To 2018, πολύ πριν γίνει καγκελάριος, ο χριστιανοδημοκράτης Φρίντριχ Μερτς είχε υποσχεθεί να «μειώσει κατά το ήμισυ» τα ποσοστά του ακροδεξιού κόμματος «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD). Αυτό που συνέβη όμως στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ ήταν ότι μειώθηκαν κατά το ήμισυ τα ποσοστά των ίδιων των Χριστιανοδημοκρατών (CDU).
Ανάλυση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης (ARD) σημειώνει ότι είναι μάλλον απίθανο να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα για την καγκελαρία ο Μερτς στις εκλογές του 2029. Μέχρι στιγμής πάντως, δεν διαφαίνεται πιθανός διάδοχος. Με εξαίρεση τον πρωθυπουργό της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας, Χέντρικ Βιστ, ο οποίος όμως θα πρέπει προηγουμένως να περάσει αλώβητος από τη δοκιμασία των κρατιδιακών εκλογών τον Απρίλιο του 2027.
2. Δεν κερδίζεις εκλογές μόνο με το μεταναστευτικό
O καγκελάριος είχε εξαγγείλει μία αυστηρή μεταναστευτική πολιτική. Ο υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ την υλοποίησε με επιτυχία, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος (σημαντική μείωση των νεοαφιχθέντων και των αιτήσεων ασύλου, επανέναρξη επαναπατρισμών). Αυτό όμως δεν ήταν αρκετό για να σαγηνεύσει η CDU τους ψηφοφόρους στη Σαξονία-Άνχαλτ, ένα ομόσπονδο κρατίδιο που ούτως ή άλλως καταγράφει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά αλλοδαπών σε ολόκληρη τη Γερμανία (9% έναντι 15% του πανεθνικού μέσου όρου).
3. Κερδίζεις εκλογές, όταν κινητοποιείς νέους ψηφοφόρους
Λένε συνήθως ότι η χαμηλή προσέλευση και τα υψηλά ποσοστά αποχής ευνοούν τις ακραίες πολιτικές δυνάμεις. Να όμως που συνέβη το αντίθετο στη Σαξονία-Άνχαλτ: το ποσοστό συμμετοχής έφτασε το 75% (έναντι 60,3% το 2021 και 61,1% το 2016), αλλά αυτό δεν εμπόδισε την AfD να συγκεντρώσει το υψηλότερο ποσοστό που έχει επιτύχει πολιτικό κόμμα σε τοπικές εκλογές στη Γερμανία τα τελευταία δέκα χρόνια.
Αυτό οφείλεται και στο ότι η ίδια κατάφερε να κινητοποιήσει μαζικά ψηφοφόρους, που δεν είχαν συμμετάσχει σε προηγούμενες εκλογές. Σύμφωνα με ανάλυση της ARD, περισσότεροι από 170.000 άνθρωποι που απείχαν μέχρι σήμερα, προσήλθαν στις κάλπες για να ψηφίσουν AfD. Αν αναλογιστούμε ότι ο συνολικός αριθμός των εκλογέων στο κρατίδιο αυτό δεν ξεπερνά τους 1.707.000, αυτό σημαίνει ότι η AfD κατάφερε να κινητοποιήσει προς όφελός της, για πρώτη φορά, το 10% του εκλογικού σώματος.
4. It's the economy, stupid
Το προεκλογικό ρητό του Μπιλ Κλίντον παραμένει επίκαιρο. Στα ανατολικά κρατίδια της Γερμανίας ήταν εξαιρετικά έντονες οι αντιδράσεις για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση του καγκελάριου, η οποία προβλέπει την κατάργηση της «σύνταξης στα 63» ακόμα και μετά από 45 έτη απασχόλησης. Οι Ανατολικογερμανοί έχουν μία ιδιαίτερη ευαισθησία σε αυτό το ζήτημα, καθώς πολλοί είχαν ξεκινήσει τον εργασιακό τους βίο με βάση τα όσα ίσχυαν επί κομμουνιστικού καθεστώτος, σε μικρή ηλικία και με εξαιρετικά χαμηλούς μισθούς. Εννέα στους δέκα Ανατολικογερμανούς έχουν σήμερα ως μοναδικό εισόδημα την κρατική σύνταξη. Κατά συνέπεια, η ασφαλιστική μεταρρύθμιση τους θίγει σε μεγαλύτερο βαθμό από τους Δυτικογερμανούς.
Αλλά ακόμα και αν είχε λυθεί το ζήτημα της συνταξιοδότησης, το κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ θα παρέμενε ένα από τα φτωχότερα σε ολόκληρη τη Γερμανία, με το μέσο ετήσιο μεικτό εισόδημα να φτάνει τα 51.937 ευρώ έναντι 65.441 του πανεθνικού μέσου όρου, όπως εκτιμά σε πρόσφατη ανάλυση το Οικονομικό Ινστιτούτο IfO. Όσο για το ποσοστό ανεργίας, «επιμένει» στο 8,2% (έναντι 6,5% του εθνικού μέσου όρου).
5. Οι έκτακτες περιστάσεις απαιτούν έκτακτα μέτρα
Σε μία συνέντευξη που μάλλον πέρασε «στα ψιλά» της επικαιρότητας, το Σάββατο, ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας και πρόεδρος των συγκυβερνώντων Χριστιανοκοινωνιστών (CSU), Μάρκους Ζέντερ, δήλωσε για πρώτη φορά, με αφορμή τη Σαξονία-Άνχαλτ, ότι δεν αποκλείεται ένα σενάριο «ανοχής» από πολιτικά κόμματα «για τα οποία θα ανατριχιάζαμε στο παρελθόν». Πρόσκληση άτυπης συνεργασίας με το Κόμμα της Αριστεράς (Die Linke), προκειμένου να αποτραπεί η εκλογή πρωθυπουργού από τις τάξεις της AfD; Ο χρόνος θα δείξει…
