Αυτό που συνέβη την περασμένη Κυριακή στη Σερβία σαν αποτέλεσμα μιας διαδικασίας που άντεξε και κυρίως ωρίμασε μέσα στα δύο τελευταία χρόνια θύμισε ακριβώς τον τίτλο του βιβλίου του. Η «Λίστα των Φοιτητών» που κατάφερε να συγκεντρώσει 53% και να εξοστρακίσει έναν πολιτικό που φαινόταν πανίσχυρος, τον πρώην πρόεδρο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, δεν είχε κάποιο ηγετικό πρόσωπο έναν κον Μπεντίτ ή κάποιον σύγχρονο Τσε Γκεβάρα που θα γίνει μελλοντικά στάμπα σε μπλουζάκια.
Μια μάχη που έμοιαζε χαμένη
Οι φοιτητές που αντιστάθηκαν στη συκοφαντία ελεγχόμενων ΜΜΕ, στο ξύλο από την αστυνομία και στους τραμπουκισμούς αγνώστων «πατριωτών» πέτυχαν κάτι που δεν έχει προηγούμενο στην Ευρώπη. Κέρδισαν μια μάχη που έμοιαζε στην αρχή χαμένη. Ειρηνικά, αλλά επίμονα. Μαζικά, αλλά συμμετοχικά. Χωρίς καπελώματα από κόμματα και χωρίς φωστήρες ή σωτήρες που θα επιχειρούσαν να χτίσουν καριέρες εξαργυρώνοντας την οργή και τον θρήνο μιας ολόκληρης κοινωνίας μετά την τραγωδία του Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024. Προστάτευσαν το κίνημά τους και το κράτησαν ζωντανό. Κυρίως στοχοπροσηλωμένο.
Αυτοί που ρίσκαραν πολλά, από αποβολές από τις σχολές τους μέχρι φυλακίσεις και ξυλοδαρμούς δεν το έκαναν για να μπουν οι ίδιοι σε κάποια εκλογική λίστα. Επέλεξαν για αυτό πρόσωπα εκτός συστήματος, μέσα από την κοινωνία με καθαρό «πολιτικό μητρώο». Κατάφεραν να στείλουν από την αδικημένη Σερβία, από μια χώρα που αντιμετωπίστηκε συχνά από τις Βρυξέλλες ή το Βερολίνο ως «αποπαίδι» ένα μήνυμα αισιοδοξίας. Υπάρχει δυνατότητα να γίνει πράξη αυτό που στα χαρτιά ζητάνε πάντα οι πολιτικοί, αλλά σπάνια αφήνουν να υλοποιηθεί. Να πάρουν δηλαδή οι πολίτες τις τύχες τους στα χέρια τους.
Το «θαύμα της Σερβίας» είναι μοναδικό στο είδος του και είναι μάλλον δύσκολο να επαναληφθεί. Κι αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς κανείς δεν ξέρει πού τελικά θα οδηγήσει. Γιατί ήταν μια μάχη που κερδήθηκε. Όχι απαραίτητα ο πόλεμος απέναντι σε ένα δαιδαλώδες και υποχθόνιο σύστημα που οικοδομήθηκε επί πάνω από μια δεκαετία και το οποίο δεν ξεριζώνεται μέσα σε μια νύχτα εκλογικής ευφορίας.
Πέρα από τη Σερβία
Οι Σέρβοι δεν είναι οι μόνοι που ένιωσαν αποξενωμένοι από την πολιτική ηγεσία της χώρας τους. Μας το θυμίζουν οι εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές στη Γαλλία. Αυτοί που κατεβαίνουν στους δρόμους, γιατί αισθάνονται ότι στα γρανάζια ενός σκουριασμένου συστήματος συνθλίβονται όχι μόνο μεγαλόστομες υποσχέσεις, αλλά και θεμελιώδεις υποχρεώσεις ενός κράτους απέναντι στους πολίτες του. Μας το θυμίζουν οι διαμαρτυρίες για το στεγαστικό σε όλη την Ευρώπη.
Μόνο που αυτές μένουν συνήθως χωρίς δικαίωση. Πνίγονται συχνά πίσω από τους καπνούς από φωτιές και δακρυγόνα που τραβούν μεν τις κάμερες των μεγάλων δικτύων, αλλά τις κάνουν ταυτόχρονα να χάνουν συνήθως την ουσία των «ξεσηκωμών». Οι Σέρβοι, συχνά μακριά από τις κάμερες, κατάφεραν να μην χάσουν αυτή την εστίαση. Και αξίζουν τουλάχιστον τον σεβασμό. Καλύτερα μάλλον, τον θαυμασμό μας.
