Το συγκινητικό γράμμα του 22χρονου Κώστα Σύρμπα στον πατέρα του πριν τον εκτελέσουν – Δύο φορές περνάνε τη θηλειά στο λαιμό του και τις δύο φορές γλιστράει στο πλακόστρωτο, σύμφωνα με όσα τονίζει o γραμματέας της Δ.Ε. ΠΕΑΕΑ/ΔΣΕ Τρικάλων κ. Λάζαρος Τσουμένης
Του Αποστόλη Ζώη
«18 Απρίλη 1944
Λατρευτέ μου Πατέρα.
Σε δυο ώρες θα με κρεμάσουν στην πλατεία γιατί είμαι πατριώτης. Δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε. Μην πικραίνεσαι Πατέρα. Αυτό ήτανε γραφτό για μένα. Πεθαίνω με παρέα. Αντίο… φιλώ την μητέρα και όλους. Χαιρετισμούς στους γείτονες. Καλή αντάμωση στον άλλο Κόσμο. Θα σας περιμένω. Και η μέρα που θα φτάσετε θα είναι για μένα γιορτή. Τα πράγματά μου θα τα πάρετε από την αστυνομία. Το Πορτοφόλι δεν έχει μέσα τίποτα. Όμως είναι καινούργιο. Πάρτο εσύ πατέρα. Γεια σας. Να θυμάσαι πως ο γιος σου πάει πικραμένος γιατί δεν θα ακούσει τις καμπάνες της Ελευθερίας. Αντίο… Ζήτω η Ελευθερία… Κώστας. Ήταν γραφτό να πεθάνω Απρίλη».
Σε γράμμα
Με αυτά τα λόγια γραμμένα σε ένα γράμμα που βρέθηκε στα αρχεία της Βέρμαχτ, ο 22χρονος Τρικαλινός Κώστας Σύρμπας αποχαιρετά τους γονείς του δύο ώρες πριν τον κρεμάσουν οι ναζί κατακτητές, με άλλους τέσσερις συντρόφους του, όλοι ΕΠΟΝίτες στις 18 Απριλίου του 1944 στην πλατεία Ρήγα Φεραίου των Τρικάλων, όπου σήμερα δεσπόζει και το μνημείο τους. Τα γεγονότα ,εκείνες τις μέρες τον Απρίλιο του 1944 στα Τρίκαλα, ξεκινούν, σύμφωνα με ιστορικές πηγές, την Κυριακή του Πάσχα στον Κόκκινο Πύργο και εξελίσσονται ταχύτατα τις επόμενες μέρες. Από τις δραματικότερες πράξεις των γεγονότων ,σαν ένας τραγικός και συνάμα ηρωικός τους επίλογος, ήταν η εκτέλεση των πέντε ΕΠΟΝιτών στην πλατεία Ρήγα Φεραίου των Τρικάλων.
Οι Γερμανοί μαζί με τους ντόπιους συνεργάτες τους έβαλαν στο στόχαστρο την περιοχή, γιατί ο λαός οργανώθηκε και αντιστάθηκε. Τα γεγονότα στην περιοχή του Κόκκινου Πύργου επικεντρώνονται στην επιχείρηση του ΕΑΜ και του εφεδρικού ΕΛΑΣ να δράσει ενάντια στους δοσίλογους και τους συνεργάτες των Γερμανών στα Τρίκαλα, που επιχειρούσαν να τρομοκρατήσουν το λαό και να τον αποκόψουν από το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ.
Η επιχείρηση δεν απέδωσε αποτελέσματα, επειδή οι Γερμανοί είχαν πληροφορηθεί το σχέδιο δράσης, προφανώς από προδοσία. Στη συνέχεια ξεκίνησαν μεγάλη νυχτερινή επιχείρηση με στρατιώτες SS, χωροφύλακες και ντόπιους συνεργάτες τους, κυκλώνοντας την ευρύτερη περιοχή .
Στην επίθεση και τη μάχη που εξελίχθηκε , στην καταδίωξη , τις συλλήψεις και στις εκτελέσεις που ακολούθησαν τις επόμενες μέρες βρήκαν το θάνατο 5 στελέχη- μέλη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και 2 κάτοικοι της περιοχής.
Κατά την ίδια επίθεση των ναζί συνελήφθησαν επίσης σε διάφορα σημεία της ευρύτερης περιοχής οι πέντε ΕΠΟΝίτες-εφεδροελασίτες, που συμμετείχαν στην επιχείρηση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Οδηγήθηκαν στην αγχόνη με το που ξημέρωσε η μέρα, Τρίτη 18 Απριλίου, γράφοντας νέες ηρωικές σελίδες στην ιστορία των λαϊκών αγώνων.
Ο κ. Τσουμένης
Οι πέντε νέοι που έδωσαν τη ζωή τους ήταν οι Στέργιος Γάτσας, Ιωάννης Μπριάζης, Κωνσταντίνος Στεργιόπουλος, Κωνσταντίνος Σύρμπας και Απόστολος Τσανάκας. Μιλώντας στον Πρωϊνό Λόγο o γραμματέας της Δ.Ε. ΠΕΑΕΑ/ΔΣΕ Τρικάλων κ. Λάζαρος Τσουμένης μας δίνει σημαντικά ιστορικά στοιχεία τονίζοντας:
«Ένα γερμανικό καμιόνι μετέφερε τους πέντε ΕΠΟΝίτες στην πλατεία Ρήγα Φεραίου όπου στους δύο φανοστάτες της εισόδου είχε στηθεί ένα μεγάλο δοκάρι από το οποίο κρεμάστηκαν πέντε αγχόνες. Μπροστά στα μάτια του κόσμου, ακόμα και στους συγγενείς οι ΕΠΟΝίτες θα γράψουν μια ακόμα λαμπρή σελίδα ηρωίσμού παραμένοντας αγέρωχοι μπροστά στο θάνατο. Δύο φορές περνάνε τη θηλειά στο λαιμό του Κώστα Σύρμπα και τις δύο φορές ο ΕΠΟΝίτης γλιστράει στο πλακόστρωτο. Το έθιμο ήταν να χαριστεί η ζωή του όμως για τους δολοφόνους δεν υπάρχουν έθιμα. Ένας συνεργάτης των Γερμανών κάνει νόημα να επαναληφθεί για τρίτη φορά η εκτέλεση. Ακόμα και τα πτώματα κρατήθηκαν επί 24ωρο στην αγχόνη και θάφτηκαν σε άγνωστη τοποθεσία (βρέθηκαν πολλά χρόνια μετά σε δρόμο κοντά στο στάδιο Τρικάλων).
Τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στα Τρίκαλα τον ματωμένο Απρίλη του 1944 αποτελούν φωτεινό ορόσημο της πάλης του λαού απέναντι στη βαρβαρότητα της ναζιστικής κατοχής και θα μένουν για πάντα χαραγμένα σαν φάροι ηρωϊσμού αναδεικνύοντας ταυτόχρονα το ρόλο που διαδραμάτισαν το ΕΑΜ – ΕΛΑΣ και η ΕΠΟΝ που δεν κάμφθηκαν μπροστά στις θυσίες, τις εκτελέσεις, τις φυλακές, τα βασανιστήρια. Θα φωτίζουν για πάντα το δρόμο του αγώνα για έναν καλύτερο κόσμο χωρίς πολέμους, στρατιωτικές επεμβάσεις, γενοκτονίες, καταστροφή χωρών και λαών, προσφυγιά, φτώχεια και μετανάστευση».
