«Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι ένας δημιουργικός συγγραφέας πού παίζει με την γλώσσα και χειρίζεται τη σκέψη με οξυδέρκεια και διορατικότητα με γνώμονα την απόλυτη ελευθερία»

Μιλάει αποκλειστικά στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ του Βερολίνου ο  Λάμπρος Κουλουμπαρίτσης,  ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών (ULB), όπου δίδαξε αρχαία και μεσαιωνική φιλοσοφία, καθώς και μεταφυσική, με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο «η πολιτική φιλοσοφία του Νίκου Καζαντζάκη»

Συνέντευξη-παρουσίαση: Αποστόλης Ζώης

«Δεν ξέρω αν η μύηση του Νίκου Καζαντζάκη  στον τεκτονισμό και η συμπάθεια του για τον κομμουνισμό κάποια εποχή, επηρέασαν τη στάση της Εκκλησίας εναντίον του, που στην πραγματικότητα δεν ολοκληρώθηκε με κάποια επίσημη καταδίκη. Υπήρξαν κυρίως πολλές φήμες, και όπως γράφει ο Πλατών στη Απολογία του Σωκράτη, οι φήμες δύσκολα καταπολεμούνται και υπερβαίνουν διαχρονικά και τον χρόνο. Νομίζω ότι υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να έπαιξε ρόλο στη εχθρότητα του κλήρου η  λανθασμένη φήμη ότι ήταν άθεος, —την οποία αποδόμησα στο βιβλίο μου. ΄Ισως να ενόχλησε την Εκκλησία και η θεολογική ετερόδοξη σκέψη που βρίσκουμε στο Ο Χριστός ξανασταυρώνεται και στον Τελευταίο Πειρασμό για τον Χριστό. Για πολλούς θεολόγους της Ορθόδοξης και της Καθολικής Εκκλησίας, όσα γράφει για τον Χριστό αποτελούν αίρεση, και τους φαίνεται σκανδαλώδης και συνεπώς καταδικαστέα. Ζήσαμε τις βίες πολλών πιστών όταν παρουσιάστηκε στον κινηματόγραφο ο Τελευταίος Πειραμός. Ήταν και είναι ακόμα δύσκολο να καταλάβουν πολλοί θεολόγοι και πιστοί ότι οι τέχνες και τα μυθιστορήματα έχουν μια ελευθερία απόδοσης, που παραποιεί σκόπιμα την πραγματικότητα ή και τα κείμενα». Αυτά μεταξύ άλλων τονίζει στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΝΩΜΗ του Βερολίνου, ο  Λάμπρος Κουλουμπαρίτσης,  ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών (ULB), όπου δίδαξε αρχαία και μεσαιωνική φιλοσοφία, καθώς και μεταφυσική, με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο «η πολιτική φιλοσοφία του Νίκου Καζαντζάκη» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Ακολουθεί ολόκληρο της συνέντευξης.

 -Στο βιβλίο σας τονίζεται μεταξύ άλλων ότι δεν δόθηκε η προσοχή που έπρεπε στην πολυπλοκότητα των βιβλίων του, στα οποία είναι έντονη η αλληλεπίδραση των ιστορικών γεγονότων με την ιστορία της σκέψης. Μπορείτε να μας κάνετε μια πιο αναλυτική παρουσίαση αυτής της διαπίστωσης;

H πολπλοκότητα αποτελεί ένα από τα κύρια θέματα των μελετών μου τα τελευταία 40 χρόνια, με προσωπική συνεισφορά την ιστορική πολυπλοκότητα, που απορρέει από την αλληλεπίδραση μεταξύ των ιστορικών γεγονότων και της ιστορίας των αφηγήσεων, όπως αυτή εκφράζεται όχι μονάχα από τους φιλόσοφους και τους διανοούμενους, αλλά και από τους λογοτέχνες και τους καλιτέχνες, ακόμα και με τέχνες, όπως ο κινηματογράφος. Πριν από την εφαρμογή αυτής της προοπτικής στο έργο του Νίκου Καζαντζάκη (ΝΚ), την εφάρμοσα στην Πολυπλοκότητα του τεκτονισμού (2018) και στην Αφηγημτική βία (2019). Οι μελέτες αυτές με βοήθησαν πολύ να διευκρινίσω τη ζωή και το έργο του ΝΚ, εστιάζοντας όμως τη μέθοδο μου στη διαχρονική μου έρευνα και στην πολύχρονη υπαρξιακή μου εμπειρία.

