Η Επιστήμη της Καρδιάς με Ήθος: Ο Αυξέντιος Καλαγκός και οι Καινοτομίες που Μεταμορφώνουν τη Θεραπεία των Εμφραγμάτων

The Science of the Heart with Integrity: Professor Afxentios Kalangos and the Innovations Transforming Heart Attack Treatment

Συνέντευξη (10^η) του Διεθνούς Φήμης Καθηγητή Καρδιοχειρουργικής Αυξέντιου Καλαγκού στη Ράνια Γάτου, Ποιήτρια, Δοκιμιογράφο, Εικαστικό & Μελετήτρια της Καρδιοχειρουργικής — Ορκισμένη Εθελόντρια του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού του Τομέα Υγείας

Ο Καθηγητής Δρ. Αυξέντιος Καλαγκός
Καρδιοχειρουργός | Καθηγητής Παιδιατρικής Καρδιαγγειακής Χειρουργικής, μιλάει στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ

Αυξέντιος Καλαγκός

Καρδιοχειρουργός | Καθηγητής Παιδιατρικής Καρδιαγγειακής Χειρουργικής

«Soigner, ce n’est pas seulement réparer le corps, c’est nourrir l’âme.»
(Να θεραπεύεις δεν σημαίνει μόνο να επανορθώνεις το σώμα· σημαίνει να θρέφεις την ψυχή.)

Η καρδιά χτυπά, όχι μόνο ως μηχανή ζωής, αλλά ως φάρος συνείδησης μέσα στο σκοτάδι της αβεβαιότητας. Κάθε δευτερόλεπτο στο χειρουργείο είναι μια στιγμή όπου η τεχνική ακρίβεια και η ανθρώπινη ψυχή δοκιμάζονται μαζί. Τι σημαίνει να βλέπεις πέρα από τους παλμούς και τα ηλεκτροκαρδιογραφήματα; Πώς η επιστήμη γίνεται καθρέφτης του ήθους, και η απόφαση ενός χειρουργού γίνεται μάθημα ζωής; Ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός, διεθνούς φήμης καρδιοχειρουργός, αντιμετωπίζει κάθε έμφραγμα όχι μόνο ως ιατρική πρόκληση, αλλά ως ευκαιρία να φωτίσει την ανθρώπινη ύπαρξη. Μέσα από τη γνώση, την εμπειρία και το ήθος του, μας διδάσκει ότι η καρδιοχειρουργική δεν είναι μόνο τεχνική· είναι τέχνη, επιστήμη και ηθική ταυτόχρονα.

Η συνέντευξη μεταμορφώνεται σε έναν καθρέφτη ψυχής· η καρδιά φωτίζει, η συνείδηση καθοδηγεί, και κάθε απόφαση γίνεται μουσική των στιγμών που ορίζουν τη ζωή. Κάθε λέξη, κάθε σκέψη και κάθε εμπειρία του Καθηγητή φωτίζει όχι μόνο την ιατρική πρακτική, αλλά και τη βαθύτερη αξία της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η καρδιά χτυπά μέσα στο σκοτάδι, κάθε παλμός μια υπόσχεση ζωής, κάθε ανάσα ένας λεπτός χορός ανάμεσα στον φόβο και την ελπίδα. Τα φώτα του χειρουργείου αντανακλώνται στα ψυχρά μεταλλικά εργαλεία, αλλά και στις ψυχές που αγωνίζονται να διατηρήσουν τη ζωή ζωντανή. Que signifie voir au-delà des battements et des électrocardiogrammes? – Τι σημαίνει να βλέπεις πέρα από τους παλμούς και τα ηλεκτροκαρδιογραφήματα; Πώς η επιστήμη γίνεται φως μέσα στο σκοτάδι, αλλά και καθρέφτης του ήθους;

Στην Kαρδιολογία, η τεχνική από μόνη της δεν αρκεί· απαιτείται λεπτότητα, εν-συναίσθηση και βαθιά συνειδητότητα· μια ικανότητα να διακρίνεις το ανθρώπινο μέσα από το ανατομικό, να νιώθεις τον ρυθμό της ζωής μέσα από κάθε καρδιακό χτύπο. Ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός, καταξιωμένος καρδιοχειρουργός με διεθνές κύρος, αντιμετωπίζει κάθε έμφραγμα σαν μια στιγμή απόλυτης έντασης και ευθύνης· μια στιγμή όπου η επιστήμη και η ανθρωπιά ενώνονται σε έναν χορό ζωής. Chaque battement compte, chaque décision est une promesse. – Κάθε χτύπος μετράει, κάθε απόφαση είναι μια υπόσχεση.Αυτή η συνέντευξη δεν αφορά μόνο τα εμφράγματα· αφορά την καρδιά ως σύμβολο ζωής, τη συνείδηση ως οδηγό και την επιλογή να βλέπουμε την αλήθεια και να ενεργούμε με ήθος ακόμα και στις πιο κρίσιμες στιγμές. Κάθε λέξη, κάθε σκέψη, κάθε εμπειρία του Καθηγητή φωτίζει όχι μόνο την ιατρική πρακτική, αλλά και την ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης, μετατρέποντας την επιστήμη σε ζωντανό διάλογο με την καρδιά και την ψυχή. La science au service de l’humanité, guidée par l’éthique et la sensibilité. – Η επιστήμη στην υπηρεσία της ανθρωπότητας, καθοδηγούμενη από την ηθική και την ευαισθησία.

