά ταύτα, κατηγορεί συνεχώς τους επικριτές της ότι βλάπτουν τα εθνικά συμφέροντα. Το τελευταίο είναι πιθανό να ακουστεί πολύ κυνικό σε πολλούς Ούγγρους. Τις τελευταίες ημέρες, ουγγρικά και διεθνή μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν απομαγνητοφωνήσεις και ηχογραφήσεις συνομιλιών μεταξύ του Βίκτορ Όρμπαν και του υπουργού Εξωτερικών του, Πέτερ Σιγιάρτο, με τη ρωσική ηγεσία. Αυτά αποκαλύπτουν ότι οι δύο προσφεύγουν στο Κρεμλίνο με έναν εξαιρετικά ντροπιαστικό τρόπο. Για παράδειγμα, ο Όρμπαν συγκρίνει τον εαυτό του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλάντιμιρ Πούτιν, σαν ποντίκι που βοηθά το λιοντάρι.
Παραδόξως, ο πρωθυπουργός και το κόμμα του έχουν απαντήσει ως επί το πλείστον όχι με διαψεύσεις, αλλά με δηλώσεις όπως η υπεράσπιση της Ουγγαρίας από κατασκοπεία, απόπειρες πραξικοπήματος ή στρατιωτικές επιθέσεις από την Ουκρανία. Όλη η εκστρατεία του Όρμπαν και του κόμματός του βασίζεται στο αφήγημα της παρέμβασης από την Ουκρανία και την ΕΕ. Κορυφώθηκε με την γκροτέσκα δήλωση του Όρμπαν ότι οι εκλογές αφορούσαν το αν «ο Ζελένσκι ή εγώ θα σχηματίσουμε την επόμενη ουγγρική κυβέρνηση». Για πρώτη φορά, η προεκλογική εκστρατεία είδε επίσης τη μαζική χρήση βίντεο με ψεύτικο περιεχόμενο που δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη. Ήταν η πρώτη τέτοια σύγχρονη ευρωπαϊκή προεκλογική εκστρατεία στην οποία δημιουργήθηκε τεχνητά μια παράλληλη πραγματικότητα σε τόσο μεγάλη κλίμακα.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
