«Πώς θα μπορούσα ποτέ να αντέξω οικονομικά ένα διαμέρισμα σε έναν από αυτούς τους πύργους με μισθό 540 ευρώ;» φωνάζει, καθώς στέκεται απέναντι από μια σειρά αστυνομικών. «Μοιράζομαι το ενοίκιο με ανθρώπους που δεν γνωρίζω καν επειδή η οικογένειά μου έχει μεταναστεύσει. Είμαστε εξαντλημένοι».
Οι αίθουσες διδασκαλίας των πανεπιστημίων στα Τίρανα είναι άδειες, καθώς οι φοιτητές μποϊκοτάρουν τα μαθήματα και βγήκαν στους δρόμους, απαιτώντας την παραίτηση του πρωθυπουργού Έντι Ράμα, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία στην Αλβανία από το 2013.
Κλιμάκωση των διαμαρτυριών
Οι Αλβανοί διαμαρτύρονται από τα τέλη Μαΐου στο πλαίσιο ενός ευρύτερου αντικυβερνητικού κινήματος γνωστού ως «Επανάσταση Φλαμίνγκο». Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν ως απάντηση σε ένα τουριστικό έργο πολλών εκατομμυρίων ευρώ που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, στην προστατευόμενη παράκτια περιοχή Ζβέρνετ.
Ωστόσο, το κίνημα έχει έκτοτε εξελιχθεί σε μια ευρύτερη πρόκληση για την κυβέρνηση Ράμα. Τις τελευταίες τρεις ημέρες, οι φοιτητικές διαδηλώσεις έχουν ξεσπάσει σε βίαιες συγκρούσεις. Κάδοι απορριμμάτων, επιχειρήσεις, κτήρια και τράπεζες έχουν πυρποληθεί, με ορισμένα να έχουν καταστραφεί ολοσχερώς. Δακρυγόνα δημιουργούν μια αποπνικτική ατμόσφαιρα.
Συνολικά 152 άτομα έχουν συλληφθεί, ενώ για 324 άτομα βρίσκονται σε εξέλιξη έρευνες, μόνο κατά τη διάρκεια των τριών ημερών διαμαρτυριών. Έχουν αναφερθεί τραυματισμοί τόσο μεταξύ διαδηλωτών όσο και μεταξύ αστυνομικών. Οι φοιτητές είναι θυμωμένοι για τις συνθήκες στα πανεπιστήμια, το κόστος της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και τις κακές προοπτικές απασχόλησης μετά την αποφοίτηση.
Αλλά πάνω απ' όλα θέλουν την παραίτηση της κυβέρνησης. Λένε ότι δεν είναι διατεθειμένοι να διαπραγματευτούν κανένα από τα άλλα αιτήματά τους με τον πρωθυπουργό. «Δεν μας ακούσατε για τέσσερις μήνες όσο διαμαρτυρόμασταν ειρηνικά. Τώρα θα μας ακούσετε, καθώς η πόλη καίγεται», είπε η Σαμάντα.
Ο Ράμα σπάει τη σιωπή του
Κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων ημερών των φοιτητικών διαμαρτυριών, ο πρωθυπουργός παρέμεινε σιωπηλός. Στη συνέχεια, την Πέμπτη εμφανίστηκε σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα που καταγράφηκε μέσα στο κτήριο του Κολλεγίου της Ευρώπης που είχε πληγεί από την πυρκαγιά, λίγα μέτρα από το γραφείο του στον κεντρικό δρόμο των Τιράνων, τη Λεωφόρο των Μαρτύρων του Έθνους.
«Αυτά είναι τα χέρια μιας αντιπολίτευσης που, κρυμμένη πίσω από μασκοφόρους, θέλει να σύρει την Αλβανία πίσω σε ένα μέρος στο οποίο δεν θα επιστρέψει ποτέ», δήλωσε. Αργότερα την ίδια ημέρα, ο Ράμα απέκλεισε το κεντρικό αίτημα των διαδηλωτών – την παραίτησή του.
