Μιλά σήμερα στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο ο πανεπιστημιακός και συγγραφέας Κώστας Βεργόπουλος.
Συνέντευξη στον Αποστόλη Ζώη.
“Η ανάρμοστη σχέση. Ελλάδα-Ευρώπη”. Πρόκειται για την τελευταία συγγραφική δουλειά του Πανεπιστημιακού και συγγραφέα Κώστα Βεργόπουλου. Στο βιβλίο αυτό, ο Κώστας Βεργόπουλος εντοπίζει τις αιτίες για το σημερινό ελληνικό και ευρωπαϊκό ναυάγιο, ενώ τεκμηριώνει προϋποθέσεις για την απεμπλοκή από αυτό.
Σήμερα ο ιδιος μιλά στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ όπου ανάμεσα σε άλλα τονίζει:
«Η γερμανική επίβλεψη βασίζεται στην επέκταση της λιτότητος, στις περικοπές μισθών, συντάξεων, εισοδημάτων και δημοσίων δαπανών, πράγμα που επισπεύδει την ύφεση. Όμως, η Γερμανία δεν ανησυχεί, αφού πιστεύει ότι η ύφεση κάνει καλό, ότι συνιστά «θεραπευτική αγωγή», προκειμένου να κλείσουν οι μη ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας και να επιβιώσει ό,τι είναι υγιές και ανταγωνιστικό. Ωστόσο, με την ύφεση τίποτα δεν εξυγιάνεται και όλα καταρρέουν, ακόμη και οι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας».
Ο Κώστας Β. Βεργόπουλος γεννήθηκε το 1942 στην Αθήνα. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Οικονομικές και Πολιτικές Επιστήμες στη Σορβόννη. Διδάκτωρ Οικονομικών Επιστημών (Doctorat d’ Etat) του Πανεπιστημίου της Σορβόννης. Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Επισκέπτης καθηγητής σε Πανεπιστήμια της Βόρειας και Νότιας Αμερικής. Διεθνής εμπειρογνώμων στο Ηνωμένα Εθνη και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Έργα του ιδίου:Το Αγροτικό Ζήτημα στην Ελλάδα («Εξάντας», 1975). Ο Δύσμορφος Καπιταλισμός (σε συνεργασία με τον Samir Amin, Παπαζήσης, 1975). Κράτος και Οικονομική Πολιτική στον 19ο Αιώνα («Εξάντας», 1978). Εθνισμός και Οικονομική Ανάπτυξη («Εξάντας», 1979). Η Ελλάδα σε Εξέλιξη (διεύθυνση, «Εξάντας», 1985). Οι Νέες Τεχνολογίες στην Ευρωπαϊκή Οικονομία Τροφίμων (Βρυξέλλες, 1986). Η Απο-ανάπτυξη Σήμερα («Εξάντας», 1987). Εκδόσεις των έργων του κυκλοφορούν επίσης στα γαλλικά, αγγλικά, ισπανικά, πορτογαλικά, ιταλικά, ολλανδικά, κινέζικα.