Πράγματι, μετά την δευτεροβάθμια παιδεία μου στην Ελλάδα, εργάστηκα το 1960 στην οικογενειακή επιχείρηση στην Κατάγκα, η οποία είχε ανακηρύξει την ανεξαρτησία της, και έζησα το 1961 τον πόλεμο ανάμεσα στην Κατάγκα και τα Ηνωμένα έθνη. Το θλιβερό αυτό γεγονός μου έδωσε την ευκαιρία να ασχοληθώ με τραυματίες του τοπικού στρατού, και να συνειδητοποιήσω τί σημαίνει ανθρώπινος πόνος και ψυχική και ηθική οδύνη, και ιδίως να ζήσω τον παραλογισμό των πολέμων —πού αναλύω στο βιβλίο μου στα γαλλικά με θέμα Η αδυναμία των δημοκρατιών απέναντι στη ισχύ των δυνάμεων της τεχνικο–οικομομίας (2025), όπου κάνω αφενός κριτική για τη σημερινή στρατικοποίηση στον πλανήτη μας και αφετέρου απολογία της ειρήνης.

Το 1962, αποφάσισα να σπουδάσω στο Βέλγιο. Μετά από ένα κύκλο σπουδών στη χημεία στο Πανεπιστήμιο της Λιέγης, συνέχισα τις σπουδές μου στη φιλοσοφία, η οποία με ενδιέφερε πιο πολύ, και επέλεξα το Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών γιατί υπήρχε πρόγραμμα για τη φιλοσοφία των επιστημών. Όταν τελείωσα τις σπουδές με την παρουσίαση της διατριβής μου πάνω στον Αριστοτέλη, έτυχε, όταν ήμουν βοηθός και έπειτα καθηγητής, να πάρει το βραβείο Νόμπελ της χημείας το 1977 ο συνάδελφος μου Ilya Prigogine, ο οποίος ήταν πρωτοπόρος στη μελέτη της πολυπλοκότητας. Χωρίς να είχα ακόμα μελετήσει τη συνεισφορά του σε αυτό το θέμα, ερμήνευσα την ελληνική αρχαϊκή σκέψη με αφετηρία το ποίημα του Παρμενίδη, και έδειξα την πολυπλοκότητα του μύθου ως λόγο που αφορά την πολύπλοκη πραγματικότητα όπου αλληλοπλέκονται το ορατό του σύμπαντος και το αόρατο στο οποίο κατοικούν θεοί, δαίμονες και τα είδωλα των νεκρών, πράγμα που εμπλέκει τη λογική της αμφισημίας και όχι μόνο εκείνη της ταυτότητας και της μη αντίφασης. Μετά από την έκδοση της Ιστορίας μου της αρχαίας και μεσαιωνικής φιλοσοφίας το 1998, —στις εκδόσεις Grasset του Παρισίου, η οποία μεταφράστηκε eλληνικά σε δύο μέρη, το πρώτο στις εκδ. Εξάντας, και το δεύτερο στις εκδ. Καστανιώτη— αποφάσισα να ασχοληθώ κυρίως με τη σύγχρονη φιλοσοφία και με συγκεκριμένα προβλήματα. Τότες εμβάθυνα το πρόβλημα της πολυπλοκότητας πρώτα σε σχέση με την εγγύτητα και τον ανθρώπινο πόνο, το 2005, και έπειτα στο δίτομο βιβλίο Η φιλοσοφία απέναντι στο ζήτημα της πολυπλοκότητας (2014). Εμπνεύστηκα από τη συνεισφορά του Ilya Prigogine, κυρίως στο πρόβλημα της αυτοργάνωσης, η οποία αναδύεται λόγω εσωτερικών αλληλεπιδράσεων και δημιουργεί νέες ιδίοτητες και λειτουργίες, ώστε τα κριτήρια που την διέπουν να είναι αντίθετα από εκείνα της κλασσικής σκέψης, η οποία βασίζεται στην αιτιότητα και στη σχετικότητα. Τα κριτήρια αυτά είναι, εκτός από την  αλλεληλοεπίδραση, η αβεβαιότητα, η απροβλεψιμότητα, αόριστες διακλάδοσεις, κα. Στο βιβλίο αυτό πρόσθεσα όμως και τις έρευνες στο Ινστιτούτο του Σάντα Φε της Αμερικής που ασχολείται με την πολυπλοκότητα, όπου ο John Holland έδειξε ότι η αυτοοργάνωση δεν αρκεί γιατί υπάρχουν και αλληεπιδράσεις και με το φυσικό περιβάλλον και με το πλαίσιο των ανθρώπινων δράσεων, και ανέδειξε τα πολύπλοκα προσαρμοστικά συστήματα. Οι Αμερικανοί ερευνητές έδειξαν μάλιστα ότι ο πολλαπλασιασμός των αλληλεπιδρήσεων δημιουργεί αδιαφάνεια η οποία επιβάλλει, πριν από κάθε απόφαση, την ανάλυση των ρίσκων και των κινδύνων. Σε πρόσφατη μελέτη μου για την πολυπλοκότητα που δημοσιεύτηκε στην Γαλλία το 2023, έδειξα πως αυτές οι καταστάσεις δείχνουν πως η πολυπλοκότητα δεν δημιουργεί μόνο νέες ιδιότητες και λειτουργίες, αλλά μπορεί να προκαλέσει και παρεκκλίσεις και παρενέργειες, με απρόβλεπτες συνέπειες, όπως τις ζούμε σήμερα.

