Η προσπάθεια της Ευρώπης να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της στην άμυνα, ισορροπώντας ανάμεσα στη συνεργασία με το ΝΑΤΟ και στην επιδίωξη μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας, θα βρεθεί στο επίκεντρο της σημερινής συνάντησης του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, με την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Η βασική ατζέντα περιλαμβάνει τον συντονισμό της αυξημένης αμυντικής δαπάνης, που αναμένεται να αγγίξει το 5% του ΑΕΠ έως το 2035, τον επιμερισμό αρμοδιοτήτων μεταξύ ΝΑΤΟ και ΕΕ, αλλά και το ποιος θα έχει τον έλεγχο των τεράστιων κονδυλίων, που θα διοχετευθούν στον αμυντικό τομέα.
Η πρωτοβουλία «Buy European» προκαλεί αντιδράσεις
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο τεχνικά ζητήματα αλλά και βαθύτερες στρατηγικές διαφωνίες. Το ΝΑΤΟ επιμένει ότι διαθέτει επιχειρησιακή γνώση για τον καθορισμό των αναγκών σε εξοπλισμούς, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να ενισχύσει τον ρόλο της μέσω της βιομηχανικής πολιτικής, επενδύοντας στην παραγωγική ικανότητα και στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Στο πλαίσιο αυτό, η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία «Buy European» προκαλεί αντιδράσεις, καθώς περιορίζει τη συμμετοχή αμερικανικών αμυντικών εταιρειών, εντείνοντας τις τριβές με την Ουάσιγκτον και το ΝΑΤΟ.
Πίσω από τη διαμάχη διαφαίνεται μια βαθύτερη ανησυχία για το μέλλον της διατλαντικής σχέσης, στη «σκιά» της πολιτικής του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία έχει επαναφέρει ερωτήματα για την αξιοπιστία των ΗΠΑ ως εγγυητή της ευρωπαϊκής ασφάλειας. Σε αυτό το πλαίσιο, κερδίζει έδαφος η ιδέα μιας πιο αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας.
Ενδεικτικό είναι το δημοσίευμα της Wall Street Journal, σύμφωνα με το οποίο, ευρωπαϊκές χώρες επεξεργάζονται άτυπα «εφεδρικό» σχέδιο για τη διασφάλιση της ευρωπαϊκής άμυνας ακόμη και σε περίπτωση μερικής ή πλήρους αποχώρησης των ΗΠΑ. Το σχέδιο δεν προτείνει την αντικατάσταση του ΝΑΤΟ, αλλά την αξιοποίηση των υφιστάμενων δομών με μεγαλύτερη ευρωπαϊκή συμμετοχή και έλεγχο. Ήδη, παρατηρείται ενίσχυση της παρουσίας Ευρωπαίων σε καίριες θέσεις εντός της Συμμαχίας.
Στόχος των Ευρωπαίων είναι να διατηρήσουν την αποτρεπτική ισχύ απέναντι στη Ρωσία και να εξασφαλίσουν τη συνέχεια των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του ΝΑΤΟ, ακόμη και χωρίς την άμεση αμερικανική στήριξη. Οι διεργασίες αντανακλούν όχι μόνο στρατηγικούς υπολογισμούς, αλλά και την αυξανόμενη δυσπιστία έναντι του Τραμπ με αφορμή την ένταση για το Ιράν και την κρίση γύρω από τη Γροιλανδία.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο περιβάλλον, συνεχίζεται παράλληλα η πρακτική στήριξη προς την Ουκρανία. Στη χθεσινή συνεδρίαση της ομάδας Ράμσταϊν, επιβεβαιώθηκε ότι το πρόγραμμα PURL παραμένει σε πλήρη λειτουργία, με τον Ρούτε να τονίζει ότι δεν υπάρχουν αλλαγές και ότι οι παραδόσεις οπλισμού συνεχίζονται κανονικά. Η Βρετανία δεσμεύτηκε να παραδώσει 120.000 drones, ενώ η Γερμανία ανακοίνωσε τη χρηματοδότηση συμφωνίας για την προμήθεια εκατοντάδων πυραύλων Patriot.