Η παρούσα συνέντευξη σηματοδοτεί μια ξεχωριστή στιγμή στην πορεία της μελέτης μου πάνω στην καρδιοχειρουργική, ως αναγνώστρια και μελετήτρια του αριστουργηματικού συνδυασμού επιστήμης, τεχνικής και ανθρώπινης ευθύνης.: την δέκατη συνάντηση με τον Καθηγητή Αυξέντιο Καλαγκό, έναν άνθρωπο που έχει συνδέσει το όνομά του με την κορυφαία επιστημονική δεξιοτεχνία, το ήθος και την ανθρωπιά στην καρδιολογία. Σε κάθε συνάντησή μας, ο Καθηγητής δεν περιορίζεται στην τεχνική της χειρουργικής· προσφέρει ένα μάθημα ζωής. Η σοφία του, η αυθεντική ευαισθησία του και η ικανότητά του να ενσωματώνει την επιστήμη με την ηθική καθιστούν κάθε συνέντευξη μοναδική εμπειρία για τον αναγνώστη, αλλά και για εμάς, που παρακολουθούμε κάθε του λέξη με σεβασμό και θαυμασμό. Η δέκατη αυτή συνέντευξη δεν είναι απλώς ένας διάλογος για τα εμφράγματα ή τις προκλήσεις της σύγχρονης καρδιολογίας· είναι ένας φόρος τιμής σε έναν άνθρωπο που έχει καταστήσει την επιστήμη εργαλείο ζωής, και την καρδιά σύμβολο ανθρώπινης ευθύνης και φωτός. Με βαθιά εκτίμηση και συναίσθημα, σας προσκαλούμε να εισέλθετε στον κόσμο της καρδιολογίας μέσα από τα μάτια και τη σκέψη ενός από τους πλέον καταξιωμένους καρδιοχειρουργούς διεθνώς.

Κύριε Καθηγητά, είναι μεγάλη τιμή να συνομιλούμε σήμερα μαζί σας, με έναν διεθνούς φήμης επιστήμονα που έχει αναδείξει την καρδιοχειρουργική σε ύψιστο λειτούργημα· η δέκατη αυτή συνέντευξή μας επιδιώκει να αγγίξει τον πυρήνα της επιστήμης και του ανθρωπισμού σας.

ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ

Κυρία Ράνια Γάτου, σπάνια συναντά κανείς έναν άνθρωπο που ενώ σμιλεύει λέξεις και εικόνες, ταυτόχρονα εξερευνά τα βάθη της καρδιοχειρουργικής επιστήμης και της ανθρωπιστικής δράσης· η παρουσία σας εδώ δεν είναι απλώς τιμή για εμάς, αλλά μια υπενθύμιση ότι η αληθινή γνώση γεννιέται όταν η τέχνη και η επιστήμη βαδίζουν χέρι-χέρι.

ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ

1. ΕΡΩΤΗΣΗ Κύριε Καθηγητά, στο πλαίσιο της σύγχρονης καρδιοχειρουργικής, κάθε εμφραγματικό επεισόδιο αναδεικνύει τη λεπτή ισορροπία ανάμεσα στη βιολογική μηχανική και την ανθρώπινη συνείδηση. Πώς συνδέετε την τεχνική δεξιοτεχνία με το ηθικό και φιλοσοφικό καθήκον του χειρουργού, ειδικά όταν η κάθε απόφαση επηρεάζει την ποιότητα ζωής και την επιβίωση του ασθενούς;

Υποστήριξη βιβλιογραφίας:

• Topol EJ. Textbook of Cardiovascular Medicine, 3rd Edition. Philadelphia: Elsevier, 2020.
• Ibanez B, et al. 2018 ESC Guidelines for the management of acute myocardial infarction in patients presenting with ST-segment elevation. European Heart Journal, 2018; 39(2):119–177.
• Ladwig KH, et al. Psychosocial factors in patients with acute coronary syndromes: a contemporary review. European Heart Journal, 2017; 38:1456–1464.

ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ

Κάθε έμφραγμα είναι μια στιγμή όπου η επιστήμη συναντά την ανθρωπιά, και η τεχνική δεξιοτεχνία δεν αρκεί από μόνη της. Στο χειρουργείο, η γνώση της ανατομίας, της αιμοδυναμικής και της φαρμακολογίας (Topol, 2020) πρέπει να συνυπάρχει με μια βαθιά ηθική συνείδηση. Κάθε απόφαση, όσο μικρή και αν φαίνεται, επηρεάζει την πορεία ζωής του ασθενούς, την ψυχολογική του κατάσταση και την ποιότητα της καθημερινότητάς του (Ibanez et al., 2018). Επιπλέον, όπως δείχνουν πρόσφατες μελέτες, η εν-συναίσθηση και η ψυχολογική υποστήριξη του ασθενούς μειώνουν την επανεισαγωγή και βελτιώνουν τη συνολική επιβίωση (Ladwig et al., 2017). Συνεπώς, η καρδιοχειρουργική δεν είναι μόνο τεχνική· είναι μια πρακτική γνώσης και ήθους, όπου η επιστημονική αυστηρότητα συνδυάζεται με τον σεβασμό στη ζωή και τη συνείδηση. Chaque décision médicale est un acte de conscience et de responsabilité. – Κάθε ιατρική απόφαση αποτελεί πράξη συνείδησης και ευθύνης.

Σε μια στιγμή που η ζωή κρέμεται κυριολεκτικά από μια λεπτή κλωστή, η καρδιοχειρουργική δεν είναι μόνο επιστήμη· είναι και τέχνη της ψυχής. Κατά τη διάρκεια ενός επείγοντος εμφράγματος σε έναν 45χρονο ασθενή, η ομάδα αντιμετώπισε ένα πολύπλοκο σενάριο στεφανιαίας απόφραξης. Η τεχνική επέμβαση απαιτούσε ταχύτητα και ακρίβεια, αλλά παράλληλα υπήρχε η ανάγκη να ενημερωθεί η οικογένεια και να εξηγηθεί κάθε βήμα της διαδικασίας. Η επιλογή να διατηρηθεί η ηθική διάσταση της φροντίδας – να επικοινωνήσουμε με σεβασμό και σαφήνεια, να καθησυχάσουμε τον ασθενή πριν την αναισθησία – συνδυάστηκε με την άρτια τεχνική εκτέλεση. Το αποτέλεσμα ήταν όχι μόνο η επιτυχημένη επαναφορά της καρδιάς αλλά και η εμπιστοσύνη και η ψυχική ηρεμία του ασθενούς και της οικογένειάς του.

