Γνωρίζετε το Κάουνας; Η δεύτερη μεγαλύτερη λιθουανική πόλη συχνά επισκιάζεται από την πρωτεύουσα Βίλνιους. Όμως φέτος αυτό πρόκειται να αλλάξει για πάντα.Το πρόγραμμα της διοργάνωσης είναι ήδη έτοιμο και η… προθέρμανση έχει ήδη ξεκινήσει: Το Κάουνας περιμένει με ανυπομονησία την έναρξη των εκδηλώσεων ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης για το 2022. Η πόλη επιδιώκει να εφεύρει εκ νέου τον εαυτό της, να σφυρηλατήσει ένα νέο μύθο και να τονίσει το διεθνές προφίλ της. Η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Λιθουανίας θέλει να παρουσιαστεί με σύγχρονο και ευρωπαϊκό αέρα, με πολλή κουλτούρα, προβάλλοντας τη νεότερη ιστορία της με αυτοπεποίθηση.
Ένα καλειδοσκόπιο ιστορίας και πολιτικής
Το Κάουνας έχει μια «εξαιρετική, περίπλοκη ιστορία», τόνισε ο λιθουανός υπουργός Πολιτισμού Σιμόνας Κάιρις κατά την παρουσίαση του προγράμματος εκδηλώσεων για τη χρονιά της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, η οποία έχει προγραμματιστεί να ανοίξει επίσημα στις 22 Ιανουαρίου. Στην πόλη, που περιβάλλεται από αρκετούς λόφους και βρίσκεται στη συμβολή δύο ποταμών, διακρίνεται ένα «καλειδοσκόπιο εποχών και πολιτικών συστημάτων», τονίζει.
Κεντρικός πυρήνας του προγράμματος είναι η τριλογία «Μύθοι του Κάουνας», μια σειρά εκδηλώσεων που διοργανώνονται σε τρία ξεχωριστά Σαββατοκύριακα. Σχεδιασμένος από καλλιτέχνες από τη Λιθουανία και το εξωτερικό, ένας νέος μύθος πρόκειται μάλιστα να δημιουργηθεί για την πόλη των 300.000 κατοίκων, λειτουργώντας ως συνδετικός κρίκος σε θέματα ταυτότητας. Συναυλίες, εκθέσεις, παραστάσεις με φωτιές και φώτα φέρουν τους τίτλους «Confusion» (19-23 Ιανουαρίου), «Confluence» (20-22 Μαΐου) και «Contract» (19-23 Ιανουαρίου). Συνολικά, περισσότερα από 40 φεστιβάλ, 60 εκθέσεις και περισσότερες από 250 εκδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί για τη φετινή χρονιά της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας.
Καλλιτέχνες παγκοσμίου φήμης στην πόλη
Τα κυριότερα σημεία του προγράμματος περιλαμβάνουν μεμονωμένες παραστάσεις με τη συμμετοχή καλλιτεχνών παγκοσμίου φήμης, όπως ο χαράκτης και σκηνοθέτης Ουίλιαμ Κέντριτζ, η Γιόκο Όνο και η διάσημη περφόρμερ Μαρίνα Αμπράμοβιτς. «Θέλω πολύ να έρθω στη Λιθουανία για να δω πώς είναι το κλίμα εκεί και κατά πόσο η χώρα που έχω φανταστεί ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που θα συναντήσω εκεί», λέει ο Κέντριτζ. Πρόκειται για την πρώτη έκθεση του νοτιοαφρικανού καλλιτέχνη με τις λιθουανικές ρίζες, με θέμα την επιλεκτική μνήμη – ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της χρονιάς για τη λιθουανική πολιτιστική πρωτεύουσα.
Αυτό εκφράζεται και στο επίσημο σύνθημα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας του έτους: «Από το προσωρινό στο σύγχρονο» – ένα παιχνίδι με τις μνήμες της πόλης που παραπέμπει στις μάλλον καλύτερες μέρες της: Μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο το Κάουνας ήταν προσωρινή πρωτεύουσα της νεοϊδρυθείσας τότε Δημοκρατίας της Λιθουανίας – από το 1919 ως το 1940. Αργότερα επί Σοβιετικής Ένωσης η πρωτεύουσα μεταφέρθηκε στο Βίλνιους. Η σκοτεινή ιστορία του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, το Ολοκαύτωμα των λιθουανών Εβραίων και τα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου εξακολουθούν να ρίχνουν τη σκιά τους στην πόλη μέχρι σήμερα. Και με όλα αυτά τα τραύματα θέλει τώρα να τα βάλει η λιθουανική Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. «Το Κάουνας έχασε τη φήμη του, την περηφάνια του, έγινε μια πόλη που προκαλεί θλίψη», λέει η διευθύντρια της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας Βιρτζίνια Βιτκιένε.
Το Κάουνας φιλοξενεί περίπου 6.000 μοντερνιστικά κτίρια από την περίοδο του Μεσοπολέμου, όταν η πόλη άκμασε ως διπλωματικό και πολιτιστικό κέντρο. Επίσης, είναι η δεύτερη πόλη της Λιθουανίας μετά το Βίλνιους που ανακηρύχθηκε Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Η πρωτεύουσα έφερε τον τίτλο το 2009. Αλλά τα δεδομένα από τότε άλλαξαν αρκετά: οικονομική κρίση, χρεοκοπία της εθνικής αεροπορικής εταιρείας και τώρα ο κορωνοϊός! Όλα αυτά επηρέασαν φυσικά την έλευση τουριστών και στο Κάουνας. Η Βίτκιεν παραμένει όμως ακόμη και τώρα ψύχραιμη, ενώ ελπίζει ότι με τα κατάλληλα υγειονομικά μέτρα οι εκδηλώσεις θα μπορέσουν να πραγματοποιηθούν. Σε αυτό ελπίζει και ο δήμαρχος της πόλης, Βισβάλντας Ματιγιοσάιτις: «Το Κάουνας είναι έτοιμο να ανοίξει τις πόρτες του και να γίνει οικοδεσπότης για όλη την Ευρώπη», τονίζει.
Για το 2022 ακόμη δύο ευρωπαϊκές πόλεις φέρουν τον τίτλο της πολιτιστικής πρωτεύουσας: η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Σερβίας, το Νόβι Σαντ, καθώς και η δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Λουξεμβούργου, Ες.
Αλεξάντερ Βέλσερ, dpa
Επιμέλεια: Χρύσα Βαχτσεβάνου
