Δεδομένου ότι πολλά ιδίως ναζιστικά σύμβολα είναι παράνομα στη Γερμανία, οι πωλητές στρέφονται διαρκώς περισσότερο σε μία κωδικοποιημένη γλώσσα για να παρακάμπτουν τον νόμο. Ο Χίτλερ για παράδειγμα αποδίδεται ως «HTLR» και η σβάστικα («Hakenkreuz») ως «HKNKRZ».
Η καμπάνια «Recht Gegen Rechts» – «Δίκαιο κατά της Δεξιάς» – βρήκε έναν έξυπνο τρόπο να καταπολεμήσει τέτοιου είδους νομικές παρακάμψεις. Τι κάνουν; Καταχωρούν σύμβολα που σχετίζονται με τους ναζί ή κωδικοποιημένες εξτρεμιστικές φράσεις ως εμπορικά σήματα στην αρμόδια ευρωπαϊκή υπηρεσία. Πρόκειται για μία καμπάνια που ξεκίνησε το 2021από την εταιρεία Jung von Matt μαζί με τη μη κερδοσκοπική οργάνωση Laut Gegen Nazis – «Θόρυβος κατά των Ναζί» – με έδρα το Αμβούργο.
Έτσι, εάν ακροδεξιές επιχειρήσεις συνεχίζουν να πωλούν προϊόντα που φέρουν κάποιο προστατευμένο όνομα ή φράση χωρίς άδεια, θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν νομικές ενέργειες για παραβίαση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας – και μεταξύ άλλων να υποχρεωθούν εν συνεχεία και σε καταβολή αποζημίωσης.
Μία επιτυχημένη στρατηγική
Όπως εξηγεί ο Φίλιπ Σλάφερ, πρώην νεοναζί και ιδιοκτήτης διαδικτυακού καταστήματος, ο οποίος είναι πλέον ομιλητής και ακτιβιστής κατά του ακροδεξιού εξτρεμισμού, οι σελίδες που πωλούν τέτοια προϊόντα δεν βρίσκονται εύκολα, αλλά ταυτοχρόνως αναπτύσσονται σε μία παγκόσμια επιχείρηση με ολοένα μεγαλύτερο τζίρο.
«Οι νεοναζί δεν θα πρέπει να αισθάνονται πως στο διαδίκτυο έχουν ένα ασφαλές καταφύγιο. Αντιθέτως, θα πρέπει να φοβούνται ότι οι ιδέες και τα προϊόντα τους μπορεί να τους αφαιρεθούν ή θα χρειαστεί να κατέβουν από το διαδίκτυο», λέει ο Σλάφερ.
Αυτό συνέβη στην πράξη μετά την κατοχύρωση του πρώτου εμπορικού σήματος. «Όταν δημοσιεύσαμε το δελτίο Τύπου, ανακοινώνοντας ότι είχαμε καταχωρίσει ένα εμπορικό σήμα, χρειάστηκαν μόνο περίπου 30 λεπτά και το εμπορικό σήμα αποσύρθηκε από όλα τα διαδικτυακά καταστήματα. Δεν χρειάστηκε να κάνουμε τίποτα», εξηγεί ο Σίμον Κνίτελ από τη Jung von Matt. «Το έκαναν οικειοθελώς, επειδή ήξεραν ότι είχαμε πραγματικά κάτι εναντίον τους και δεν ήθελαν να μπλεχτούν σε μία δικαστική υπόθεση που θα χάσουν».
Κάθε επόμενο εμπορικό σήμα αντιμετωπίστηκε με την ίδια αντίδραση: τα προϊόντα κατέβαιναν γρήγορα από το διαδίκτυο.
«Στο τέλος, έπρεπε να περιμένουμε μόλις 10 λεπτά, αντί για 30. Αυτό ήταν για εμάς η απόδειξη πως βρήκαμε κάτι που πραγματικά λύνει το πρόβλημα», προσθέτει ο Κνίτελ.
Αγώνας κατά των ναζιστικών συμβόλων
Η Γερμανία τηρεί αυστηρή στάση απέναντι στα ναζιστικά σύμβολα, προσπαθώντας και με αυτόν τον τρόπο να αποτρέψει τυχόν αναβίωση του εθνικοσοσιαλισμού. Σύμφωνα με το άρθρο 86α του γερμανικού Ποινικού Κώδικα, η επίδειξη ή διανομή συμβόλων αντισυνταγματικών οργανώσεων απαγορεύεται. Σε αυτά περιλαμβάνονται σύμβολα που συνδέονται με το Ναζιστικό Κόμμα, όπως η σβάστικα, τα σύμβολα των SS και ο ναζιστικός χαιρετισμός. Παραβιάσεις της κείμενης νομοθεσίας μπορεί να οδηγήσουν σε πρόστιμα ή ακόμα και σε φυλάκιση.
Η «Recht Gegen Rechts» μετέτρεψε επίσης νεοναζιστικά συνθήματα σε ειρωνικά αντιναζιστικά προϊόντα. Η καμπάνια κατοχύρωσε το εμπορικό σήμα και το διαδικτυακό domain του Druck18, ενός μεγάλου διαδικτυακού πωλητή νεοναζιστικών εμπορευμάτων, που διαχειριζόταν ο ακροδεξιός εξτρεμιστής Τόμι Φρενκ.
Το κατάστημα πωλούσε προϊόντα με εξτρεμιστικά και ξενοφοβικά μηνύματα, μεταξύ των οποίων και είδη σχεδιασμένα ώστε να απευθύνονται στη νοσταλγία για τον ναζισμό. Η «Recht Gegen Rechts» το αντικατέστησε με το δικό της διαδικτυακό κατάστημα, το οποίο πωλεί αντιναζιστικά και αντιρατσιστικά εμπορεύματα.
Προκλήσεις στην καταχώριση σημάτων
Η καμπάνια έχει κατοχυρώσει έξι εμπορικά σήματα και βρίσκεται στη διαδικασία κατοχύρωσης περισσότερων.
«Είναι αρκετά περίπλοκο, καθώς χρειάζονται έως και έξι μήνες για να καταχωριστεί ένα εμπορικό σήμα και κοστίζει 1.600 ευρώ – και ποτέ δεν ξέρεις αν τελικά όντως θα καταχωριστεί», λέει ο Κνίτελ. Η καμπάνια βασίζεται πλήρως σε δωρεές για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων της, καθώς η Jung von Matt εργάζεται εξ ολοκλήρου pro bono.
Η οργάνωση δέχεται συχνά παρενόχληση με τη μορφή επιστολών και email μίσους. Επιπλέον, εμπλέκεται και σε μία δικαστική διαμάχη με τον Τόμι Φρενκ, τον ιδιοκτήτη του αρχικού Druck 18. Ο Φρενκ ζήτησε από τη Δικαιοσύνη να ανακόψει τις προσπάθειες της οργάνωσης, ωστόσο έχασε την υπόθεση τόσο σε πρώτο όσο και σε δεύτερο βαθμό. Ως αποτέλεσμα το έργο της «Recht Gegen Rechts«» συνεχίζεται – ένα εμπορικό σήμα τη φορά.
Επιμέλεια: Γιώργος Πασσάς
