Γράφει για την ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ η Δρ Αλεξάνδρα Σιώτου*
Το Ψηφιακό Μουσείο Ελληνικής Μετανάστευσης στον Καναδά αποτελεί στην ουσία το τελικό προϊόν του ερευνητικού προγράμματος Immigrec, που σκοπό είχε να μελετήσει την ιστορία της ελληνικής μετανάστευσης στον Καναδά την περίοδο 1945-1975. Τέσσερις ερευνητικές ομάδες με μέλη ιστορικούς,γλωσσολόγουςκαι ανθρωπολόγους από το πανεπιστήμιο McGill στο Montreal (με επιστημονικά υπεύθυνο τον Τάσο Αναστασιάδη), το πανεπιστήμιο Simon Fraser στο Vancouver (με επιστημονικά υπεύθυνο τον Παναγιώτη Παππά), το πανεπιστήμιο York στο Toronto (με επιστημονικά υπεύθυνο τον Σάκη Γκέκα) και το πανεπιστήμιο της Πάτρας στην Ελλάδα (με επιστημονικά υπεύθυνη την Αγγελική Ράλλη) συνεργάστηκαν, ούτως ώστε να συγκεντρώσουν και να αναλύσουν το πρωτογενές υλικό και στη συνέχεια να σχεδιάσουν και να δημιουργήσουν το ψηφιακό μουσείο. Κατά τη διάρκεια της έρευνας τα μέλη των ερευνητικών ομάδων ήρθαν σε επαφή με κέντρα έρευνας, μουσεία,αρχειακά ιδρύματα αλλά και με κέντρα ελληνικών σπουδών σε χώρες όπου υπάρχει επίσης ελληνική διασπορά.Το ερευνητικό έργο χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Για τους σκοπούς της συγκεκριμένης έρευνας χρησιμοποιήθηκε το μεθοδολογικό εργαλείο της προφορικής ιστορίας. Η προφορική ιστορία παρέχοντας τη δυνατότητα να μελετήσει κανείς ένα ιστορικό γεγονός ή μια όψη της κοινωνικής πραγματικότητας σε μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο μέσα από τη συλλογή και ανάλυση σχετικών προφορικών μαρτυριών φέρνει στο ιστορικό προσκήνιο τους «αφανείς» πρωταγωνιστές και αποκαλύπτει παράλληλα άγνωστες πτυχές της επίσημης Ιστορίας.
Κατά τη διάρκεια του ερευνητικού προγράμματος συγκεντρώθηκαν 403 ηχογραφημένες συνεντεύξεις με Έλληνες μετανάστες και μετανάστριες, οι οποίοι μετανάστευσαν την περίοδο 1945-1975 και σήμερα ζουν σε διάφορες πόλεις στον Καναδά, αλλά και ποικίλο αρχειακό υλικό, όπως προσωπικές φωτογραφίες, ταξιδιωτικά έγγραφα, άρθρα και οπτικό υλικό εφημερίδων που εκδόθηκαν σε καναδικές και ελληνοκαναδικές εφημερίδες και αφορούν το ζήτημα της μετανάστευσης εκείνη την περίοδο. Το υλικό αυτό αποτέλεσε και τη βάση δεδομένων, από την οποία αντλήσαμε κι επιλέξαμε τα εκθέματα που παρουσιάζονται στο ψηφιακό μουσείο, και η οποία στο μέλλον θα είναι προσβάσιμη στους ερευνητές και ερευνήτριες αλλά και τους/τις απογόνους των μεταναστών/τριών.