Κάθε καρδιακός παλμός στο χειρουργείο είναι μια υπενθύμιση ότι η επιστήμη δεν είναι μόνο τεχνική· είναι καθρέφτης της ψυχής και της συνείδησης. Σε κάθε στιγμή κρίσης, η γνώση συναντά το ήθος, η ταχύτητα συνυπάρχει με την προσοχή, και η τεχνική δεξιοτεχνία μετατρέπεται σε πράξη αγάπης και σεβασμού για τη ζωή. Σε κάθε χτύπο της καρδιάς, η επιστήμη συναντά την ψυχή.

Βιβλιογραφία:

1. Topol EJ. Textbook of Cardiovascular Medicine, 3rd Edition. Philadelphia: Elsevier, 2020.
2. Ibanez B, et al. 2018 ESC Guidelines for the management of acute myocardial infarction in patients presenting with ST-segment elevation. European Heart Journal, 2018; 39(2):119–177.
3. Ladwig KH, et al. Psychosocial factors in patients with acute coronary syndromes: a contemporary review. European Heart Journal, 2017; 38:1456–1464.

ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ

2. ΕΡΩΤΗΣΗ

Κύριε Καθηγητά, η καρδιολογία έχει εξελιχθεί ραγδαία τις τελευταίες δεκαετίες, με νέες τεχνολογίες και πρωτοποριακές μεθόδους να μετασχηματίζουν τη διαχείριση του εμφράγματος. Ποιες θεωρείτε ότι είναι οι πλέον σύγχρονες προσεγγίσεις που συνδυάζουν τεχνική αρτιότητα και εξατομικευμένη φροντίδα ασθενούς;

Υποστήριξη Βιβλιογραφίας:

1. Ibanez B, et al. 2018 ESC Guidelines for the management of acute myocardial infarction in patients presenting with ST-segment elevation. European Heart Journal, 2018; 39(2):119–177.
2. Siontis KC, et al. Artificial intelligence in cardiology: current applications and future perspectives. Journal of the American College of Cardiology, 2021; 77(6):751–766.

ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ

Σήμερα, η καρδιοχειρουργική δεν περιορίζεται στην αποκατάσταση της ροής του αίματος· είναι μια σύνθεση επιστήμης, τεχνικής και ανθρωπιάς. Η πρωτογενής αγγειοπλαστική παραμένει η μέθοδος εκλογής, ενώ η εξατομικευμένη φαρμακευτική αγωγή, βασισμένη σε γενετικά και κλινικά χαρακτηριστικά, μειώνει τις επιπλοκές και βελτιώνει την πρόγνωση (Ibanez et al., 2018).Παράλληλα, η εφαρμογή σύγχρονων τεχνολογιών, όπως η ενδοαορτική αντλία και η απεικόνιση υψηλής ανάλυσης, επιτρέπει την προληπτική αναγνώριση κινδύνων και την άμεση παρέμβαση πριν η κατάσταση του ασθενούς επιδεινωθεί (Siontis KC et al., 2021, JACC). Επιπλέον, η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην πρόβλεψη επιπλοκών και στην καθοδήγηση της θεραπείας ανοίγει νέους ορίζοντες, όπου η τεχνική αρτιότητα συνυπάρχει με την προσωποποιημένη φροντίδα, αποδεικνύοντας ότι η καρδιοχειρουργική είναι ταυτόχρονα επιστήμη και τέχνη. La médecine moderne doit être guidée par la précision scientifique et l’humanité des gestes. – Η σύγχρονη ιατρική πρέπει να καθοδηγείται από την επιστημονική ακρίβεια και την ανθρωπιά κάθε πράξης.

Η καρδιοχειρουργική καθημερινότητα κρύβει στιγμές όπου η επιστήμη και η τεχνολογία ενώνονται για να σώσουν ζωές.

Πριν λίγους μήνες, μια 60χρονη ασθενής εισήχθη με οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η ομάδα χρησιμοποίησε πρωτογενή αγγειοπλαστική σε συνδυασμό με εξατομικευμένη φαρμακευτική αγωγή, ενώ ταυτόχρονα αξιοποιήθηκε τεχνητή νοημοσύνη για την πρόβλεψη πιθανών επιπλοκών. Η παρέμβαση ολοκληρώθηκε σε χρόνο ρεκόρ, και η ασθενής όχι μόνο επέζησε, αλλά και ανέκτησε πλήρως την ποιότητα ζωής της. Η εμπειρία αυτή απέδειξε ότι η τεχνολογία και η ανθρώπινη προσοχή μπορούν να συνυπάρχουν αρμονικά, μετατρέποντας την επιστήμη σε πράξη ζωής και φροντίδας.

Σε κάθε καρδιακό επεισόδιο, η τεχνική αριστεία και η ανθρωπιά δεν είναι δύο αντίθετες έννοιες· είναι οι δύο όψεις της ίδιας ηθικής και επιστημονικής συνείδησης. Chaque intervention réussie est une rencontre entre la science et l’âme du patient. – Κάθε επιτυχημένη παρέμβαση είναι μια συνάντηση ανάμεσα στην επιστήμη και την ψυχή του ασθενούς.