Το σπουδαίο είναι πως όλα αυτά τα κριτήρια και τα θέματα τα βρίσκουμε στο πολυδιάστατο έργο του NΚ, όπου εφαρμόζει την ιστορική πολυπλοκότητα και έτσι εκφράζει σημαντικές ιδέες που αφορούν την αλληλοεπίδραση των ιστορικών γεγονότων που έζησε στη Κρήτη, στον Καύκασο, στη Γερμανία, στη Ρωσία, στην Ελλάδα, στην Αγγλία, κτλ. με την προσωπική του εξέλιξη στις ιδέες, που παρουσιάζει στα έργα του, και ιδιαίτερα στα ταξίδια του και στα λογοτεχνικά συμφραζόμενα.

-Το έργο του του Νίκου Καζαντζάκη εκτιμάται πώς διαβάστηκε αποσπασματικά και οι πολιτικές του ιδέες ενόχλησαν αρκετούς; Ποια η δική σας άποψη;

Θεωρώ ότι ήταν λογικό οι μελετητές να ασχοληθούν με τις πολιτικές του ιδέες αποσπασματικά για τρεις λόγους.

Πρώτος λόγος : ο ΝΚ δεν υπήρξε ποτέ ικανοποιημένος με τις πεποιθήσεις που διαμόρφωσε στις ιστορικές συγκυρίες που έζησε κάθε φορά, σε διάφορους τόπους και με ιδεολογικές διαφορές, ώστε είχε αποφασίσει να τις ξεπερνάει διαδοχικά. Εξαιτίας αυτών των μεταλλάξεων, όσοι τον μελέτησαν σε μια ορισμένη εποχή, έδωσαν προσοχή σε μια πλευρά μονάχα της πολιτικής του σκέψης, εκείνη τη στιγμή, συνήθως κρίνοντας την ανάλογα με τις προσωπικές τους πεποιθήσεις, διαστρεβλώνοντας την ιστορική πολυπλοκότητα της σκέψης του.

