Γιατί στο Άαχεν; Χτισμένη στο τριεθνές σύνορο Γερμανίας, Βελγίου και Λουξεμβούργου η πόλη αποτελεί διαχρονικό σύμβολο της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Από εδώ ο Καρλομάγνος, βασιλιάς των Φράγκων στην περίοδο 748-814 μ.Χ., διοικούσε τη μεγαλύτερη αυτοκρατορία στη Δυτική Ευρώπη μετά την πτώση της Ρώμης. Γι αυτό σήμερα τόσο οι Γάλλοι, όσο και οι Γερμανοί τον θεωρούν «πατέρα της Ευρώπης».
Το Βραβείο Καρλομάγνου απονέμεται (σχεδόν) κάθε χρόνο από το 1950 σε εξέχουσες προσωπικότητες. Μεταξύ των βραβευθέντων είναι ο Ουίνστον Τσόρτσιλ, ο Χέλμουτ Κολ, ο Μπιλ Κλίντον, ο Πάπας Φραγκίσκος, αλλά και ο Κωνσταντίνος Καραμανλής το 1978.
Ποιος είναι ο Ντράγκι;
Οι περισσότεροι θυμούνται τον Μάριο Ντράγκι ως επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) στην περίοδο της ευρω-κρίσης. Δεν ήταν βέβαια ο πρώτος σταθμός της σταδιοδρομίας του. Ο Μάριο Ντράγκι ξεκίνησε την ακαδημαϊκή του καριέρα ως καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Τρέντο το 1975 και στη συνέχεια δίδαξε σε άλλα ιταλικά πανεπιστήμια. Εργάστηκε στην Παγκόσμια Τράπεζα και στην Goldman Sachs, ενώ συμμετείχε και στο διοικητικό συμβούλιο πολλών ιταλικών επιχειρήσεων και τραπεζών.
Από το 2006 μέχρι το 2011 διετέλεσε διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ιταλίας. Την εποχή εκείνη άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια της κρίσης ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, η οποία έμελλε να εξελιχθεί σε παγκόσμια οικονομική κρίση μετά την κατάρρευση της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας Lehmann Brothers. Το πλήγμα ήταν οδυνηρό, κυρίως για την Ελλάδα, αλλά και άλλες χώρες της Ευρωζώνης που αναγκάστηκαν να υιοθετήσουν πολιτικές περικοπών και λιτότητας.
Σε αυτή την κρίσιμη συγκυρία ο Μάριο Ντράγκι τόλμησε να πει ξεκάθαρα ότι η Ευρώπη θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» («whatever it takes») για να αποτρέψει την κατάρρευση του ευρώ. Αυτή η δέσμευση θεωρήθηκε σημείο καμπής για τη θωράκιση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.
Το 2015 η ΕΚΤ άρχισε να αγοράζει κρατικά ομόλογα από τη δευτερογενή αγορά, σε μία προσπάθεια να διοχετεύσει φρέσκο χρήμα στην οικονομία. Το «πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης», όπως ονομάστηκε τότε, ήταν ένα αποφασιστικό όπλο στον αγώνα κατά της ύφεσης. Οι επικριτές του Ντράγκι υποστηρίζουν ωστόσο ότι οι παρεμβάσεις της ΕΚΤ κράτησαν για μεγάλο διάστημα τα επιτόκια σε υπερβολικά χαμηλά επίπεδα, ενώ παράλληλα λειτούργησαν ως αντικίνητρο για να δρομολογήσουν τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις κάποιες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
«Mπορεί να μην κρίνονται επιτυχημένες όλες οι αποφάσεις του Μάριο Ντράγκι, αλλά ο συνολικός απολογισμός του είναι αναμφισβήτητα πολύ θετικός» σημειώνει ο Φραντσέσκο Παπαντία, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μπρούγκελ των Βρυξελλών και πρώην τραπεζίτης. «Προσέφερε εξαιρετικές υπηρεσίες στην Ευρώπη, σε πολύ δύσκολες στιγμές».
«Γκουρού» της Ανταγωνιστικότητας
Αποχωρώντας από την ΕΚΤ στα τέλη του 2019, ο Μάριο Ντράγκι επέστρεψε στην Ιταλία σε μία κρίσιμη συγκυρία, εν μέσω κυβερνητικής κρίσης, αλλά και πανδημίας. Ως πρωθυπουργός επί 20 μήνες στην περίοδο 2021-2022 έκανε μία προσπάθεια να αντιστρέψει τη δύσκολη κατάσταση, πριν παραδώσει τα ηνία στην Τζόρτζια Μελόνι.
Για πολλούς, η πρωθυπουργία θα ήταν το απόγειο της σταδιοδρομίας τους. Αλλά η σταδιοδρομία του Μάριο Ντράγκι δεν τελειώνει εδώ. Το 2024 δημοσίευσε την περίφημη «Έκθεση Ντράγκι» που μιλάει ανοιχτά για τα κακώς κείμενα στη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ διατυπώνει 383 συγκεκριμένες προτάσεις και συστάσεις, ώστε η Ευρώπη να βελτιώσει την παραγωγικότητά της και να μειώσει το «χάσμα ανταγωνιστικότητας» που τη χωρίζει από τις ΗΠΑ ή την Κίνα.
Όπως επισημαίνει στην Deutsche Welle ο Φραντσίσκο Παπαντία, η έκθεση «αποτελεί έναν οδικό χάρτη, που μπορεί να βοηθήσει την ευρωπαϊκή οικονομία να ξεπεράσει τις αδυναμίες της, υπό δύσκολες συνθήκες». Μεταξύ άλλων, ο Ντράγκι προτείνει καλύτερη διασυνοριακή συνεργασία, περισσότερες επενδύσεις σε τεχνολογίες αιχμής όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη και οι ημιαγωγοί, μείωση των τιμών της ενέργειας, καλύτερη ενσωμάτωση των περιφερειακών αγορών και ενισχυμένες αρμοδιότητες της ΕΕ.
Βράβευση για το «whatever it takes»
Όπως ανέφερε τον Ιανουάριο στο σκεπτικό της βράβευσης η «Επιτροπή Σοφών» του Βραβείου Καρλομάγνου, ο Μάριο Ντράγκι «τιμάται για τα εξαιρετικά επιτεύγματά του, τον κομβικό ρόλο του στη σταθεροποίηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και τις προσπάθειές του για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Επέδειξε εξαιρετικές ηγετικές ικανότητες, διασφαλίζοντας το ευρώ με την περίφημη υπόσχεσή του 'whatever it takes', σταθεροποίησε την Ιταλία στη διάρκεια της πανδημίας και σήμερα σκιαγραφεί μία 'ατζέντα για το μέλλον'».
Επιμέλεια: Γιάννης Παπαδημητριου