Βιβλιογραφία:

1. Ibanez B, et al. 2018 ESC Guidelines for the management of acute myocardial infarction in patients presenting with ST-segment elevation. European Heart Journal, 2018; 39(2):119–177.
2. Siontis KC, et al. Artificial intelligence in cardiology: current applications and future perspectives. Journal of the American College of Cardiology, 2021; 77(6): 751–766.
3. Topol EJ. Textbook of Cardiovascular Medicine, 3rd Edition. Philadelphia: Elsevier, 2020.

ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ

3. ΕΡΩΤΗΣΗ

Κύριε Καθηγητά, η ψυχολογική κατάσταση του ασθενούς κατά τη διάρκεια και μετά ένα έμφραγμα φαίνεται να επηρεάζει σημαντικά την ανάρρωση και την πρόγνωση. Πώς ενσωματώνετε στην πράξη την ψυχολογική υποστήριξη και την εν-συναίσθηση ως μέρος της σύγχρονης καρδιοχειρουργικής;

Υποστήριξη Βιβλιογραφίας:

1. Ladwig KH, et al. Psychosocial factors in patients with acute coronary syndromes: a contemporary review. European Heart Journal, 2017; 38:1456–1464.
2. Carney RM, Freedland KE. Depression and coronary heart disease. Nat Rev Cardiol, 2017; 14:145–155.

ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ

Η ψυχολογική διάσταση του ασθενούς αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στην καρδιοχειρουργική. Η επιστήμη δείχνει ότι το άγχος, η κατάθλιψη ή η αίσθηση μοναξιάς αυξάνουν τον κίνδυνο επανεισαγωγής και δυσμενών καρδιακών συμβάντων (Ladwig et al., 2017; Carney & Freedland, 2017). Στο χειρουργείο και στην μετεγχειρητική φροντίδα, ενσωματώνω πρακτικές που ενισχύουν την ψυχολογική ασφάλεια του ασθενούς: ενημέρωση, συνεχή επικοινωνία, και ενθάρρυνση της ενεργού συμμετοχής στη φροντίδα του. Η καρδιοχειρουργική δεν είναι μόνο μηχανική επιτυχία· είναι ανθρώπινη τέχνη, όπου η εν-συναίσθηση μετατρέπεται σε εργαλείο επιβίωσης. Η γνώση της καρδιάς και των μηχανισμών της συνδυάζεται με την ηθική ευθύνη να βλέπουμε τον ασθενή ως ολότητα, όχι ως αριθμό ή στατιστικό δείκτη. L’empathie et la conscience sont les véritables instruments du chirurgien. – Η εν-συναίσθηση και η συνείδηση είναι τα πραγματικά εργαλεία του χειρουργού.

Σε στιγμές όπου η καρδιά κινδυνεύει, η φροντίδα δεν περιορίζεται στην ιατρική ακρίβεια· περιλαμβάνει και την κατανόηση της αγωνίας του ασθενούς. Μια 58χρονη ασθενής, μετά από οξύ έμφραγμα, έφτασε στο χειρουργείο με έντονο άγχος και φόβο για την επιβίωσή της. Πριν την επέμβαση, αφιερώθηκε χρόνος για να εξηγηθεί με απλά λόγια η διαδικασία, να απαντηθούν οι ανησυχίες της και να ενθαρρυνθεί η ενεργός συμμετοχή της στη μετεγχειρητική φροντίδα. Κατά τη διάρκεια της ανάρρωσης, η συνεχή επικοινωνία και η ψυχολογική υποστήριξη μείωσαν το άγχος, ενίσχυσαν την εμπιστοσύνη και συνέβαλαν στην ταχύτερη ανάρρωση. Η εμπειρία αυτή απέδειξε ότι η εν-συναίσθηση και η ανθρώπινη παρουσία μπορούν να έχουν καθοριστική επίδραση στην καρδιοχειρουργική επιτυχία.

Η καρδιά δεν χτυπά μόνο με φυσιολογικούς ρυθμούς· αντανακλά φόβους, ελπίδες και συναισθήματα. Σε κάθε επέμβαση, η εν-συναίσθηση και η συνείδηση δεν είναι πολυτέλειες· είναι αναπόσπαστο μέρος της επιστήμης. Chaque geste guidé par l’empathie est un pas vers la guérison totale. – Κάθε πράξη καθοδηγούμενη από ενσυναίσθηση είναι ένα βήμα προς την πλήρη ίαση.

Βιβλιογραφία:

1. Ladwig KH, et al. Psychosocial factors in patients with acute coronary syndromes: a contemporary review. European Heart Journal, 2017; 38:1456–1464.
2. Carney RM, Freedland KE. Depression and coronary heart disease. Nat Rev Cardiol, 2017; 14:145–155.
3. Steptoe A, Kivimäki M. Stress and cardiovascular disease. Nat Rev Cardiol, 2012; 9:360–370.

ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ

4. ΕΡΩΤΗΣΗ

Κύριε Καθηγητά, η πρόληψη των εμφραγμάτων θεωρείται από πολλούς ως η σημαντικότερη στρατηγική στη σύγχρονη καρδιολογία. Ποιες προληπτικές πρακτικές θεωρείτε πιο αποτελεσματικές για τη μείωση των καρδιαγγειακών συμβάντων, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη βιολογική όσο και την ψυχολογική διάσταση του ασθενούς;

Υποστήριξη Βιβλιογραφίας:

1. Yusuf S, Hawken S, Ounpuu S, et al. Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): case-control study. Lancet, 2004; 364:937–952.
2. Perk J, et al. European Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice (version 2012). European Heart Journal, 2012; 33:1635–1701.

