Το κάποτε «ανατολικογερμανικό φαινόμενο» της ανόδου στα ποσοστά της ακροδεξιάς, λαϊκιστικής AfD φαίνεται ότι δεν είχε τα γεωγραφικά όρια που πολλοί του απέδιδαν μέχρι πριν από μερικά χρόνια. Αντίθετα, δείχνει να εδραιώνεται ως το δημοφιλέστερο κόμμα ανάμεσα σε ψηφοφόρους της εργατικής τάξης και των χαμηλόμισθων και στα κρατίδια της πρώην Δυτικής Γερμανίας – παρόλο που αρκετές από τις περιφερειακές του οργανώσεις έχουν χαρακτηριστεί ως ακροδεξιές εξτρεμιστικές από τις γερμανικές μυστικές υπηρεσίες.
Η ανασφάλεια μετατοπίζει τα πολιτικά κριτήρια των ψηφοφόρων
Σε μια περίοδο οικονομικής στασιμότητας και απώλειας δεκάδων χιλιάδων θέσεων εργασίας στη βιομηχανία, πολιτικοί αναλυτές αποδίδουν την επιτυχία της AfD σε έναν κύριο λόγο: τον φόβο μπροστά στην ανεργία και την κοινωνική υποβάθμιση. «Η AfD υποστηρίζει και ενισχύει τις ανησυχίες που υπάρχουν στην εργατική τάξη», θεωρεί ο Φρανκ Μπρετσνάιντερ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Χοενχάιμ.
Οι διαρκείς κρίσεις λόγω πολέμων, κλιματικής αλλαγής και Τεχνητής Νοημοσύνης θέτουν σε δοκιμασία τις δημοκρατικές κοινωνίες – κι αυτό όχι μόνο στη Γερμανία.
Προσελκύοντας ψηφοφόρους από τους Σοσιαλδημοκράτες
Μια εκλογική ανάλυση του ινστιτούτου δημοσκοπήσεων Infratest dimap για τις πρόσφατες εκλογές στη Ρηνανία-Παλατινάτο αναδεικνύει μάλιστα μια ζοφερή εικόνα για το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα: Το 71% των ερωτηθέντων συμφώνησε με τη δήλωση «Το SPD δεν στέκεται πλέον ξεκάθαρα στο πλευρό των εργατών».
Η AfD επιχειρεί τώρα να καλύψει αυτό το κενό. Το κόμμα αξιοποιεί με μεγάλη επιτυχία στερεότυπα, λέει ο Μπρετσνάιντερ: Εκπρόσωποι της AfD δηλώνουν πως «εκείνοι που βρίσκονται στην εξουσία δεν έχουν ιδέα πώς είναι πραγματικά η ζωή σας. Εμείς όμως έχουμε». Αυτό το αφήγημα βρίσκει απήχηση στους ψηφοφόρους, εξηγεί.
Ωστόσο, οι ψηφοφόροι της εργατικής τάξης δεν αποδίδουν στην AfD ιδιαίτερη ικανότητα στην οικονομική πολιτική, την κοινωνική δικαιοσύνη ή τη δημιουργία θέσεων εργασίας. Αντίθετα, θεωρούν πιο σημαντικά τα ζητήματα ασύλου και μεταναστευτικής πολιτικής, καθώς και την καταπολέμηση της εγκληματικότητας. Αυτά είναι τα κυρίαρχα θέματα στις εκστρατείες της AfD, όπου συνδέονται ζητήματα όπως η ευημερία και τα προσιτά ενοίκια με τη μετανάστευση. Το κόμμα παρουσιάζει τους μετανάστες ως απειλή για το βιοτικό επίπεδο στη Γερμανία, απευθυνόμενο στους φόβους κοινωνικής υποβάθμισης των ψηφοφόρων.
Αυτό έρχεται σε αντίθεση με όσα υποστηρίζουν κορυφαίοι οικονομολόγοι. Εκείνοι θεωρούν τη μετανάστευση καθοριστική για τη διατήρηση της γερμανικής ευημερίας. Σε ανάλυση του 2025, το Γερμανικό Ινστιτούτο Οικονομικών Ερευνών (DIW) κατέληξε ότι η αυξημένη μετανάστευση έχει τεράστιο δυναμικό για ισχυρή ανάπτυξη της γερμανικής οικονομίας.
Το κόμμα υποστηρίζει μια «εξαιρετικά νεοφιλελεύθερη οικονομική και δημοσιονομική πολιτική», σύμφωνα με τον πρόεδρο του DIW, ΜαρσέλΦράτσερ. Σχεδιάζει κυρίως φοροελαφρύνσεις για τα υψηλά εισοδήματα και επιδιώκει τον περιορισμό του ρόλου του κράτους. «Κανένα κόμμα στην Μπούντεσταγκ δεν επιθυμεί βαθύτερες περικοπές στις κοινωνικές παροχές απ' ότι η AfD», σημείωσε.
Επιμέλεια: Χρύσα Βαχτσεβάνου
