Η χθεσινή εκλογική ήττα του Αλεξάνταρ Βούτσιτς, έπειτα από χρόνια κυριαρχίας στη σερβική πολιτική σκηνή, αναζωπυρώνει ελπίδες στις Βρυξέλλες για επανεκκίνηση της ενταξιακής πορείας της Σερβίας, που παραμένει ουσιαστικά στάσιμη παρά το καθεστώς υποψήφιας χώρας.
Η «Φοιτητική Λίστα», που αναμένεται να εξασφαλίσει έως και 140 από τις 250 έδρες του κοινοβουλίου, δεν έθεσε την ευρωπαϊκή ένταξη στο επίκεντρο της εκστρατείας της. Ωστόσο, οι δεσμεύσεις της για καταπολέμηση της διαφθοράς, αποκατάσταση του κράτους δικαίου και ενίσχυση των δημοκρατικών θεσμών συμπίπτουν με βασικές απαιτήσεις των Βρυξελλών.
«Ανοιχτή» η πόρτα της ΕΕ, αλλά δεν επιταχύνει την ένταξη
Σε κοινή δήλωσή τους, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα συνεχάρησαν τη «Φοιτητική Λίστα», εκφράζοντας ετοιμότητα να στηρίξουν μεταρρυθμίσεις στο κράτος δικαίου, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και την καταπολέμηση της διαφθοράς, με στόχο την προώθηση της ευρωπαϊκής προοπτικής της Σερβίας.
«Ένα νέο κεφάλαιο μπορεί να αρχίσει για τη Σερβία. Η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή», δήλωσε η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος.
Η αλλαγή εξουσίας, πάντως, δεν εγγυάται αυτόματη επιτάχυνση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Η νέα ηγεσία θα κληθεί να ξεκαθαρίσει τη στάση της απέναντι στη Ρωσία, να αποσαφηνίσει τη στάση της ως προς την ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική και κυρίως ως προς την εξομάλυνση των σχέσεων με το Κόσοβο, ζητήματα στα οποία το φοιτητικό κίνημα απέφυγε σαφείς δεσμεύσεις.
Η εκλογική ανατροπή έχει ιδιαίτερη σημασία και για την επιρροή της Ρωσίας, καθώς ο Βούτσιτς διατηρούσε στενές σχέσεις με τη Μόσχα, αποφεύγοντας την ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές κυρώσεις.
Ωστόσο, στις Βρυξέλλες αναγνωρίζουν ότι η απομάκρυνσή του δεν συνεπάγεται αυτομάτως αλλαγή γεωπολιτικού προσανατολισμού, καθώς η νέα πολιτική δύναμη έχει επικεντρωθεί περισσότερο στις εσωτερικές μεταρρυθμίσεις παρά στην εξωτερική πολιτική.
Η συμφωνία Mercosur αποτελεί βασικό «εργαλείο»
Στη Βραζιλία, η επανεκλογή του Λούλα ντα Σίλβα με 51,8% εξασφαλίζει συνέχεια στις σχέσεις με την ΕΕ, παρά την αμφισβήτηση του αποτελέσματος από τον αντίπαλό του, Φλάβιο Μπολσονάρου.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συνεχάρη τηλεφωνικά τον Βραζιλιάνο πρόεδρο, υπογραμμίζοντας ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βραζιλία είναι ισχυροί εταίροι» και εκφράζοντας την πρόθεση να συνεχίσουν να εμβαθύνουν τους δεσμούς τους και να αντιμετωπίζουν από κοινού τις παγκόσμιες προκλήσεις.
Για τις Βρυξέλλες, η διατήρηση ενός αξιόπιστου συνομιλητή στη μεγαλύτερη οικονομία της Λατινικής Αμερικής αποκτά πρόσθετη σημασία σε μια περίοδο εντεινόμενου γεωοικονομικού ανταγωνισμού.
Η συμφωνία με τη Mercosur αποτελεί βασικό «εργαλείο» της ευρωπαϊκής προσπάθειας διαφοροποίησης των εμπορικών σχέσεων και περιορισμού της εξάρτησης από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Μια ήττα του Λούλα θα δημιουργούσε πρόσθετη αβεβαιότητα για τη συνεργασία ΕΕ και Βραζιλίας, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής της συμφωνίας, στην οποία η Βραζιλία διαδραματίζει κεντρικό ρόλο.