Η πρόληψη αποτελεί την ύψιστη μορφή ιατρικής τέχνης. Οι μελέτες δείχνουν ότι η υγιεινή διατροφή, η σωματική άσκηση, η αποφυγή καπνίσματος, η διαχείριση της αρτηριακής πίεσης και η ψυχολογική ισορροπία μειώνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφράγματος (Yusuf et al., 2004). Στην πράξη, προτείνω μια ολιστική προσέγγιση: η καρδιολογική φροντίδα πρέπει να συνδυάζει βιολογική παρακολούθηση με στρατηγικές για τη μείωση του στρες, την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας και την εν-συναίσθηση στον ασθενή. Με αυτόν τον τρόπο, η επιστήμη και η ανθρωπιά συνυπάρχουν για την πρόληψη της καρδιακής καταστροφής. La prévention est la véritable médecine de la vie. – Η πρόληψη είναι η αληθινή ιατρική της ζωής.

Η καρδιαγγειακή υγεία δεν περιορίζεται στη φυσιολογία· υπερβαίνει την τυχαία συγκυρία και εδράζεται στη συνειδητή φροντίδα, στη γνώση και στην ψυχική ισορροπία του ανθρώπου. Ένας 50χρονος ασθενής με οικογενειακό ιστορικό καρδιαγγειακών νοσημάτων προσήλθε για τακτικό έλεγχο. Με βάση τα αποτελέσματα, του προτάθηκε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα πρόληψης: ισορροπημένη διατροφή, μέτρια καθημερινή άσκηση, διαχείριση άγχους μέσω mindfulness «εν-συνειδητότητα» και τακτική παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερίνης. Έπειτα από ένα έτος, όχι μόνο οι βιολογικοί δείκτες βελτιώθηκαν σημαντικά, αλλά και η ψυχολογική του διάθεση ενισχύθηκε, δείχνοντας ότι η πρόληψη δεν είναι μόνο θέμα φυσιολογίας, αλλά και ψυχικής ισορροπίας.
Η πρόληψη δεν είναι απλώς αποφυγή ασθενειών· είναι η τέχνη να φροντίζουμε τη ζωή πριν αυτή απειληθεί. Κάθε προληπτική πράξη είναι μια επένδυση στην ανθρωπιά και στη συνείδηση. La véritable santé réside dans l’équilibre du corps et de l’esprit. – Η αληθινή υγεία βρίσκεται στην ισορροπία σώματος και ψυχής.

Βιβλιογραφία:

1. Yusuf S, Hawken S, Ounpuu S, et al. Effect of potentially modifiable risk factors associated with myocardial infarction in 52 countries (the INTERHEART study): case-control study. Lancet, 2004; 364:937–952.
2. Perk J, et al. European Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice (version 2012). European Heart Journal, 2012; 33:1635–1701.
3. Blumenthal JA, et al. Exercise and stress reduction in cardiac patients: impact on morbidity and mortality. Circulation, 2016; 133:2527–2537.

ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ

5. ΕΡΩΤΗΣΗ

Κύριε Καθηγητά, η διαχείριση των ασθενών μετά από ένα έμφραγμα απαιτεί όχι μόνο τεχνικές ικανότητες αλλά και στρατηγικές για τη μείωση επιπλοκών και την προώθηση της ανάρρωσης. Ποιες είναι οι πλέον σύγχρονες μέθοδοι παρακολούθησης και αποκατάστασης που συνδυάζουν ιατρική ακρίβεια με ανθρωπιστική προσέγγιση;

Υποστήριξη Βιβλιογραφίας:

1. Piepoli MF, et al. 2016 European Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. European Heart Journal, 2016; 37:2315–2381.
2. Smith SC, et al. Secondary prevention and risk reduction therapy for patients with coronary and other atherosclerotic vascular disease: 2011 update. Circulation, 2011; 124:2458–2473.

ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ

Η μετεμφραγματική φροντίδα απαιτεί μια ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει την καρδιολογική παρακολούθηση, την φαρμακευτική αγωγή και την επανεκπαίδευση του ασθενούς με στρατηγικές ψυχολογικής υποστήριξης και lifestyle coaching (συμβουλευτική για τον τρόπο ζωής του ασθενούς). Η παρακολούθηση μέσω τηλεϊατρικής, η προσαρμοσμένη αποκατάσταση μέσω καρδιοπρογράμματος και η συνεχής εκπαίδευση για την υγιεινή διατροφή και τη σωματική άσκηση μειώνουν σημαντικά τις επαναεισαγωγές και τις καρδιακές επιπλοκές (Piepoli et al., 2016).

Η ανθρωπιστική διάσταση ενισχύει την αποτελεσματικότητα της ιατρικής παρέμβασης. Κάθε ασθενής δεν είναι ένας αριθμός· είναι ψυχή και σώμα που χρειάζεται καθοδήγηση, εμπιστοσύνη και εν-συναίσθηση. Le suivi post-infarctus n’est pas seulement médical, il est profondément humain. – Η παρακολούθηση μετά το έμφραγμα δεν είναι μόνο ιατρική, αλλά βαθιά ανθρώπινη πράξη.

Η αποκατάσταση μετά από ένα οξύ έμφραγμα δεν αφορά μόνο την καρδιά· αφορά ολόκληρο τον άνθρωπο. Μία 62χρονη ασθενής, μετά από οξύ έμφραγμα, εντάχθηκε σε ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα μετεμφραγματικής παρακολούθησης. Χρησιμοποιήθηκε τηλεϊατρική για συνεχή παρακολούθηση των ζωτικών της σημείων, ενώ συμμετείχε σε πρόγραμμα καρδιοαποκατάστασης που συνδύαζε ήπια άσκηση, ψυχολογική υποστήριξη και εκπαίδευση για υγιεινή διατροφή. Μέσα σε λίγους μήνες, όχι μόνο η καρδιολογική της κατάσταση βελτιώθηκε σημαντικά, αλλά ανέκτησε και την ψυχολογική της αυτοπεποίθηση. Η εμπειρία αυτή ανέδειξε ότι η τεχνολογία και η ανθρωπιά μπορούν να συνυπάρχουν, καθιστώντας την ανάρρωση μια ολοκληρωμένη διαδικασία.

