Η Πρωτοπόρος
Το 1843 μια νεαρή γυναίκα ονόματι Λουίζε Όττο-Πέτερς εμφανίστηκε στο κοινό, διακηρύσσοντας δυνατά τις απόψεις της. Η συμμετοχή των γυναικών στα συμφέροντα του κράτους «δεν ήταν δικαίωμα, αλλά καθήκον». Η τότε 24χρονη είχε μείνει ορφανή σε ηλικία 16 ετών. Μετά τον θάνατο των γονιών της κληρονόμησε μια σημαντική περιουσία. Εκπλήρωσε τη φιλοδοξία της και έγινε συγγραφέας, συνθέτοντας ποιήματα, δοκίμια, κοινωνικά κριτικά μυθιστορήματα και δημοσιογραφικά άρθρα. Δημοσίευσε τα τελευταία με το ανδρικό ψευδώνυμο Όττο Στερν. Η κυβέρνηση την πρόσεξε και προσπάθησε να την φιμώσει. Αλλά η Λουίζε δεν φοβήθηκε και ίδρυσε τον «Σύνδεσμο Εκπαίδευσης Γυναικών Λειψίας» το 1865.
Την ίδια χρονιά πραγματοποιήθηκε στη Λειψία ένα μεγάλο γυναικείο συνέδριο. Οι εφημερίδες της εποχής έγραφαν περιφρονητικά για τη «Μάχη των Γυναικών της Λειψίας» – αυτό δεν απασχολούσε ιδιαίτερα τις 120 συμμετέχουσες. Ίδρυσαν τον Γενικό Γερμανικό Σύνδεσμο Γυναικών (ADF), με πρόεδρο τη Λουίζε Όττο-Πέτερς για σχεδόν 30 χρόνια. Αυτό πυροδότησε ένα κίνημα που οδήγησε στην ίδρυση πολυάριθμων γυναικείων ενώσεων σε όλη τη Γερμανία.
Σχολική Εκπαίδευση για Κορίτσια
Πρώτος και πιο σημαντικός στόχος: η εκπαίδευση. Αν και η σωστή σχολική εκπαίδευση ήταν αρκετά φυσιολογική για τα αγόρια, τα κορίτσια της εργατικής τάξης έπρεπε να αρχίσουν να κερδίζουν χρήματα από νωρίς. Οι κόρες της μεσαίας τάξης ήταν προετοιμασμένες για τον έγγαμο βίο.
Τα κορίτσια που μπορούσαν να διαβάζουν και να γράφουν θεωρούνταν τυχερά. Η δασκάλα Χελένε Λάνγκε ανέλαβε το ζήτημα και έγραψε μια αναφορά στον Πρώσο Υπουργό Παιδείας. Τα αιτήματα: βελτιωμένη εκπαίδευση για τα κορίτσια, μεγαλύτερη επιρροή για τις γυναίκες δασκάλες στην ανατροφή των μαθητών τους και καλύτερη εκπαίδευση για τις γυναίκες δασκάλες.
Αλλά οι ακτιβίστριες για τα δικαιώματα των γυναικών χρειάζονταν επιμονή. Τελικά, το 1899 και το 1900, κατάφεραν να γίνουν δεκτές σε γερμανικά πανεπιστήμια. Και το 1908, το σχολικό σύστημα θηλέων ανακηρύχθηκε ζήτημα εθνικής σημασίας.
Η πολιτική συνείδηση
Η νεαρή Κλάρα Άισνερ φοίτησε σε σχολή εκπαίδευσης δασκάλων στη Λειψία, όπου γνώρισε τη Γενική Ένωση Γερμανών Γυναικών και άρχισε να ασχολείται με τα δικαιώματά τους. Αυτό που θεωρήθηκε σκανδαλώδες εκείνη την εποχή: ζούσε με τον Ρώσο Όσιπ Τσέτκιν χωρίς να είναι παντρεμένη, πήρε το επώνυμό του και απέκτησε μαζί του δύο γιους. Ως νηπιαγωγός, εντάχθηκε στο Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα, τον πρόδρομο του SPD (Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Γερμανίας) και άρχισε να αγωνίζεται για την πλήρη επαγγελματική και κοινωνική ισότητα των γυναικών. Ίδρυσε το γυναικείο περιοδικό "Die Gleichheit" (Ισότητα). Η Κλάρα Άισνερ, γνωστή και ως Τσέτκιν, είναι εκπρόσωπος του προλεταριακού γυναικείου κινήματος, το οποίο σε αντίθεση με το αστικό γυναικείο κίνημα αφορούσε κυρίως τα δικαιώματα των εργαζόμενων γυναικών.
Το 1910 εγκαινίασε την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, μια ημέρα αγώνα για ισότητα, δημοκρατία, ειρήνη και σοσιαλισμό. Γιορτάστηκε για πρώτη φορά το 1911 με το σύνθημα: «Δικαίωμα ψήφου για τις γυναίκες τώρα!»
Το δικαίωμα συμμετοχής στην πολιτική
Η Ανίτα Άουγκσπουργκ και η σύντροφός της Λίντα Γκουστάβα Χάιμαν ήταν επίσης μεταξύ των αγωνιστριών για το δικαίωμα ψήφου των γυναικών στη Γερμανία. Το 1902 ίδρυσαν τον γερμανικό «Σύνδεσμο για το δικαίωμα ψήφου των γυναικών».
Η Άουγκσπουργκ και η Χάιμαν ήταν λιγότερο ειρηνικές από τις Γερμανίδες ομολόγους τους – ήθελαν να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους χρησιμοποιώντας τις ίδιες βάναυσες μεθόδους με τις σουφραζέτες στην Αγγλία, οι οποίες τόνιζαν τα αιτήματά τους με απεργίες πείνας, βανδαλισμούς και διαδηλώσεις μεγάλης κλίμακας.7
Η Άουγκσπουργκ σπούδασε νομική στην Ελβετία – κάτι αδιανόητο στη Γερμανία στα τέλη του 19ου αιώνα. Απέκτησε διδακτορικό και διέθετε την απαραίτητη νομική ειδίκευση προκειμένου να αγωνιστεί για μεταρρυθμίσεις στο γερμανικό Ράιχσταγκ.
Ο αγώνας αποδίδει καρπούς
Υπήρξαν συνεργασίες με ενώσεις από άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το κίνημα των σουφραζετών στην Αγγλία είχε γίνει τόσο ισχυρό που ήταν αδύνατο να αγνοηθεί. Ενώ οι γυναίκες στην Ολλανδία και τη Σκανδιναβία είχαν δικαίωμα ψήφου για χρόνια, οι γυναίκες στη Γερμανία, την Αυστρία, την Πολωνία και την Αγγλία αγωνίστηκαν για το δικαίωμά τους στην ψήφο μέχρι το 1918, και ακόμη περισσότερο σε άλλες χώρες.
Στις 30 Νοεμβρίου 1918, μόλις τρεις εβδομάδες μετά το τέλος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, η νέα γερμανική «κυβέρνηση του Ράιχ» διακήρυξε: «Όλες οι εκλογές για δημόσιους φορείς θα διεξάγονται στο εξής σύμφωνα με το ίδιο, μυστικό, άμεσο και καθολικό δικαίωμα ψήφου με βάση την αναλογική εκπροσώπηση για όλους τους άνδρες και τις γυναίκες ηλικίας 20 ετών και άνω». Ο νέος νόμος τέθηκε σε ισχύ λίγο αργότερα: τον Ιανουάριο του 1919.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
