Πώς μπορεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να αντιμετωπίσει μια νέα ενεργειακή κρίση και ταυτόχρονα να χρηματοδοτήσει τις αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές φιλοδοξίες της, όταν αρκετές κυβερνήσεις αρνούνται να διαθέσουν περισσότερους πόρους; Αυτό είναι το βασικό δίλημμα της διήμερης Συνόδου Κορυφής, που ξεκίνησε σήμερα στις Βρυξέλλες, με τους Ευρωπαίους ηγέτες να εμφανίζονται βαθιά διχασμένοι σε δύο κρίσιμα ζητήματα: την αντιμετώπιση της ενεργειακής ακρίβειας και τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό.
Στο ενεργειακό μέτωπο, η Ελλάδα και η Ιταλία πιέζουν για μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, προκειμένου να στηρίξουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ελλάδα και Ιταλία ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία
Η Αθήνα έχει, πάντως, ήδη εξασφαλίσει δημοσιονομικό περιθώριο περίπου 700 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2026–2027, αλλά επιδιώκει μεγαλύτερη ευχέρεια αξιοποίησής του, χωρίς να ανοίξει συνολικά η συζήτηση αναθεώρησης των ευρωπαϊκών κανόνων.
Προσερχόμενος στη Σύνοδο, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προειδοποίησε ότι η ενεργειακή ακρίβεια τροφοδοτεί νέο κύμα πληθωρισμού και ζήτησε συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση.
Ωστόσο, χώρες του Βορρά αντιστέκονται σε νέα χαλάρωση των δημοσιονομικών περιορισμών, φοβούμενες τις επιπτώσεις στην αξιοπιστία των δημόσιων οικονομικών.
Διαφωνίες υπάρχουν, πάντως, και για το ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών. Ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης ζήτησε νέα αναβολή της εφαρμογής του ETS2, ενώ άλλες κυβερνήσεις προειδοποιούν κατά παρεμβάσεων που θα υπονόμευαν την πράσινη μετάβαση.
Σκληρή σύγκρουση για τον προϋπολογισμό
Ακόμη βαθύτερο είναι το χάσμα για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028–2034. Η νέα ιρλανδική πρόταση προβλέπει περικοπές 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Κομισιόν, αλλά οι δημοσιονομικά αυστηρότερες χώρες ζητούν περισσότερες.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι ο προϋπολογισμός πρέπει να μειωθεί «σημαντικά», ενώ ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον χαρακτήρισε την πρόταση «εντελώς απαράδεκτη».
Στον αντίποδα, οι 17 «Φίλοι της Συνοχής», που συναντήθηκαν πριν από τη Σύνοδο, απέρριψαν περαιτέρω περικοπές στην αγροτική πολιτική και τη συνοχή.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την αντίθεσή του στην ιρλανδική πρόταση, επισημαίνοντας την αναντιστοιχία ανάμεσα στις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες και στους διαθέσιμους πόρους. Ανάλογη στάση κράτησε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, χαρακτηρίζοντας την πρόταση «μη αποδεκτή».
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν σε έκτακτη Σύνοδο τον Νοέμβριο, με στόχο την επίτευξη πολιτικής συμφωνίας έως το τέλος του έτους.
Ωστόσο, ο στόχος αυτός μοιάζει ολοένα πιο δύσκολος, καθώς, σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες, Γερμανία, Ιταλία και Γαλλία πέτυχαν ήδη τη διαγραφή συγκεκριμένης αναφοράς στο χρονοδιάγραμμα από το σχέδιο συμπερασμάτων.
Στην αυριανή ατζέντα βρίσκονται επίσης η Ουκρανία, παρουσία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι και υπό τη σκιά της πρόσφατης συμφωνίας Τραμπ–Πούτιν για το ρωσικό ντίζελ, καθώς και το μεταναστευτικό, όπου δεν αποκλείεται αντιπαράθεση Μελόνι–Σάντσεθμε φόντο την πρόσφατη κρίση στη Θέουτα.