-Στο τελευταίο βιβλίο σας «Η ανάρμοστη σχέση. Ελλάδα-Ευρώπη» εκτιμάτε ότι η Γερμανία δεν αντιμετωπίζει το χρέος και το έλλειμμα ως οικονομικό πρόβλημα, αλλά ως «αμαρτία», που πρέπει να εξαγορασθεί με επαχθή και οδυνηρό τρόπο από την κάθε «αμαρτωλή» χώρα, που στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η Ελλάδα; Ποια ακριβως η άποψή σας;
«Στο βιβλίο μου εξηγώ ότι η Γερμανία μετέτρεψε ένα οικονομικό πρόβλημα σε «ηθικό» και «θρησκευτικό», ώστε έτσι τελικά το αρχικό πρόβλημα που ήταν διαχειρήσιμο, να περιπλέκεται και να αποβαίνει ανεπίλυτο. Για την παροχή άφθονου και φθηνού χρήματος κατάτην περίοδο 2001-2008, ευθύνονται πολύ περισσότερο οι γερμανικές τράπεζες, που κερδοσκοπούσαν παρέχοντας επισφαλείς πιστώσεις, όπως και οι αμερικανικές τράπεζες, παρά οι Έλληνες δανειολήπτες. Για την δημιουργία της χρηματιστικής φούσκας ευθύνονται ασύγκριτα περισσότερο οι κερδοσκόποι, παρά οι καταναλωτές. Εξάλλου, κατά την περίοδο 2001-2008, η ελληνική οικονομία αυξήθηκε με τριπλάσιο ρυθμό από ό,τι η γερμανική. Τα γερμανικά πλεονάσματα προέρχονται από τα ελλείμματα της Ελλάδος και των άλλων χωρών του ευρωπαϊκού Νότου. Η γερμανική αρετή προβάλλει λόγω της «αμαρτίας» των εταίρων της. Εάν όλοι ήσαν «ενάρετοι», δηλαδή ισοσκελισμένοι, τότε η Γερμανία θα έπαυε να είναι πλεονασματική, θα έχανε την «αρετή» της. Σήμερα, με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για μηδενικά ισοζύγια, όλες οι χωρες ταυτοχρονα προσπαθουν να μειωσουν τις εισαγωγες και να αυξήσουν τις εξαγωγές τους. Αυτό δεν είναι δυνατόν, αφού κάθε χώρα επιρρίπτει έτσι τα ελλείμματά της στις άλλες, με αποτέλεσμα όλες μαζί σήμερα να βυθίζονται στην ύφεση και στην ανεργία».
-Ποιο είναι σήμερα το δόγμα του νεοφιλελευθερισμού, που έχει εκπέσει ακόμη και στις αγγλοσαξονικές χώρες, από τις οποίες ξεκίνησε;
«Το δόγμα της ασυδοσίας των τραπεζών και του χρηματοπιστωτικού τομέα. Στην Αμερική και στη Βρετανία, μετά το 2008, ελήφθησαν μέτρα για την επιτήρηση και τον δημόσιο έλεγχο στον χρηματοπιστωτικό τομέα. Έγιναν ακόμη και εθνικοποιήσεις πιστωτικών ιδρυμάτων. Απαγορεύθηκε στις τράπεζες να παίζουν στα χρηματιστήρια με χρήματα των καταθετών τους. Στην Ευρώπη αυτό δεν έχει γίνει και οι τράπεζες όχι μόνον παραμένουν ασύδοτες, αλλά και επικρατεί το δόγμα ότι για να βγούμε από την κρίση χρειάζεται ακόμη περισσότερη ασυδοσία των τραπεζών, δηλαδή αυτών που την έχουν προκαλέσει. Στην Ευρώπη οι υπεύθυνες για την κρίση τράπεζες διασώζονται με χρήματα των φορολογουμένων, με χρήματα που αφαιρούνται από την συνολική ρευστότητα της οικονομίας. Έσι, κάθε ενίσχυση των τραπεζών συνεπάγεται ταυτόχρονα αφαίμαξη και εξασθένιση της οικονομίας».
-Η Ευρωπαϊκή διαχείριση, υπό γερμανική επίβλεψη βρίσκεται σε σωστο ή λάθος δρόμο;
«Η γερμανική επίβλεψη βασίζεται στην επέκταση της λιτότητος, στις περικοπές μισθών, συντάξεων, εισοδημάτων και δημοσίων δαπανών, πράγμα που επισπεύδει την ύφεση. Όμως, η Γερμανία δεν ανησυχεί, αφού πιστεύει ότι η ύφεση κάνει καλό, ότι συνιστά «θεραπευτική αγωγή», προκειμένου να κλείσουν οι μη ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας και να επιβιώσει ό,τι είναι υγιές και ανταγωνιστικό. Ωστόσο, με την ύφεση τίποτα δεν εξυγιάνεται και όλα καταρρέουν, ακόμη και οι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας. Κατεδάφιση δεν σημαίνει εξυγίανση. Όταν όλα καταρρέουν, τότε το έργο της εξυγίανσης δεν διευκολύνεται, αλλά περιπλέκεται και αποβαίνει αδύνατο».