Δεύτερος λόγος : ο ΝΚ φανέρωσε ο ίδιος την εξέλιξη του σε μια ευαίσθητη εποχή, δηλαδή στην αρχή της δικτατορίας του Μεταξά. Υποστήριξε ότι άρχισε με εθνικιστές πεποιθήσεις, ασπάστηκε έπειτα την αριστεροσύνη και στο τέλος δόξασε την ελευθερία. Στην πραγματικότητα ασχολήθηκε με την ελευθερία σε όλη τη ζωή του, αλλά υπέθεσα στο βιβλίο μου, πως, αν λέει ότι ασχολήθηκε με την ελευθερία μετά το 1923, εννοεί ότι ελευθερώθηκε πραγματικά μόνο μετά το θάνατο του πατέρα του ο οποίος του δημιουργούσε αισθήματα πίεσης. Το πιο σημαντικό, νομίζω, είναι το ότι την περίοδο εκείνη το καθεστώς του Μεταξά του επέτρεψε να επισκεφθεί την Αγγλία το 1939, όπου ανεκάλυψε την αξία της δημοκρατίας και την αγγλική συνεισφορά στην ελευθερία. Εκεί έζησε την έναρξη του Πόλεμου με θαυμασμό για τους Άγγλους. Όμως ο Πόλεμος και οι δύο φάσεις του Εμφυλίου που ακολούθησαν, τον επηρέασαν πολύ και αντιφατικά : υιοθέτησε την σοσιαλιστική εκδοχή της δημοκρατίας ενώ απαρνήθηκε την αγάπη του προς το Ηνωμένο Βασίλειο, κυρίως μετά από την απέλαση το 1946 από του Άγγλους Εργατικούς, δηλαδή τους σοσιαλιστές.

Ο τρίτος λόγος αφορά την έλλειψη, από τους ερμηνευτές της σκέψης του, μιας ανάλυσης της συνοχής των διαδοχικών φάσεων των πολιτικών του μεταλλάξεων, που εμπλέκουν και τη διαχρονική και συστηματική παρουσία του προβλήματος της ελευθερίας. Αυτά τα κενά προσπάθησα να καλύψω.

-Στην Ασκητική, όπου Θεός και άνθρωπος συμπράττουν διαχρονικά στην ανατροπή της θεϊκής παντοδυναμίας. Εσείς μέσα από το βιβλίο σας τι ακριβώς αναδεικνύετε;

Η Παντοδυναμία του Θεού είναι, με την Πανγνωσία ή Πανσοφία, βασικά χαρακτηριστικά του χριστιανικού δόγματος, με επί πλέον το δόγμα των δύο φύσεων του Ιησού Χριστού, την θεϊκή και την ανθρώπινη. Από την εποχή της καταδίκης του αρειανισμού που έδωσε έμφαση στην ανθρώπινη φύση και έπειτα του μονοφυσισμού όπου η θεϊκή φύση απορροφά την ανθρώπινη, το τί σημαίνει ακριβώς η ανθρώπινη φύση του Χριστού προβλημάτισε πολλού θεολόγους, γιατί αυτή, όχι μόνο εκφράστηκε με το θάνατο του Χριστού, αλλά και με το ερώτημα : κατά πόσο έζησε με τις κοινές ανθρώπινες επιθυμίες και με τα ανθρώπινα πάθη ; Είναι κάτι που προβλημάτισε και τον ΝΚ ο οποίο φαντάστηκε δύο συμπληρωματικές λύσεις. Η πρώτη είναι η εσωτερική Κραυγή που ανατρέπει το δόγμα ότι ο Θεός πρέπει να σώσει τους ανθρώπους που είχαν αμαρτήσει από την ανυπακοή του Αδάμ και της Εύας στις εντολές του Θεού, θεωρώντας ότι πρέπει ο άνθρωπος να σώσει τον Θεό που υποφέρει, γιατί ενσακώρθηκε, δηλαδή ο Υιός και ο Λόγος του Θεού έλαβε ανθρώπινο σώμα και ψυχή, χωρίς να χάσει την Θεότητα του. Με αυτή τη θέση ο ΝΚ παρακάμπτει την Παλιά Διαθήκη και εστιάζει την προσοχή μας αποκλειστικά στην Καινή Διαθήκη, δηλαδή στην αφήγηση των Ευαγγελίων όπου κυριαρχεί η ανθρώπινη φύση με ορισμένες αναφορές στην θεότητα. Ενώ στα τελευταία μυθιστορήματα του και κυρίως στον Τελευταίο Πειρασμό, ο ΝΚ δίνει έμφαση στην ανθρώπινη φύση του Χριστού, στη πραγματικότητα, από την εποχή της Ασκητικής, είχε υποστηρίξει μια πρωτότυπη θέση, δηλαδή την διαχρονική σύμπραξη του αιώνιου Θεού που έχει παρουσία στον ίδιο τον κόσμο (λόγω της δημιουργίας του και της ενσάρκωσης του Ιησού Χριστού) και των ανθρώπων που υποφέρουν αλλά συγχρόνως και δημιουργούν. Βασικά, η σκέψη του ΝΚ αναπτύσσεται με διαδοχικές αμφισημίες που υπερβαίνουν την λογική της ταυτότητας και της μη αντίφασης. Για αυτή την προσέγγιση τον βοηθάει ο τρόπος που αφηγείται στα μυθιστορήματα του, κάνοντας χρήση συμβολισμών που είχε αντλήσει τόσο από τον χριστιανισμό και τις ανατολικές θρησκείες όσο και στον τεκτονισμό.