Η ανάρρωση μετά από ένα έμφραγμα δεν μετριέται μόνο σε δείκτες ή επιβίωση· μετριέται στην ποιότητα της ζωής και στην εσωτερική δύναμη του ασθενούς. Η επιστήμη είναι απαραίτητη, αλλά η εν-συναίσθηση μετατρέπει την ιατρική σε τέχνη. Chaque parcours de guérison est une symphonie entre science et humanité. – Κάθε πορεία ανάρρωσης είναι μια συμφωνία ανάμεσα στην επιστήμη και την ανθρωπιά.

Βιβλιογραφία:

1. Piepoli MF, et al. 2016 European Guidelines on cardiovascular disease prevention in clinical practice. European Heart Journal, 2016; 37:2315–2381.
2. Smith SC, et al. Secondary prevention and risk reduction therapy for patients with coronary and other atherosclerotic vascular disease: 2011 update. Circulation, 2011; 124:2458–2473.
3. Frederix I, et al. Cardiac rehabilitation using new tools and telemedicine: current evidence and future perspectives. Eur J Prev Cardiol, 2017; 24:1540–1552.

ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ

6. ΕΡΩΤΗΣΗ

Κύριε Καθηγητά, η πρόληψη των καρδιαγγειακών επεισοδίων δεν αφορά μόνο τη φυσιολογία αλλά και την κατανόηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Πώς ενσωματώνετε στη δουλειά σας την εκπαίδευση του ασθενούς και την αλλαγή τρόπου ζωής ως μέρος της σύγχρονης καρδιοχειρουργικής πρακτικής;

Υποστήριξη Βιβλιογραφίας:

1. O’Donnell MJ, et al. Global burden of cardiovascular disease and the role of lifestyle modification. Circulation, 2016; 134:200–214.
2. Ezzati M, et al. Prevention of cardiovascular disease through lifestyle and behavioral interventions. Lancet, 2018; 392:362–375.

ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ

Η καρδιοχειρουργική δεν περιορίζεται στο χειρουργικό τραπέζι· η επιστήμη και η εκπαίδευση βαδίζουν παράλληλα. Η καθοδήγηση του ασθενούς για υγιεινή διατροφή, σωματική άσκηση, διαχείριση άγχους και διακοπή καπνίσματος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της πρακτικής μας. Οι μελέτες δείχνουν ότι οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο επανεμφράγματος και βελτιώνουν τη μακροπρόθεσμη επιβίωση (O’Donnell et al., 2016; Ezzati et al., 2018). Η εκπαίδευση δεν είναι απλή μετάδοση γνώσης· είναι δημιουργία σχέσης εμπιστοσύνης, όπου ο ασθενής νιώθει ενεργός συμμέτοχος στην αποκατάστασή του. Eduquer le patient, c’est cultiver la santé et l’espoir. – Να εκπαιδεύεις τον ασθενή σημαίνει να καλλιεργείς την υγεία και την ελπίδα.

Η αποκατάσταση μετά από οξύ έμφραγμα απαιτεί όχι μόνο ιατρική δεξιοτεχνία, αλλά και ενεργό συμμετοχή του ίδιου του ασθενούς στη φροντίδα της υγείας του. Ένας 55χρονος ασθενής, μετά από οξύ έμφραγμα, συμμετείχε σε ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης και αλλαγής τρόπου ζωής. Μαζί με τον καρδιολόγο και την ομάδα αποκατάστασης, δημιουργήσαμε ένα εξατομικευμένο πλάνο διατροφής, καθιερώσαμε καθημερινή ήπια άσκηση και τεχνικές διαχείρισης άγχους. Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης, η συμμόρφωση του ασθενούς βελτίωσε σημαντικά τους βιολογικούς δείκτες και μείωσε τις πιθανότητες νέου καρδιαγγειακού επεισοδίου. Αυτή η εμπειρία επιβεβαιώνει για μένα ότι η εκπαίδευση του ασθενούς και η αλλαγή συνήθειας είναι εξίσου κρίσιμες με την ίδια τη χειρουργική παρέμβαση.

Η πρόληψη είναι η υψηλότερη μορφή φροντίδας· η εκπαίδευση του ασθενούς δεν είναι απλώς μετάδοση γνώσης, αλλά ενδυνάμωση της ζωής και της συνείδησης. Chaque pas vers une vie saine est un acte de liberté et de responsabilité. – Κάθε βήμα προς μια υγιή ζωή είναι πράξη ελευθερίας και ευθύνης.

Βιβλιογραφία:

1. O’Donnell MJ, et al. Global burden of cardiovascular disease and the role of lifestyle modification. Circulation, 2016; 134:200–214.
2. Ezzati M, et al. Prevention of cardiovascular disease through lifestyle and behavioral interventions. Lancet, 2018; 392:362–375.
3. Smith SC, et al. Patient education and behavioral counseling in cardiovascular risk reduction. J Am Coll Cardiol, 2017; 69:172–185.

ΡΑΝΙΑ ΓΑΤΟΥ

7. ΕΡΩΤΗΣΗ

Κύριε Καθηγητά, σε στιγμές κρίσης όπως ένα έμφραγμα, η ταχύτητα και η ακρίβεια είναι ζωτικής σημασίας. Πώς συνδυάζετε την τεχνική αριστεία με τη διατήρηση ανθρωπιστικής προσέγγισης, ώστε οι αποφάσεις σας να αντανακλούν όχι μόνο επιστημονική δεξιοτεχνία αλλά και βαθύτερο ήθος;

Υποστήριξη Βιβλιογραφίας:

1. Katz JN, et al. Decision making in acute coronary syndromes: balancing speed and accuracy with patient-centered care. JAMA, 2015; 314:103–112.
2. Emanuel EJ, Emanuel LL. The ethics of clinical decision-making in critical care. N Engl J Med, 1992; 326:1423–1428.