-Το πρόσφατο βιβλίο σας έχει τίτλο «Η ανάρμοστη σχέση. Ελλάδα-Ευρώπη». Τι ακριβώς θέλετε να πείτε με αυτό τον τίτλο; Τι εννοείτε; Πιστεύετε ότι η Ελλάδα έχει σήμερα παγιδευτεί στην Ευρώπη και πραγματικά δεν μπορεί να κάνει τίποτα μόνη της; Εσείς στο βιβλίο σας τι προτείνετε;
«Η σχέση της Ελλάδας με την Ευρώπη ήταν και παραμένει «αταίριαστη». Αυτό είναι γεγονός. Ωστόσο, αυτό δεν αρκεί για να συμπεράνουμε ότι η σχέση αυτή δεν έχει μέλλον. Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι το εάν μια σχέση είναι ανάρμοστη ή όχι, αλλά το πώς αυτή αντιμετωπίζεται. Ποιας διαχείρισης τυγχάνει. Οι αποκλίσεις σήμερα μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών είναι απο 1 έως 2 ή 2,5. Στην Αμερική, οι αποκλίσεις μεταξύ των πολιτειών είναι απο 1 έως 5-6, χωρίς αυτό να εμποδίζει την ομαλή λειτουργία του αμερικάνικου οικονομικού συστήματος. Εάν περιμένουμε η Ελλάδα και ο ευρωπαϊκός Νότος να συμμορφωθούν με το γερμανικό υπόδειγμα κοινωνίας και οικονομίας για να υπάρξει τότε η Ευρώπη, τότε φοβούμαι ότι θα περιμένουμε ματαίως. Ωστόσο, οι σημερινές αποκλίσεις μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο σώφρονος και αποτελεσματικής διαχείρισης, ώστε το ευρώ και η ευρωπαϊκή οικονομία να λειτουργήσει σαν σύνολο. Δεν είναι διόλου απαραίτητο όλες οι περιοχές του ευρώ να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Όπως ακριβώς και στα πλαίσια ενός έθνους, δεν είναι απαραίτητο όλες οι περιοχές να είναι ευθυγραμμισμένες με την πλέον επιτυχημένη. Για την συνοχή, απαιτούνται τακτικές μεταβιβάσεις πόρων από τις πλεονασματικές περιοχές προς τις ελλειμματικές και αυτό μπορεί να διασφαλίζεται ακόμη και χωρίς πολιτική ένωση ούτε και οικονομική. Όπως λόγου χάρη αυτό συμφωνήθηκε πρόσφατα για την τραπεζική ένωση της Ευρώπης. Οι ευρωπαϊκές τράπεζες ενοποιούνται, χωρίς η Ευρώπη να αποτελεί ένα έθνος, χωρίς πολιτική ούτε οικονομική ένωση. Αρκεί μόνον να διατιίθενται τα απαιτούμενα κονδύλια για αυτό τον σκοπό. Οι αποκλίσεις αναάμεσα στα τραπεζικά συστήματα μεταξύ των χωρών δεν εμπόδισαν την πολιτική απόφαση για την ενοποίηση. Θα πρέπει ό,τι χάνει κάθε χώρα με την εξουδετέρωση της εθνικής νομισματικής πολιτικής να το βρίσκει σε μεταβιβάσεις, που θα της επιτρέπουν την συνεχή προσαρμογή στις νέες και συνεχώς μεταβαλλόμενες διεθνείς συνθήκες».