-Ποιες είναι οι πολιτικές υπερβάσεις του Νίκου Καζαντζάκη στα έργα του; Μπορείτε να κάνετε μια αναφορά;

Κάθε φορά που υποστηρίζει μια πολιτική θέση, ο ΝΚ νιώθει εγκλωβισμένος σε ένα ιδεολογικό πολιτικό δόγμα και επιθυμεί να λυτρωθεί από αυτό και το παραμερίζει για ένα άλλο. Αυτό εξηγεί και τις διαδοχικές πολιτικές του θέσεις που εξελίσσονται ανάλογα με τις αλληλεπιδράσεις με το ιστορικό πλαίσιο που βιώνει κάθε φορά. Η σπουδαιότερη υπέρβαση εστιάζεται στο θέμα της ελευθερίας που τον ακολουθεί από την αρχή της ζωής του, ενώ την ρίζωσε κυρίως, όπως ήδη τοι ανάφερα, στο ταξίδι του στην Αγγλία το 1939, όπoυ βίωσε την πολιτική ελευθερία με την βρετανική δημοκρατία. Όμως, το ότι αναφέρεται στην ελευθερία σε κάθε του λύτρωση, τον βοήθησε να καταλάβει ότι η ελευθερία προσδιορίζει τη ζωή του, ώστε να διερωτάται αν, τελικά, δεν έγινε ο ίδιος υποχείριος της ίδιας της ελευθερίας. Εξέφρασε αυτή τη διαπίστωση με το παράδοξο ότι, αφού εγκλωβίστηκε από τη συνεχή επιζήτηση της ελευθερίας, πρέπει στο τέλος να ελευθερωθεί και από την ίδια την ελευθερία. Με αυτό το παράδοξο προσπάθησα να ολοκληρώσω το βιβλίο μου, γιατί υπερβαίνει και την πολιτική διάσταση του έργου του με ένα μεταφυσικό πρόβλημα που πρέπει να μας προβληματίζει στη ζωή μας, γιατί αυτό που μας χαρακτηρίζει ως ανθρώπους είναι ακριβώς η ελευθερία μας.

-Γιατί ο αγώνας του στράφηκε εναντίον της αποικιοκρατίας και υπέρ της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα, με ορίζοντα την πολυπολιτισμικότητα και την ειρήνη; Επειδή, εκτιμάτε, είχε απομακρυνθεί το 1946 ιδεολογικά από τη βρετανική κυβέρνηση ;

