Μιλάει στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ η Γιούλα Γιαννάκη, η Ελληνίδα διεθνούς φήμης πιανίστα και συνθέτρια σε μια ανατρεπτική συνέντευξη για τη μουσική, τις δυτικές κοινωνίες σήμερα και τα καταναλωτικά πρότυπα που διαμορφώνουν σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινότητας
Συνέντευξη στον Αποστόλη Ζώη
«Με βρίσκετε σε μία πολύ δημιουργική φάση. Ετοιμάζω δύο προγράμματα για την Βιέννη και ένα πρόγραμμα για την Αθήνα . Επειδή τα προγράμματα είναι ανθρώπινες σχέσεις και οι ανθρώπινες σχέσεις κρέμονται ανά πάσα στιγμή από μία κλωστή, θα μου επιτρέψετε να μην αναφερθώ σε αυτά διεξοδικά προς το παρόν. Θα ήθελα άλλωστε να είναι έκπληξη για τους φίλους και ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη για τους “εχθρούς». Αυτά μεταξύ άλλων τονίζει στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ η Γιούλα Γιαννάκη, η Ελληνίδα διεθνούς φήμης πιανίστα και συνθέτρια, σε μια ανατρεπτική, αποκαλυπτική συνέντευξη στην οποία μιλάει για όλα σε μια συζήτηση που μόνο αλήθειες έχουν ειπωθεί. Η Γιούλα Γιαννάκη, μετά τις αρχικές σπουδές στην Ελλάδα, συνέχισε τις σπουδές πιάνου στη Βιέννη με τους καθηγητές Walter Fleischmann, Peter Efler, Traudl Panhofer, Walter Panhofer και Michael Hruby. Συνέθεσε την μουσική για τη ταινία μικρού μήκους “Der Gendarm” σε σκηνοθεσία του Piero Bordin, παραγωγή του Art Carnuntum Welt Theater Festival, που γυρίστηκε στο Saint Tropez και παρουσιάστηκε με επιτυχία σε Ευρωπαϊκά Φεστιβάλ Κινηματογράφου. Έχει συνεργαστεί με τους διεθνώς καταξιωμένους καλλιτέχνες όπως με τον συνθέτη και ερμηνευτή Kudsi Erguner, με τον τραγουδιστή Nezih Uzel, με τον κλαρινετίστα και μαέστρο Fatos Qerimaj και με την τραγουδίστρια Touria Hadraoui. Έχει στο ενεργητικό της 6 προσωπικά cd και ένα βινύλιο. Ακολουθεί όλο το κείμενο της συνέντευξης που παραχώρησε στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ.
Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν στο σύνολό τους οι δυτικές κοινωνίες είναι τεράστια και άλυτα για δεκαετίες… Το σύστημα θέλει έργα που να βάζουν σε σκέψεις τον ακροατή, που τον κάνουν να σκέφτεται; Ποια η άποψή σας;
Απάντηση: Ακριβώς. Οι δυτικές κοινωνίες αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα τις τελευταίες δεκαετίες και η κατάσταση πηγαίνει από το κακό στο χειρότερο. Ενώ ο Διαφωτισμός ως φιλοσοφικό, πολιτικό και πνευματικό κίνημα είχε ως επίκεντρό του τον Άνθρωπο, ο Άνθρωπος έχει μετατραπεί σε Άτομο, ο κοινωνικός ιστός έχει διαρραγεί και έχει δοθεί μία έμφαση στα ατομικά δικαιώματα , υποβαθμίζοντας τα κοινωνικά. Παλαιότερα ο άνθρωπος έδινε αγώνες, που αφορούσαν το κοινωνικό σύνολο. Τώρα παλεύει για την “πάρτη του”. “Σώζων εαυτόν σωθήτω” έχει γίνει η κατάσταση. Η αλλοτρίωση αυτή σε συνδυασμό με την αντικατάσταση του ανθρώπου από ρομπότ (ήδη πολλές θέσεις εργασίας εξαφανίζονται) έχει ως αποτέλεσμα μία κοινωνία αποκτηνωμένη, μία κοινωνία καλών καταναλωτών. Καταναλωτών ανθρώπων. Καταναλωτών τοπίων. Καταναλωτών υλικών αγαθών. Όπως λέει και ο Άσιμος στο τραγούδι του “Μπαταρία” ..”¨Ξεπουλάς και την ψυχή σου για την υπεραφθονία”. Στο παιχνίδι αυτό του Καταναλωτισμού έχει πέσει και η Τέχνη, ως προϊόν ή υποπροϊόν του παρηκμασμένου κοινωνικοπολιτικού αυτού συστήματος. Και έχει και αυτή μετατραπεί σε καταναλωτικό “είδος”. Για να “περάσει” λοιπόν ένα τραγούδι ή ένα έργο από τη μουσική βιομηχανία εν προκειμένω πρέπει να πληρεί τα εξής χαρακτηριστικά: Να είναι χλιαρό. Να μην έχει έντονο χαρακτήρα. Να είναι άγευστο, άοσμο και όσο πιο ουδέτερο γίνεται. Έχει συμπιεστεί δηλαδή προς το κέντρο ποιοτικά και αισθητικά η κατάσταση Τα στοιχεία όμως που έχουν αξία στη Τέχνη είναι τα υποκειμενικά στοιχεία. Αυτά λογοκρίνονται. Έτσι η αυθεντικότητα υποκαθίσταται από μία ξενέρωτη “politically correct” αισθητική. Προφανώς το σύστημα δεν θέλει έργα που να βάζουν σε σκέψη των ακροατή. Προφανώς θέλει ανθρώπους αμόρφωτους , υποτελείς και δουλοπρεπείς. Για να συνεχίσει να μας εξουσιάζει ανενόχλητο..