Η αναταραχή έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την προσπάθεια της Αλβανίας να ενταχθεί στην ΕΕ. Οι Βρυξέλλες έχουν ζητήσει ηρεμία και αυτοσυγκράτηση, προτρέποντας όλες τις πλευρές να αποφύγουν περαιτέρω κλιμάκωση και να συμμετάσχουν σε διάλογο. Ο Σαλί Μπερίσα, ο 82χρονος ηγέτης του Δημοκρατικού Κόμματος της αντιπολίτευσης και πρώην πρωθυπουργός, απέρριψε τις κατηγορίες του Ράμα ότι η αντιπολίτευση βρισκόταν πίσω από τη βία.
«Δεν έχουμε ιδέα αν είναι η Ελλάδα, το Ιράν, η Σερβία ή κάποιος άλλος», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου, χλευάζοντας τους ισχυρισμούς του Ράμα για ξένη παρέμβαση. «Το Δημοκρατικό Κόμμα υποστηρίζει πλήρως αυτή τη διαμαρτυρία και θα την στηρίξει μέχρι το τέλος. Παραιτηθείτε και φύγετε αμέσως!»
Φοιτητές κατά του πολιτικού κατεστημένου
Για τον Ρίγκελς Ξεμολάρι από την αλβανική οργάνωση Qendresa Qyteti (Αντίσταση Πολιτών), η φοιτητική εξέγερση είναι το αποκορύφωμα μηνών ειρηνικών διαμαρτυριών.
«Ο κύριος λόγος είναι η αδυναμία του πρωθυπουργού να ανταποκριθεί κατά τη διάρκεια τεσσάρων μηνών διαμαρτυριών και ο χλευασμός των διαδηλωτών. Άλλοι λόγοι περιλαμβάνουν την οικονομική κατάσταση, τις υποθέσεις διαφθοράς και τα διαδοχικά σκάνδαλα. Αλλά η οργή δεν στρέφεται μόνο κατά της κυβέρνησης Ράμα. Οι διαδηλωτές έχουν επίσης εκφράσει την απογοήτευσή τους για την αντιπολίτευση της Αλβανίας. «Θέλουμε να φύγει η πολιτική τάξη των τελευταίων 35 ετών. Θέλουμε μια νέα Αλβανία με νέους ηγέτες», δήλωσε στην DW ο Σκέρντι Τοπάλι, 20χρονος φοιτητής δημοσιογραφίας.
Τι θα μπορούσε να συμβεί μετά τις διαμαρτυρίες;
Για τον πολιτικό αναλυτή Μαρκ Μάρκου, κοσμήτορα της Σχολής Ιστορίας και Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο των Τιράνων, οι διαμαρτυρίες σηματοδοτούν ένα σημείο καμπής. «Αυτή είναι η αντίδραση μιας γενιάς. Σε μια κοινωνία που δεν ανταποκρινόταν, αφύπνισαν τους ανθρώπους και μας έκαναν να σκεφτούμε την αλλαγή», δήλωσε στην DW.
Ο Μάρκου προειδοποιεί ότι, ακόμη και η παραίτηση του Ράμα και οι νέες εκλογές, δεν θα φέρουν απαραίτητα νέα πολιτική ηγεσία. «Η αμφισβήτηση της κυβέρνησης δεν είναι αυτοσκοπός. Μια διαμαρτυρία πρέπει να έχει αποτέλεσμα», είπε. «Πρέπει να υπάρχει μια πλατφόρμα, μια πολιτική εναλλακτική λύση. Δεν μπορείτε να ψηφίσετε για μια διαμαρτυρία».
Ο Ξεμολάρι βλέπει την παραίτηση του Ράμα ως τον μόνο τρόπο για να τερματιστεί η εξέγερση. «Η διαμαρτυρία έχει μόνο ένα πολιτικό αίτημα και απαιτεί μια πολιτική λύση: την παραίτηση του πρωθυπουργού». Ο πρόεδρος της Αλβανίας θα πρέπει να συγκεντρώσει τα πολιτικά κόμματα για να σχηματίσει μια υπηρεσιακή κυβέρνηση με επικεφαλής έναν μη κομματικό πρωθυπουργό, ανοίγοντας το δρόμο για τοπικές και βουλευτικές εκλογές τον Μάιο του 2027.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