Νομίζω πως ο ΝΚ συνειδητοποίησε, πρώτα από τη στάση των ‘Άγγλων στη πρώτη φάση του Εμφυλίου πολέμου το 1944, και έπειτα λόγω της απέλασης του από την Αγγλία το 1946, ότι, εκτός από τη Σοβιετική Ένωση και ίσως την Αμερική, οι Ευρωπαϊκές Δυνάμεις ήταν αποικιοκρατίες που υποδούλωναν τους λαούς, με επί κεφαλής την βρετανική Αυτοκρατορία. Σε αυτό το πλαίσιο, η υπόθεση της Κύπρου, που η Αγγλία εμπόδιζε να ενωθεί μα την Ελλάδα, επιβεβαίωσε την απογοήτευσή του για το αγγλικό έθνος που τόσο είχε αγαπήσει. Όσον αφορά την πολυπολιτισμικότητα, αυτή υπήρξε μια έμμονη στάση στην ζωή του, θεωρώντας την Κρήτη ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αφρική, πριν συμπαθήσει την ιουδαϊκή κουλτούρα από τότε που συνδέθηκε με τις Εβραίες φίλες του στην Γερμανία, και ιδιαίτερα με την Ραχήλ Επσταϊν. Αυτή η εξέλιξη παγιώθηκε όταν έγραψε το Τόντα Ράμπα και εμπλουτίστηκε με τις επισκέψεις του σε Μουσεία. Επανήλθε μετά από τον λόγο του στο BBC, με την αποτυχημένη ελπίδα του να αφυπνίσει του πνευματικούς ανθρώπους του πλανήτη με σκοπό να εμπεδωθεί η παγκόσμια ειρήνη, και αναφέρεται και στον Ανήφορο. Η πνευματική αυτή αποτυχία που ακολούθησε την πολιτική του αποτυχία, την εκφράστηκε με τον τελευταίο αγώνα στη ζωή του, που σκόπευε να συνεισφέρει και ο ίδιος με τοι έργο του στην εποικοδόμηση μιας διαπολιτισμικότητα και στην παγκόσμια ειρήνη.

-Ο Καζαντζάκης στης ζωή του δέχτηκε πολλά πυρά από την εκκλησία και βρέθηκε αρκετές φορές σε θέσεις και καταστάσεις που λίγο πολύ είναι σε όλους γνωστές, με αποκορύφωμα την τελευταία πράξη, την ημέρα της ταφής του στο Ηράκλειο της Κρήτης. Πώς κρίνετε τη στάση της εκκλησίας απέναντί του συνολικά;

Παρόλο που η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι λιγότερο δογματική από την Καθολική, η οποία είχε την αξίωση, από τον 12ο αιώνα, να καθοδηγεί τον κόσμο πνευματικά και πολιτικά, παρασύρθηκε ωστόσο πολλές φορές από τις θέσεις των Καθολικών, όπως τις είχε εκφράσει ο Πάπας Λεόντιος ο 13ος μετά από την Α΄ Σύνοδο του Βατικανού (1869-1870), με εγκυκλίους στις οποίες καταδίκασε τον φιλελευθερισμό, τον σοσιαλισμό και τον τεκτονισμό. Δεν ξέρω αν η μύηση του ΝΚ στον τεκτονισμό και η συμπάθεια του για τον κομμουνισμό κάποια εποχή, επηρέασαν τη στάση της Εκκλησίας εναντίον του, που στην πραγματικότητα δεν ολοκληρώθηκε με κάποια επίσημη καταδίκη. Υπήρξαν κυρίως πολλές φήμες, και όπως γράφει ο Πλατών στη Απολογία του Σωκράτη, οι φήμες δύσκολα καταπολεμούνται και υπερβαίνουν διαχρονικά και τον χρόνο. Νομίζω ότι υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να έπαιξε ρόλο στη εχθρότητα του κλήρου η  λανθασμένη φήμη ότι ήταν άθεος, —την οποία αποδόμησα στο βιβλίο μου. ΄Ισως να ενόχλησε την Εκκλησία και η θεολογική ετερόδοξη σκέψη που βρίσκουμε στο Ο Χριστός ξανασταυρώνεται και στον Τελευταίο Πειρασμό για τον Χριστό. Για πολλούς θεολόγους της Ορθόδοξης και της Καθολικής Εκκλησίας, όσα γράφει για τον Χριστό αποτελούν αίρεση, και τους φαίνεται σκανδαλώδης και συνεπώς καταδικαστέα. Ζήσαμε τις βίες πολλών πιστών όταν παρουσιάστηκε στον κινηματόγραφο ο Τελευταίος Πειραμός. Ήταν και είναι ακόμα δύσκολο να καταλάβουν πολλοί θεολόγοι και πιστοί ότι οι τέχνες και τα μυθιστορήματα έχουν μια ελευθερία απόδοσης, που παραποιεί σκόπιμα την πραγματικότητα ή και τα κείμενα. Αυτά τα είδη έκφρασης διατυπώνουν μηνύματα που δεν υπάγονται σε μια αλήθεια, αλλά στην ελευθερία της δημιουργίας. Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ο ΝΚ είναι ένας δημιουργικός συγγραφέας πού παίζει με την γλώσσα και χειρίζεται τη σκέψη με οξυδέρκεια και διορατικότητα με γνώμονα την απόλυτη ελευθερία.

