Πολλοί έφτασαν στο Βελιγράδι έπειτα από πολυήμερες πορείες από διάφορες περιοχές της Σερβίας, δίνοντας στο κλείσιμο της προεκλογικής εκστρατείας έναν χαρακτήρα αλληλεγγύης και αποφασιστικότητας. «Περπατήσαμε σε ολόκληρη τη Σερβία, από τη μία άκρη μέχρι την άλλη, επισκεφθήκαμε χωριά και γειτονιές, σας κοιτάξαμε στα μάτια και καταλάβαμε ότι μπορούμε να βασιστούμε σε εσάς», είπε με αποφασιστικότητα στο πλήθος ο φοιτητής Βιολογίας Άρσα Στογιάνοβιτς.
«Μυρίζει ελευθερία», πρόσθεσε ο Αλεξάνταρ Τσούπιτς, καθηγητής συγκοινωνιακής μηχανικής και υποψήφιος με τη Φοιτητική Λίστα.
Οι φοιτητές αναδεικνύονται σε φορείς αλλαγής
Μετά από 24 μήνες διαδηλώσεων, οι οποίες πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση της στέγης στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 16 άνθρωποι τον Νοέμβριο του 2024, η Σερβία πηγαίνει σε εκλογές που δεν μοιάζουν με καμία άλλη εκλογική αναμέτρηση στα 14 χρόνια από τότε που το Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) ανέλαβε για πρώτη φορά την εξουσία.
Για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, το κυβερνών κόμμα βρίσκεται αντιμέτωπο με μια σοβαρή πολιτική πρόκληση. «Αυτές είναι οι πρώτες εκλογές από τότε που ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς ανέλαβε την εξουσία το 2012, οι οποίες είναι πραγματικά ανταγωνιστικές και το αποτέλεσμά τους αβέβαιο», δήλωσε στην DW ο πολιτικός επιστήμονας Ντούσαν Σπασόγεβιτς. «Το φοιτητικό κίνημα έχει γεννήσει ελπίδα στους πολίτες και έχει εξασφαλίσει σημαντική υποστήριξη. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ενδέχεται να συγκεντρώσει ακόμη και πάνω από το 40% των ψήφων».
Η Φοιτητική Λίστα έχει παρουσιάσει τις εκλογές ως μια ευκαιρία για την αντιμετώπιση της διαφθοράς και την απαίτηση λογοδοσίας για μια καταστροφή που εξελίχθηκε σε σύμβολο θεσμικής αποτυχίας. Με αυτόν τον τρόπο, οι φοιτητές επιδίωξαν να παραμερίσουν τις ιδεολογικές, κοινωνικές και εξωτερικοπολιτικές διαφορές που εδώ και χρόνια καθορίζουν τη σερβική πολιτική.
Το SNS ως «εγγυητής της συνέχειας»
Το κόμμα παρουσίασε τις εκλογές ως μάχη για το μέλλον και την κυριαρχία της Σερβίας. «Προσπάθησαν να καταστρέψουν τη χώρα μας κατ’ εντολή ξένων και γι’ αυτό αυτή είναι η δυσκολότερη μάχη», είπε στους υποστηρικτές του ο πρώην πρόεδρος Αλεξάνταρ Βούτσιτς. «Μας επιτέθηκαν με δισεκατομμύρια ευρώ και εμείς αμυνθήκαμε με ακεραιότητα, με το πρόγραμμά μας, με την αγάπη για την πατρίδα μας και με τα επιτεύγματα της Σερβίας».
Οι πολιτικοί αντίπαλοι ως «εχθροί»
Η προεκλογική εκστρατεία επισκιάζεται ολοένα περισσότερο από περιστατικά βίας, αντανακλώντας μια κοινωνία στην οποία οι πολιτικοί αντίπαλοι του Αλεξάνταρ Βούτσιτς συχνά παρουσιάζονται όχι απλώς ως αντίπαλοι, αλλά ως εχθροί.
Μέχρι την τελευταία εβδομάδα της προεκλογικής εκστρατείας, η ανεξάρτητη οργάνωση παρακολούθησης εκλογών CRTA είχε καταγράψει 116 περιστατικά σωματικής βίας ή λεκτικών απειλών. Ανέφερε επίσης ότι ακτιβιστές της αντιπολίτευσης υποβλήθηκαν σε παρακολούθηση και αστυνομικές ανακρίσεις.
Σοβαρές ανησυχίες για την εκλογική διαδικασία
Η CRTA δήλωσε στην DW ότι η προεκλογική εκστρατεία δεν ήταν ούτε ελεύθερη ούτε δίκαιη από την πρώτη ημέρα. Η έκθεσή της διαπίστωσε έντονη ανισορροπία στην κάλυψη από τα μέσα ενημέρωσης: σχεδόν τα τρία τέταρτα του τηλεοπτικού χρόνου που αφιερώθηκε σε πολιτικά πρόσωπα στα εθνικής εμβέλειας τηλεοπτικά δίκτυα αφορούσαν εκπροσώπους της κυβέρνησης, ενώ περισσότερο από το 80% της κάλυψης της Φοιτητικής Λίστας ήταν αρνητικό. Το Βαλκανικό Δίκτυο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας (BIRN) δημοσίευσε μάλιστα μαρτυρία πρώην μέλους του SNS, ο οποίος περιέγραψε πώς ασκούνταν πιέσεις σε εργαζομένους του δημόσιου τομέα ώστε να εξασφαλίσουν ψήφους για το κόμμα.
Η DW πληροφορήθηκε επίσης από πηγές που επιθυμούν να παραμείνουν ανώνυμες ότι σε ψηφοφόρους προσφέρθηκαν από 30 έως 150 ευρώ για να ψηφίσουν το SNS, ενώ, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, έγιναν προσφορές και… πακέτων διακοπών σε ολόκληρες οικογένειες, εφόσον δεσμεύονταν ότι όλα τα μέλη τους θα ψήφιζαν το κυβερνών κόμμα.
Επιμέλεια: Χρύσα Βαχτσεβάνου