-Ο όρος «ανάπτυξη» όπως την εννοούν οι εκπρόσωποι της τρόικας κινείται σε σωστή κατεύθυνση; Ή απλά στόχος είναι η υφαρπαγή του πλούτου της χώρας; Ποια είναι η δική σας άποψη;
«Η τρόικα βασιίζεται σε αυθαιίρετη και ατεκμηριίωτη υπόθεση ότι δηήθεν όταν το κόστος εργασίας συμπιεσθεί και κατέλθει, τότε θα προστρέξουν οι ξένες επενδύσεις για να επωφεληθούν. Ωστόσο, εάν αυτό ήταν βάσιμο, τότε χώρες όπως η Βουλγαρία θα έπρεπε να προσελκύουν αφθονία ξένων επενδύσεων. Φυσικά, αυτό δεν συμβαίνει και οι οικονομικοί μετανάστες δεν φεύγουν από την Ελλάδα προς την Βουλγαρία, αλλά αντίστροφα, από την τελευταία προς την χώρα μας. Οπωσδήποτε, με την γενική κατάρρευση στην χάρα μας, προδοκάται ότι θα πέσουν επίσης οι τιμές των περιουσιακών στοιχείων είτε των ιδιωτών και των επιχειρήσεων είτε του δημοσιίου. Κάτι τέτοιο θα επιβράβευε τα «κοράκια», τους «γύπες» και τα κάθε είδους αρπακτικά που καιροφυλακτούν για να βάλουν στο χέρι αυτά τα στοιχεία. Ωστόσο, ακόμη και αυτή η προοπτική παραμένει επί του παρόντος μετέωρη, ενόσω το μέλλον της ελληνικής οικονομίας απροδιόριστο και ασαφές. Χρειάζεται πάντα αρκετή δόση αισιοδοξίας για να επενδύσει κάποιος σε υπό κατεδάφιση χώρα».
-Πρόσφατα σε μια συνέντευξή σας είχατε δηλώσει ότι “η ανάρμοστη σχέση της χώρας μας με την Ευρώπη και ειδικά την Γερμανία, αντί να γίνεται αρμοστή, αποβαίνει σήμερα ακόμη πιο ανάρμοστη και η ευθύνη γι’ αυτό ανάγεται πολύ περισσότερο στον ισχυρό πόλο της σχέσης παρά στον αδύναμο”. Τι θέλετε ακριβώς να πείτε;
«Η σχεέση της χώρας μας με την Ευρώπη παραμένει ανάρμοστη και μάλιστα περισσότερο σήμερα από ό,τι στο παρελθόν. Αυτό οφείλεται όχι τόσο στην ίδια την σχέση καθαυτή, αλλά στην ανωφελή και αντιπαραγωγική διαχείριση της από τις ευρωπαϊκές αρχές. Εάν η Γερμανία συνεχίζει να τιμωρεί ό,τι αποκλίνει απο αυτήν, τότε πολύ σύντομα θα βρεθεί μόνη της, ακόμη και η δυτική πλευρά της θα αποκηρύξει την ανατολική, ο Βορράς τον Νότο και ο Νότος τον Βορρά. Οι διαφορές και αποκλίσεις διατηρούνται μέχρι σήμερα στην Ευρωζώνη των 17 χωρών, η οποία περιλαμβάνει ισάριθμα διαφορετικά και αποκλίνοντα συστήματα εργασιακών σχέσεων. Ωστόσο, οι υπάρχουσες αποκλίσεις δεν συνιστούν επαρκή λόγο για την αποδόμηση του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Όπως στην Αμερική, η ύπαρξη πλειόνων και αποκλινόντων εθνικών υποσυστημάτων εμπλουτίζει την Ευρωπαϊκη Ένωση και δεν αποτελεί αιτία διαζυγίου ούτε αποχωρισμού με καμιά από τις χώρες που μετέχουν αυτής. Υπό τον όρο φυσικά της αλληλεγγύης μεταξύ των περιοχών που την συναπαρτίζουν και την συγκροτούν. Εάν σήμερα η Γερμανία ακολουθεί εγωϊστική πολιτική και επιρρίπτει το κόστος της προσαρμογής στους αδύναμους εταίρους της, αυτό δεν σημαίνει διόλου ότι ο συντονισμός μεταξύ των εταίρων δεν είναι σε θέση να αποκαταστήσει μια εκ διαμέτρου αντίθετη πολιτική, προς όφελος του συνόλου των μετεχόντων στο ευρωπαϊκό εγχείρημα».