Βιογραφικό Λάμπρου Κουλουμπαρίτση

Ο Λ. Κ. έχει δημοσιεύσει 250 μελέτες φιλοσοφίας και 10 βιβλία. Έχει διευθύνει συλλογικές πραγματείες, 9 μόνος και 13 σε συνεργασία. Όλα τα βιβλία του έχουν γραφεί στα γαλλικά. Βραβεύτηκε από τη Γαλλική Ακαδημία (1994) για το σύνολο του έργου του, και ιδιαίτερα για το βιβλίο του Aux origines de la philosophie europeenne (Prix Gegner). Για το ίδιο βιβλίο πήρε το βραβείο Duculot το 1995, από τη Βελγική Ακαδημία. Η Γαλλική Ακαδημία βράβευσε το 1999 το βιβλίο του Histoire de la philosophie ancienne et medievale με το βραβείο Λογοτεχνίας και Φιλοσοφίας Montyon. Μέχρι το 2000, ο Λ. Κ. ασχολήθηκε κυρίως με την αρχαία και μεσαιωνική φιλοσοφία. Σήμερα ασχολείται με τη σύγχρονη φιλοσοφία και με σύγχρονους προβληματισμούς. Αφετηρία αυτής της καινούργιας πορείας του είναι τα βιβλία του La proximite et la question de la souffrance humaine (2005). La philosophie face a la question de la complexite (2 τόμοι, 2014). La complexite de la franc-maconnerie (2018) και La violence narrative (2019). Τελευταία, συντόνισε με τον Michel Grodent αφιέρωμα για την Επανάσταση του 1821, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ulenspiegel το 2021. Ως καθηγητής ο Λ. Κ. δίδαξε περισσότερους από 30.000 φοιτητές και στο πλαίσιο του Κέντρου της Αρχαίας Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου των Βρυξελλών εκπαίδευσε πολλούς ερευνητές.

 

Μάρτιος 2025

Σχετικά άρθρα

Μπορεί ο ΟΗΕ να βάλει φρένο στα «ρομπότ δολοφόνους»;

Οι μεγάλες δυνάμεις της πολεμικής βιομηχανίας ΗΠΑ, Ρωσία, Ισραήλ μπλοκάρουν μια συμφωνία για περιορισμό των αυτόνομων οπλικών συστημάτων μέσω του ΟΗΕ.Η επίσημη ονομασία τους...

Μαυροβούνιο: Ένταξη στην ΕΕ με δοκιμαστική περίοδο;

Με τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις να βρίσκονται στην τελική ευθεία, η ΕΕ εξετάζει δεκαετή δοκιμαστική περίοδο για νέα κράτη-μέλη, με δυνατότητα αναστολής του δικαιώματος ψήφου.Το...

Πιστόριους: Ναι στον διάλογο με τη Μόσχα

Ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους θεωρεί λάθος την άμεση απόρριψη του διαλόγου. Στο Βερολίνο ελληνική αντιπροσωπεία για την Κοινοβουλευτική Συνέλευση του ΝΑΤΟ.Aνταπόκριση από το...

Αναθέρμανση στις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας, με το μυαλό στο Κυπριακό

Συνάντηση του ειδικού εκπροσώπου της Ένωσης για το Κυπριακό με τον Χακάν Φιντάν, ο οποίος πάντως άφησε και πάλι αιχμές για τη στάση της...

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