Το Ψηφιακό Μουσείο της Ελληνικής Μετανάστευσης στον Καναδά στην πραγματικότητα φιλοξενεί τις μνήμες των μεταναστών και μεταναστριών που αφηγούνται την απόφαση της μετανάστευσης, το συλλογικό φαντασιακό της μεταναστευτικής κινητικότητας τις δεκαετίες του ‘50 και του ‘60 στην Ελλάδα, αξιακά συστήματα, την εμπειρία του ταξιδιού, τα μεταναστευτικά δίκτυα και τον τρόπο που αυτά λειτουργούσαν, την αναζήτηση εργασίας στη χώρα υποδοχής, τη διαδικασία οικονομικής ανασυγκρότησης στον Καναδά,τον τρόπο με τον οποίο οι μετανάστες/τριες νοηματοδοτούσαν την πατρίδα κι επιτελούσαν την επαφή με αυτή, τις στιγμές της διασκέδασης, την πολιτική της πολυπολιτισμικότητας. Ο επισκέπτης και η επισκέπτρια ακούγοντας τις μνήμες των μεταναστών/τριών να ζωντανεύουν και να συνομιλούν με φωτογραφικό υλικό αλλά και άρθρα εφημερίδων της εποχής αντιλαμβάνεται την πολυπλοκότητα και πολλαπλότητα της μεταναστευτικής κινητικότητας, καθώς αναδεικνύονται άγνωστες πτυχές της ιστορίας της ελληνικής μετανάστευσης αλλά και η ετερογένεια της μεταναστευτικής κοινότητας , θέτοντας υπό αμφισβήτηση τη στερεοτυπική αναπαράσταση του Έλληνα μετανάστη ως φθηνού εργατικού δυναμικού αλλά και τα ηγεμονικά αφηγήματα περί της ελληνικής μετανάστευσης.
Υπό αυτό το πρίσμα, το Ψηφιακό Μουσείο της Ελληνικής Μετανάστευσης στον Καναδά, ένα ζωντανό μουσείο, στο οποίο θα μπορέσουν να έχουν πρόσβαση επισκέπτες και επισκέπτριες από όλον τον κόσμο (σε αυτό το σημείο να αναφέρω ότι τα εκθέματα -προφορικές μαρτυρίες, περιγραφές φωτογραφιών- αλλά και τα εισαγωγικά κείμενα είναι μεταφρασμένα στα αγγλικά και στα γαλλικά), συμβάλλει στη διατήρηση της συλλογικής μνήμης των Ελλήνων μεταναστών/τριών για τις επόμενες γενιές των Ελληνοκαναδών – κι όχι μόνο- και στην παραγωγή νέων μνημονικών αφηγήσεων αλλά και συζητήσεων που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε έναν κριτικό αναστοχασμό σε σχέση με παγιωμένους όρους και κατηγορίες, σε σχέση με ταυτότητες και ετερότητες.
Αυτήν την στιγμή βρισκόμαστε στη φάση ολοκλήρωσης των εργασιών για την κατασκευή του μουσείου.
*Σύντομο Βιογραφικό σημείωμα
Η Αλεξάνδρα Σιώτου σπούδασε Κοινωνική Ανθρωπολογία στο Τμήμα Ιστορίας, Αρχαιολογίας, Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στην Πολιτισμική Πολιτική, Διοίκηση και Επικοινωνία στο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Πάντειου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Το 2015 ολοκλήρωσε την διδακτορική της διατριβή στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας με τίτλο «Ερωτικό συναίσθημα, έμφυλες ταυτότητες και σχέσεις εξουσίας στο πλαίσιο της δια-εθνικής κινητικότητας των μεταναστών». Στη συνέχεια συμμετείχε ως μεταδιδακτορική ερευνήτρια (McGillUniversity) στο ερευνητικό πρόγραμμα Immigrec, αναλαμβάνοντας τη διεξαγωγή έρευνας στο Μόντρεαλγια τη συλλογή προφορικών μαρτυριών και τη μουσειολογική επιμέλεια του Ψηφιακού Μουσείου της Ελληνικής Μετανάστευσης στον Καναδά.Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εντάσσονται στην ανθρωπολογία της μετανάστευσης, του φύλου, του σώματος, της σεξουαλικότητας και των συναισθημάτων.