ΑΥΞΕΝΤΙΟΣ ΚΑΛΑΓΚΟΣ

Στις κρίσιμες στιγμές, η καρδιοχειρουργική γίνεται μια μορφή ζωντανής φιλοσοφίας. Κάθε χειρουργική απόφαση απαιτεί ταχύτητα και τεχνική δεξιοτεχνία, αλλά ταυτόχρονα χρειάζεται εν-συναίσθηση και ηθική κρίση. Η εμπειρία με διδάσκει ότι η επιστήμη χωρίς ανθρωπιά είναι κενή· κάθε καρδιά που χειρουργείται δεν είναι απλώς οργανικό σύστημα, αλλά ψυχή που εμπιστεύεται τη ζωή της. Οι σύγχρονες πρακτικές, όπως η ομαδική λήψη αποφάσεων σε περιβάλλον ICU, Intensive Care Unit- Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ), η χρήση προτυποποιημένων πρωτοκόλλων και η συνεχής επικοινωνία με την οικογένεια, επιτρέπουν τη γρήγορη και ασφαλή αντιμετώπιση χωρίς να χάνεται η ανθρωπιστική διάσταση (Katz et al., 2015; Emanuel & Emanuel, 1992). Chaque geste technique doit être guidé par la conscience et le respect de la vie. – Κάθε τεχνική κίνηση πρέπει να καθοδηγείται από συνείδηση και σεβασμό στη ζωή.

Σε κρίσιμες στιγμές όπου κάθε λεπτό μετράει, η καρδιοχειρουργική απαιτεί όχι μόνο δεξιοτεχνία, αλλά και ψυχραιμία και ανθρωπιά. Κατά τη διάρκεια ενός επείγοντος εμφράγματος σε έναν 60χρονο ασθενή, η ομάδα αντιμετώπισε σοβαρή απόφραξη της αριστερής στεφανιαίας αρτηρίας. Κάθε λεπτό μετρούσε, αλλά παράλληλα απαιτούνταν διαρκής επικοινωνία με την οικογένεια, για να κατανοήσει την κρισιμότητα της κατάστασης και να συμμετάσχει στις αποφάσεις. Η τεχνική ακρίβεια συνδυάστηκε με ψυχραιμία και ευαισθησία· η επέμβαση ολοκληρώθηκε επιτυχώς και ο ασθενής ανάρρωσε χωρίς επιπλοκές, ενώ η οικογένεια ένιωσε εμπιστοσύνη και σιγουριά στην καθοδήγηση του χειρουργού.

Η καρδιοχειρουργική στις κρίσιμες στιγμές δεν είναι μόνο επιστήμη· είναι ηθική πράξη και τέχνη της ψυχής. Κάθε απόφαση, κάθε χειρουργική κίνηση, είναι ευκαιρία να συνδυάσουμε τεχνική αριστεία με σεβασμό στη ζωή και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Dans chaque geste critique réside la responsabilité ultime de protéger la vie et la dignité humaine. – Σε κάθε κρίσιμη πράξη βρίσκεται η ύψιστη ευθύνη να προστατεύουμε τη ζωή και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Βιβλιογραφία:

1. Katz JN, et al. Decision making in acute coronary syndromes: balancing speed and accuracy with patient-centered care. JAMA, 2015; 314:103–112.
2. Emanuel EJ, Emanuel LL. The ethics of clinical decision-making in critical care. N Engl J Med, 1992; 326:1423–1428.
3. Vincent JL, et al. Ethical aspects of rapid decision-making in critical care settings. Crit Care Med, 2016; 44:1992–2000.

Στο τέλος αυτής της συζήτησης με τον Διεθνούς Φήμης Καθηγητή Αυξέντιο Καλαγκό, γίνεται σαφές ότι η καρδιοχειρουργική δεν είναι απλώς τέχνη της τεχνικής· αποκαλύπτει έναν διαρκή διάλογο ανάμεσα στη γνώση, την εμπειρία και την ανθρώπινη ψυχή. Κάθε έμφραγμα, κάθε κρίσιμη στιγμή στο χειρουργείο, μας θυμίζει ότι η επιστήμη χωρίς συνείδηση και εν-συναίσθηση παραμένει κενή, ενώ η ανθρωπιά χωρίς γνώση δεν επαρκεί. Από την πρόληψη μέχρι την αποκατάσταση, από την τεχνική δεξιοτεχνία μέχρι την ψυχολογική υποστήριξη, η καρδιοχειρουργική συνθέτει το βιολογικό με το φιλοσοφικό, το επιστημονικό με το ηθικό. Η εμπειρία, η εν-συναίσθηση και η ηθική καθοδήγηση του Καθηγητή Αυξέντιου Καλαγκού δείχνουν ότι η φροντίδα της καρδιάς είναι ταυτόχρονα φροντίδα της ζωής και της συνείδησης. Η καρδιά, όπως μας υπενθυμίζει, χτυπά όχι μόνο για να διατηρήσει τη ζωή, αλλά για να φωτίσει τις επιλογές μας, να καθοδηγήσει την ηθική μας και να εμπνεύσει την ανθρωπιά που πρέπει να συνοδεύει κάθε ιατρική πράξη. Όπως λέει και ο ίδιος: Chaque battement, chaque décision est une leçon de vie et d’humanité. – Κάθε χτύπος, κάθε απόφαση είναι μάθημα ζωής και ανθρωπιάς. Η καρδιοχειρουργική, υπό το πρίσμα αυτής της φιλοσοφίας, γίνεται πράξη υψηλής συνείδησης· ένα ταξίδι όπου η επιστήμη συναντά την ψυχή, η τεχνική τη σοφία και η γνώση τη βαθύτερη αξία της ανθρώπινης ύπαρξης. Και στο τέλος, κάθε επιτυχία, κάθε ανάρρωση, είναι η ζωντανή απόδειξη ότι η ζωή και η καρδιά, οδηγούμενες από το ήθος και την εν-συναίσθηση, μπορούν να φωτίσουν ακόμα και τις πιο σκοτεινές στιγμές.