Σε μια συνέντευξή σας είχατε δηλώσει πως η μουσική είναι μία… Μπορείτε να αναφερθείτε πιο αναλυτικά;
Απάντηση: Αυτό που είπα , ότι η Μουσική είναι μία, είναι μία γενίκευση. Και κάθε γενίκευση εμπεριέχει την υπεραπλούστευση.
Ευχαριστώ, που μου δίνετε την ευκαιρία να εξηγήσω , τι εννοώ. Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά ενός έργου ποικίλουν από πολιτισμό σε πολιτισμό και από εποχή σε εποχή. Πολλοί ισχυρίζονται ότι τα μεγάλα έργα τέχνης είναι αυτά που αντέχουν στο χρόνο. Ισχύει αυτό, οπωσδήποτε.
Ωστόσο τα έργα που επιβίωσαν στο χρόνο είναι έργα τα οποία επικράτησαν στην εποχή τους, έργα που πληρούσαν τις προδιαγραφές του εκάστοτε συστήματος , έργα που δεν καταστράφηκαν από πλημμύρες , πυρκαγιές, λιμούς και καταποντισμούς και τα υπερασπίστηκαν οι μουσικοί και οι ορχήστρες είτε γιατί είχαν ανάγκη ποικιλίας ρεπερτορίου , είτε γιατί είναι έργα που ακούει ο ακροατής ως “ποιοτική” κλασσική μουσική και τα χαρακτηρίζει ως αριστουργήματα εκ του ασφαλούς. Ένας άνθρωπος, ας πούμε, που δεν έχει αναπτύξει δικά του κριτήρια, ακούει ένα συμφωνικό έργο, που μπορεί να είναι εντελώς βαρετό και σκέφτεται “Πρέπει να μου αρέσει. Είναι κλασσική μουσική. Άρα είναι εγγυημένα καλό”. Ο ίδιος άνθρωπος , αν ακούσει ένα έργο, που μπορεί να είναι σύγχρονο και δυνατό, είναι επιφυλακτικός στη κρίση του.
Σε συγκινεί αυτό που ακούς; Ταράζει κάποιες χορδές της ψυχής σου; Είναι καλό το έργο. Μπορεί να είναι ροκ, heavy metal, λαϊκό,κλπ.
Δεν έχει σημασία. Η συγκίνηση είναι απαραίτητη για να προσελκύσει ένα έργο τον πυρήνα σου.
Σε μια εποχή που η ζωή μας έχει καταντήσει ένας αγώνας δρόμου «επιβίωσης» ο καλλιτέχνης ποια θέση έχει σε όλο το ασταμάτητο κυνηγητό εξασφάλισης κυρίως των βασικών αναγκών της καθημερινότητας στην οποία απουσιάζει η ίδια η ζωή;
Απάντηση: Ο καλλιτέχνης στην Ελλάδα του 2025 δεν μπορεί να επιβιώσει. Εκτός αν έχει κάνει “brand name”.
Πολλοί εισοδηματίες εμφανίζονται ως καλλιτέχνες, που βιοπορίζονται από την τέχνη τους, στη πραγματικότητα όμως εισπράττουν ενοίκια ή τους συντηρεί η μαμά τους και ο μπαμπάς τους . Σολίστας στην Ελλάδα είναι αυτός , που μόνος του τα παίζει, μόνος του τα ακούει. Δεν το λένε όμως αυτό στα ωδεία, θα χάσουν τους πελάτες.
Ο καλλιτέχνης λοιπόν αναγκάζεται να κάνει και μία δεύτερη , πολλές φορές και μία τρίτη δουλειά. Βέβαια.. να κάνει! Γιατί όχι; Οι άλλοι που κάνουν είναι κορόιδα; Να ξυπνήσει ο καλλιτέχνης και να καταλάβει ότι υπάρχει ιστορική απαίτηση να κοινωνικοποιηθεί να βγεί από το καβούκι του και να συνταχθεί με τους ανθρώπους που αγωνίζονται να επιβιώσουν και παλεύουν για ανθρώπινες συνθήκες εργασίας. Να σταματήσει να παίζει αφιλοκερδώς ως περιφερόμενο ψώνιο για να ικανοποιήσει τη ματαιοδοξία του. Να συνταχθεί με τους συνανθρώπους του για να απαιτήσουν μαζί δημόσιο σύστημα υγείας, δημόσια παιδεία, και δημόσια μουσική παιδεία, ασφαλές σύστημα συγκοινωνιών και κοινωνικό κράτος, που να μην πετάει τους αναξιοπαθούντες στο Καιάδα.
