Απρόσμενο «φρένο» στις φιλοδοξίες των Βρυξελλών να δώσουν νέα δυναμική στη διεύρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης έβαλαν οι Ισλανδοί. Με ποσοστό 52,8% απέρριψαν στο δημοψήφισμα του Σαββάτου την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, έναντι 47,2% που ψήφισε «ναι», κλείνοντας ουσιαστικά το ζήτημα της ένταξης για τα επόμενα χρόνια.
Το αποτέλεσμα – που επισήμως δημοσιεύθηκε χθες – αποτελεί πολιτικό πλήγμα για την Ε.Ε., καθώς δοκιμάζει το επιχείρημα ότι, σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, μπορεί να λειτουργήσει ως πόλος έλξης όχι μόνο για τις υποψήφιες χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και των Δυτικών Βαλκανίων, αλλά και για εύπορες χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά.
Για τους Ισλανδούς, ωστόσο, το σημερινό μοντέλο φαίνεται να αρκεί. Η χώρα συμμετέχει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), έχει πρόσβαση στην ενιαία αγορά και ανήκει στη ζώνη Σένγκεν, ενώ για την ασφάλειά της βασίζεται στο ΝΑΤΟ και στη διμερή αμυντική συμφωνία με τις ΗΠΑ.
«Οι πολίτες είναι ικανοποιημένοι με τη συμφωνία του ΕΟΧ. Είναι ικανοποιημένοι με τη σημερινή σχέση με την Ε.Ε.», παραδέχθηκε η πρωθυπουργός Κρίστρουν Φρόσταντοτιρ στη σχετική συνέντευξη Τύπου χθες, ξεκαθαρίζοντας ότι η κυβέρνησή της δεν θα επιδιώξει ενταξιακές διαπραγματεύσεις έως τις επόμενες εκλογές, που προγραμματίζονται για το 2028.
Ούτε οι απειλές του Ντόναλντ Τραμπ για τη Γροιλανδία, ούτε η αβεβαιότητα γύρω από τη στάση της Ουάσιγκτον έναντι του ΝΑΤΟ κατάφεραν τελικά να υπερκεράσουν το ζήτημα που βάρυνε περισσότερο στην κάλπη: την αλιεία.
Τα θαλάσσια προϊόντα αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 40% της αξίας των ισλανδικών εξαγωγών, ενώ η προοπτική υπαγωγής στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική της Ε.Ε. τροφοδότησε φόβους για απώλεια εθνικού ελέγχου επί της τεράστιας ισλανδικής ΑΟΖ.
Συγκρατημένη αντίδραση των Βρυξελλών
Η αντίδραση των Βρυξελλών υπήρξε χθες αρκετά συγκρατημένη. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα δήλωσε ότι η Ε.Ε. «σέβεται πλήρως τη δημοκρατική επιλογή του ισλανδικού λαού».
Μετά από ανταλλαγή μηνυμάτων με την Ισλανδή πρωθυπουργό στη διάρκεια και μετά την καταμέτρηση, πρόσθεσε ότι «η Ισλανδία παραμένει ένας από τους στενότερους και πιο αξιόπιστους εταίρους της Ε.Ε., ιδίως μέσω του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου».
Η Φρόσταντοτιρ, από την πλευρά της, εξέφρασε την πρόθεσή της να συνεχιστεί η ενίσχυση των σχέσεων με την Ένωση.
Πολιτικό πλήγμα για τη διεύρυνση της ΕΕ
Το ισλανδικό «όχι» έρχεται σε μια περίοδο όπου η διεύρυνση επιστρέφει στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας, ενώ θα αποτελέσει ένα από τα βασικά θέματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Οκτωβρίου.
Με το Μαυροβούνιο να φιλοδοξεί να ενταχθεί έως το 2028, επανέρχεται παράλληλα και η συζήτηση για περιορισμό της ομοφωνίας και μοντέλα σταδιακής ένταξης, στη «σκιά» και του κρίσιμου εκλογικού κύκλου του 2027 σε αρκετά κράτη-μέλη.
