Πώς απαντά η Ευρώπη σε μία επίθεση που δεν είναι ακόμη πόλεμος; Αυτό είναι το ερώτημα που καλούνται να απαντήσουν στις Βρυξέλλες οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ, καθώς οι ρωσικές επιχειρήσεις σαμποτάζ, οι κυβερνοεπιθέσεις και τα περιστατικά με drones, όπως στο αεροδρόμιο της Λειψίας, επαναφέρουν τη συζήτηση για κοινή ευρωπαϊκή αντίδραση απέναντι στις απειλές της λεγόμενης «γκρίζας ζώνης».
«Βλέπουμε στις πληροφορίες μας ότι η Ρωσία σχεδιάζει περισσότερες πράξεις σαμποτάζ», προειδοποίησε, προσερχόμενη στη σύνοδο, η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλλας, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι επίσης «να διχάσουν και να εκφοβίσουν τις κοινωνίες μας» και να αποτρέψουν τη συνέχιση της ευρωπαϊκής στήριξης προς την Ουκρανία.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται το υπό διαμόρφωση «Πρωτόκολλο Έκτακτης Ανάγκης για την Ασφάλεια», το οποίο η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στην πρόσφατη ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, παρουσίασε ως μηχανισμό που θα «πλαισιώνει» το Άρθρο 4 του NATO.
Κάλλας: Εργαλείο προστασίας για υβριδικές απειλές
Πρόκειται ουσιαστικά για την αναζήτηση ενός «ευρωπαϊκού Άρθρου 4»: ενός πλαισίου, δηλαδή, συντονισμένης αντίδρασης απέναντι σε επιθέσεις που παραμένουν κάτω από το κατώφλι της ένοπλης σύγκρουσης, χωρίς να προβλέπεται αυτόματη στρατιωτική απάντηση.
Η Κάγια Κάλλας το περιέγραψε ως εργαλείο για «οτιδήποτε βρίσκεται κάτω από το κατώφλι της ένοπλης επίθεσης», με τα κράτη-μέλη, την Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης να συνδυάζουν τα διαφορετικά μέσα που διαθέτουν.
Από την πλευρά του, ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους υπογράμμισε ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζει τις υβριδικές απειλές ως μεμονωμένα περιστατικά, παραπέμποντας σε πράξεις σαμποτάζ και περιστατικά με drones και στην ανάγκη κοινής αντιμετώπισής τους.
Την ανάγκη να περάσει η Ευρώπη από την αντίδραση στην πρόληψη ανέδειξε και η Ιρλανδή υπουργός Άμυνας Έλεν ΜακΕντί, η χώρα της οποίας ασκεί την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ.
«Πρέπει όχι μόνο να μπορούμε να απαντάμε όταν συμβαίνουν περιστατικά, αλλά και να προλαμβάνουμε πιθανές κλιμακώσεις», δήλωσε, σημειώνοντας ότι υπάρχει διάθεση μεταξύ των κρατών-μελών για έναν πρόσθετο ευρωπαϊκό μηχανισμό.
Δεύτερο επείγον «μέτωπο» αποτελεί η ευρωπαϊκή ναυτική επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα. Η Κάλλας προειδοποίησε ότι η ανάγκη για ναυτικά μέσα είναι «μεγαλύτερη από ποτέ», καθώς αυξάνονται τα αιτήματα συνοδείας εμπορικών πλοίων στα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ.
Η επιχείρηση είχε σχεδιαστεί με απαίτηση τουλάχιστον δέκα πλοίων, αριθμό που σήμερα δεν διαθέτει. Προσώρας, μόνο η Ελλάδα και η Ιταλία σηκώνουν το «βάρος» της εν λόγω επιχείρησης, με περιορισμένη συνδρομή της Γαλλίας και του Βελγίου. «Πιέζω» τα κράτη-μέλη για νέες συνεισφορές, είπε η Κάλλας, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο ανακοινώσεων ακόμη και σήμερα.