Σας βρίσκουμε αυτή την περίοδο σε κάποια δημιουργική φάση; Να περιμένουμε κάτι στο εγγύς η απώτερο μέλλον;
Απάντηση: Με βρίσκετε σε μία πολύ δημιουργική φάση. Ετοιμάζω δύο προγράμματα για την Βιέννη και ένα πρόγραμμα για την Αθήνα . Επειδή τα προγράμματα είναι ανθρώπινες σχέσεις και οι ανθρώπινες σχέσεις κρέμονται ανά πάσα στιγμή από μία κλωστή, θα μου επιτρέψετε να μην αναφερθώ σε αυτά διεξοδικά προς το παρόν. Θα ήθελα άλλωστε να είναι έκπληξη για τους φίλους και ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη για τους “εχθρούς”.
Η μουσική πρέπει απαραιτήτως να εκφράζει το παρόν; Διαφορετικά, αν δεν το κάνει πού ανήκει;
Απάντηση: Η μουσική πρέπει απαραιτήτως να εκφράζει τον άνθρωπο που την κάνει. Να έχει με αυτή αδιαμεσολάβητη σχέση και να μην τον ενδιαφέρει , αν θα αρέσει στο κόσμο. Ο κόσμος είναι μία άμορφη μάζα. Να αρέσει σε αυτούς , που του αρέσουν.
Εδώ θα μου επιτρέψετε να αναφέρω ένα στίχο από ένα ποίημα του Γιώργου Ίκαρου Μπαμπασάκη, που λέει”… Αυτός που είμαι, είμαι και σε όποια μου αρέσει , αρέσω”.
Έτσι να είναι η σχέση του μουσικού με τη Μουσική .”Αυτός που είναι, να είναι και σε όποιους του αρέσουν, να αρέσει”.
Ποιες μουσικές αγαπάτε; Υπάρχει το γιατί τις αγαπάτε;
Απάντηση: Αγαπώ όλα τα είδη μουσικής, από το “έντεχνο” όμως κρατάω προσωπικά αποστάσεις. Καί αισθητικά καί ηθικά. Η μουσική πρέπει να εμψυχώνει τον ακροατή, να του δίνει κουράγιο, να του δίνει διεξόδους και να του δείχνει το φως. Το έντεχνο πολλές φορές μηρυκάζει το πρόβλημα, το δραματοποιεί και ρίχνει τον ακροατή ψυχολογικά στα Τάρταρα. Αρκετοί – από αυτούς που αυτοπροσδιορίζονται ως “έντεχνοι” είναι κάτι μετριότητες, που διεκδικούν τον χώρο, του “ποιοτικού ” δήθεν τραγουδιού. Ποιός τους έχρησε “ποιοτικούς”;
Αγαπώ τη μουσική, που την έχω συνδέσει άμεσα ή έμμεσα με τα αγαπημένα μου πρόσωπα, τα οποία παίζουν κεντρικό ρόλο στη ζωή μου και είναι και ο λόγος , που παίζω και γράφω μουσική. Σε αυτούς πρωτίστως απευθύνομαι. Και στους φίλους μου ή εν δυνάμει φίλους.
Η μουσική πέρα από τις καλές σπουδές θέλει και ήθος; Τι είναι αυτό που διαμορφώνει τον μουσικό;
Απάντηση: Ακριβώς. Η Μουσική πέρα από τις σπουδές δίπλα σε ένα σπουδαίο δάσκαλο- είμαι υπέρ της σπουδής δίπλα σε καλό δάσκαλο, δεν είμαι υπέρ των σχολών, γιατί ομογεννοποιούν τον καλλιτέχνη και τον ευνουχίσουν καλλιτεχνικά- απαιτεί ‘Ηθος.
Η Μουσική είναι Ρητορική. Ο Ρήτορας έχει ευθύνη. Τεράστια ευθύνη.
Είναι πολύ σημαντικό το περιεχόμενο στη Τέχνη. Η τεχνική είναι το μέσο.
Αν ένας ρήτορας τα λέει πολύ ωραία αλλά είναι κενός περιεχομένου, αυτό είναι δώρο άδωρον.
Το θέμα είναι να τα λέει και ωραία και να είναι σωστός ως “θέση” και “στάση” στο κοινωνικό σύνολο.
Σε αυτό λογοδοτεί.
Μετά μουσικής.
Αλλά..λογοδοτεί!
Και να κριθεί.
Αυστηρά .
Κανένας σε βάθρο.
Και κανένας στο Απυρόβλητο.
Σας ευχαριστώ Κύριε Ζώη για την ωραία συζήτηση!