Στιγμές που Κρατούν Ζωές: Η Ιερότητα της Καρδιάς στο Χειρουργείο

Τα φώτα του χειρουργείου καίνε με απόλυτη ακρίβεια, λούζοντας κάθε εργαλείο, κάθε κίνηση, κάθε λεπτομέρεια της ανθρώπινης καρδιάς. Ο ήχος του καρδιογράφου γεμίζει τον χώρο· κάθε παλμός είναι υπόσχεση, κάθε ανάσα ένα δώρο ζωής που κρέμεται από μια λεπτή, αόρατη κλωστή. Η ένταση είναι διάχυτη, αλλά η σιωπηλή συγκέντρωση και η βαθιά αίσθηση ευθύνης δημιουργούν μια ιερότητα που υπερβαίνει την καθημερινότητα. Ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός, σταθερός και ψύχραιμος, πλησιάζει τον ασθενή· τα μάτια του ακτινοβολούν ηρεμία, γνώση και αποφασιστικότητα. Το δωμάτιο της ΜΕΘ, γεμάτο ψυχρό φως και καθαρότητα, συνθέτει έναν χώρο όπου η επιστήμη αγγίζει το ανθρώπινο πνεύμα. Οι ήχοι των καρδιογράφων, των αναπνευστήρων και των βημάτων των νοσηλευτών ενώνονται σε έναν αόρατο, μουσικό ρυθμό ζωής.

Ο 60χρονος ασθενής, με βλέμμα γεμάτο ανησυχία και χέρια τρεμάμενα, ψιθυρίζει:
— Νιώθω ότι ίσως… δεν τα καταφέρω…

Ο Καθηγητής Αυξέντιος Καλαγκός τον κοιτά σταθερά, με ήρεμη βεβαιότητα:
— Κάθε χτύπος της καρδιάς σας είναι ανεκτίμητος. Είμαστε εδώ μαζί σας· κάθε εργαλείο, κάθε δευτερόλεπτο, κάθε απόφαση αφιερωμένα στη ζωή σας. Αυτό που κάνουμε δεν είναι μόνο χειρουργείο· είναι πράξη γνώσης, αλληλεγγύης και σεβασμού.

Η ομάδα κινείται σαν χορογραφία· τα χέρια των γιατρών και των νοσηλευτών συγχρονίζονται με τον καρδιογράφο. Κάθε κίνηση με ακρίβεια, κάθε λεπτό φορτισμένο με προσοχή και στοχαστική φροντίδα. Η ένταση μετατρέπεται σε ρυθμό, η αγωνία σε συγκέντρωση· η επιστήμη και η ανθρωπιά ενώνονται σε μια αρμονία που μόνο η ζωή μπορεί να δημιουργήσει.

Και τότε, ο παλμός της καρδιάς επιστρέφει. Ο ήχος του είναι μουσική ζωής· η σιωπή που ακολουθεί δεν είναι κενή· είναι γεμάτη δέος, ανακούφιση, θαυμασμό και μια αίσθηση θαύματος που υπερβαίνει κάθε λογική.
Chaque battement retrouvé est un miracle silencieux de la science et de l’humanité. — Κάθε επανεμφανιζόμενος χτύπος καρδιάς είναι ένα σιωπηλό θαύμα της επιστήμης και της ανθρωπιάς.

Το φως ανακλάται στα πρόσωπα των γιατρών, στα εργαλεία, στα μάτια του ασθενούς. Ο ασθενής νιώθει τον χώρο, την ένταση, τη φροντίδα· αντιλαμβάνεται ότι η επιστήμη χωρίς ψυχή είναι κενή, και η ψυχή χωρίς γνώση ανίσχυρη. Μόνο η ένωση τους δημιουργεί το ύψιστο θαύμα: την ίδια τη ζωή. Κάθε παλμός, κάθε ανάσα, κάθε βλέμμα μέσα στο δωμάτιο είναι αφιέρωμα στην ανθρώπινη ύπαρξη, στη δύναμη της γνώσης και της καρδιάς, στη μαγεία του να σώζεις, να δημιουργείς και να υπηρετείς τη ζωή με αφοσίωση, σοφία και αγάπη.

Κάθε χτύπος που σωπαίνει και κάθε ανάσα που αναπνέει, μας θυμίζει ότι η ζωή είναι το μεγαλύτερο θαύμα που αξίζει να υπερασπιστούμε!

«Σημείωση της Συντάκτριας, Ράνιας Γάτου

Κύριε Καθηγητά, θα ήθελα να σας εκφράσω την ειλικρινή μου ευγνωμοσύνη για την εμπιστοσύνη και τη γενναιοδωρία σας, που μου επέτρεψαν να συνοδεύσω τις έως τώρα δέκα συνεντεύξεις μας με το βάθος, την ακρίβεια και την ανθρωπιά που μόνο η δική σας καθοδήγηση εμπνέει. Η συμβολή σας δεν αφορά μόνο την επιστήμη, αλλά φωτίζει και την ψυχή αυτών που σας ακούν και σας διαβάζουν.

Με άπειρη ευγνωμοσύνη!